علل افت تحیلی دانش آموزان [ 11 دلیل + راهکار ]
از اهمیت کنکور مطلع هستید و میدانید که زمان بسیار کمی در اختیار دارید. از طرفی حجم مطالب درسی را در نظر گرفتهاید و به خوبی میدانید که قرار است تا در چه رقابت تنگاتنگی وارد شوید. اما نمیتوانید با تمرکز کافی و حداکثر انرژی پای درس و کتاب خود بنشینید و برای کنکور آماده شوید. اگر با همین منوال ادامه دهید، افت تحصیلی اجتناب ناپذیر است. اما دلایل افت تحصیلی کنکور چیست؟
دلایل شکست در کنکور گسترده است. به هر حال موانعی وجود دارند که نمیگذارند تا بهترین خودتان باشید. از اینکه دغدغه کنکور دارید، قطعاً برای موفقیت و پیشرفت تحصیلی آماده هستید. شما پتانسیل بالایی دارید، اما موانعی نمیگذارند تا از حداکثر توان خود استفاده کنید. یازده مانع اصلی در افت تحصیلی کنکور تأثیرگذار هستند. عواملی که برخی ریشههای روانشناسی و برخی دیگر ریشههای تحصیلی و اجتماعی دارند. این موانع هر چه هستند قرار نیست تا باعث شکست شما در کنکور شوند. ولی در ابتدا باید آنها را بشناسید. در این مقاله از یاوران دانش قصد داریم تا 11 دلایل افت تحصیلی کنکور را بررسی کنیم.
دلایل افت تحصیلی چیست؟
وقتی دانشآموز کنکوری هستید، اما توان درس خواندن عمیق ندارید، قاعدتاً احساس مسئولیت کردهاید و در این میان عواملی وجود دارند که نمیگذارند تا از حداکثر توان خود استفاده کنید. ورود به سال کنکور کافی است تا انگیزه لازم را داشته باشید. اما ممکن است تحت تأثیر یک مانع جدی باشید و یا چندین مانع کنار هم سد راه شما شده باشند. نکته شناسایی این موانع و عبور از آنها است. اما این موانع چه هستند؟
- برنامه ریزی تحصیلی نداربد
- از لحاظ جسمی شرایط خوبی ندارید
- تنبلی میکنید و عادت نامناسبی دارید
- شرایط روحی نامناسبی دارید
- هدف بزرگ و دست نیافتنی دارید
- تنبلی میکنید و عادت نامناسبی دارید
- شرایط روحی نامناسبی دارید
- هدف بزرگ و دست نیافتنی دارید
- پایه علمی ضعیفی دارید
- از روش مطالعه صحیح در هر درس مطلع نیستید
- تحت تاثیر اطرافیان خود هستید
- از امکانات خوبی برخوردار نیستید
- ذهن شلوغ و پراکنده ای دارید
- در مطالعه و یا هدف گذاری کمالگرا هستید
1- برنامهریزی تحصیلی ندارید
بدون برنامهریزی درس خواندن جدی و با تمام انرژی غیرممکن است. واقعاً چطور میخواهید یک روز کامل و یا یک هفته و حتی یک ماه را بدون برنامهریزی سپری کنید؟ از طرفی ممکن است برنامهریزی شما مطابق با اهداف کنکوری شما نباشد؟ در این صورت در میدانی حضور دارید که مسیری برای شما باز نمیکند.
درس خواندن بدون برنامهریزی و یا برنامهریزی اشتباه باعث خستگی، سردرگمی، دلزدگی و در نهایت آشفتگی ذهنی میشود. یک دانشآموز بدون برنامه در درازمدت از درس خواندن فراری است و حس قوی برای ادامه مسیر سخت کنکور ندارد.
بدون برنامهریزی درس خواندن جدی و با تمام انرژی غیرممکن است. واقعاً چطور میخواهید یک روز کامل و یا یک هفته و حتی یک ماه را بدون برنامهریزی سپری کنید؟ از طرفی ممکن است برنامهریزی شما مطابق با اهداف کنکوری شما نباشد؟ در این صورت در میدانی حضور دارید که مسیری برای شما باز نمیکند. در همین راستا مقاله چگونه برای کنکور برنامه ریزی کنیم را بخوانید.
درس خواندن بدون برنامهریزی و یا برنامهریزی اشتباه باعث خستگی، سردرگمی، دلزدگی و در نهایت آشفتگی ذهنی میشود. یک دانشآموز بدون برنامه در درازمدت از درس خواندن فراری است و حس قوی برای ادامه مسیر سخت کنکور ندارد.
2- از لحاظ جسمی شرایط خوبی ندارید
در مسیر سخت کنکور باید از هر نظر آماده باشید و قطعاً به جسم سالم و پرانرژی نیاز دارید. تغذیه نامناسب، عدم تحرک کافی و یا وجود یک بیماری خاص کافی است تا انگیزه و قدرت کافی درس خواندن عمیق را از دست بدهید. شرایط نامساعد جسمی میتواند از دلایل افت تحصیلی کنکور باشد، اگر آن را جدی نگیرید.
به عنوان یک دانشآموز کنکوری برای تغذیه مناسب و هدفمند خود برنامهریزی کنید و تحرک و یا ورزش را کنار نگذارید. از طرفی ممکن است با یک بیماری دست در پنجه باشید. در این صورت بهتر است که تمام جوانب را در نظر گرفته و با پزشک خود مشورت کنید. قاعدتاً همیشه راهکارهایی برای عبور از چالشها وجود دارند، به شرط آنکه برای رفع موانع اقدام کرده باشید. در همین راستا مقاله چگونه با تغذیه و ورزش از خستگی در کنکور جلوگیری کنیم را بخوانید.
3- تنبلی میکنید و عادت نامناسبی دارید
عادات نامناسب و در کل تنبلی کردن از جدیترین موانع برای درس خواندن هستند و در دراز مدت تبدیل به اصلیترین دلایل شکست در کنکور میشوند. تنبلی برای درس خواندن با تنبلی برای کار کردن متفاوت است. هر وقت انجام هر کاری را بهانه کردهاید تا درس نخوانید، حتی اگر آن کار خیلی سخت باشد، مطمئن باشید که در درس خواندن تنبل هستید.
عادات نامناسب از قبیل دیر خوابیدن، دیر از خواب برخواستن، پرسه زدن در شبکههای مجازی، تماشای بیش از حد فیلم و یا وقت کشی با دوستان همگی زمینههای تنبلی در درس خواندن هستند.
4- شرایط روحی نامناسبی دارید
وقتی خیلی ناراحت هستید و حتی زمانی که بیش از حد خوشحالی میکنید و در هیجان اتفاقی شیرین به سر میبرید و یا زمانی که اضطرابی جانکاه شما را رها نمیکند، قطعاً توان کافی و تمرکز مناسب درس خواندن را ندارید. شرایط روحی نامناسب به شکلهای مختلف ظاهر شده و در کل از مهمترین دلایل افت تحصیلی کنکور است.
آماده شدن برای کنکور به تنهایی سخت است و میتواند زمینهساز شکلگیری مشکلات روحی زیادی شود. ممکن است در اضطراب و یا استرس خود کنکور باشید. در این صورت حتی ممکن است به نتایج ضعیف در کنکور و تبعات پس از آن فکر کنید. از طرفی چالش روحی و اضطراب امتحانات نهایی نیز وجود دارد.
در نهایت هر کسی زندگی خصوصی خودش را دارد و ممکن است در این زندگی با چالشهای متعدد روحی روبرو شود. متأسفانه شرایط روحی نامناسب چیزی است که دیده نمیشود، اما در خفا یک مانع جدی و کاملاً تأثیرگذار است.
5- هدف بزرگ و دست نیافتنی دارید
گاهی اهداف شما آنقدر بزرگ و ایدهآل هستند که تأثیر مخرب در روحیه و انگیزه شما میگذارند. داشتن هدف بزرگ ایرادی ندارد، بلکه برعکس حتی میتواند موتور پیش برنده شما باشد. اما اگر هدف شما با توانایی شما سازگار نباشد چه؟ کافی است به قبولی در رشتهای بسیار خاص و محبوب فکر کنید، اما در آزمونهای آزمایشی نتایج ضعیفی کسب کنید که برای هدف شما کافی نباشد.
همین تناقض کافی است تا انگیزه کافی را از دست داده و دیگر دل و دماغ درس خواندن جدی نداشته باشید. البته هدفگذاری بحث کاملاً کارشناسی است و قرار نیست تا اهداف خود را سرکوب کنید. اما بهتر است در هدفگذاری واقع بین شده و استراتژی داشته باشید.
6- پایه علمی ضعیفی دارید
احتمالا دانشآموز کنکوری در سال دوازدهم هستید و قطعاً تصمیم خود را برای آغاز سالی پرانرژی گرفتهاید. اما ممکن است سابقه تحصیلی شما در سالهای قبل چندان درخشان نباشد. پایه علمی ضعیف نمیگذارد تا درسهای سال دوازدهم را با قدرت یاد بگیرید و بهترین خود شوید. از طرفی پایه علمی ضعیف در سالهای قبل میتواند عامل روحی بازدارنده در سال جدید باشد.
به هر حال ضعیف بودن در چنین دانشآموزی نهادینه شده است و حتی انگیزهی قدرتمند سال کنکور نمیگذارد تا از این حس ناتوانی خارج شود. در کل پایه ضعیف چه از لحاظ علمی و چه از لحاظ روحی میتواند از دلایل شکست در کنکور باشد و برای عبور از این مشکل لازم است تا نگاه روحی و برنامهریزی قویتری داشته باشید.
7- از روش مطالعه صحیح در هر درس مطلع نیستید
وقتی نمیدانید که هر درس را باید چگونه مطالعه کنید و در کل همهی درسها را به یک شکل میخوانید، انتظار یادگیری عمیق و پیشرفت تحصیلی نداشته باشید. دانشآموزان زیادی را دیدهایم که با انرژی بسیار بالا درس خواندن برای کنکور را آغاز میکنند، اما پیشرفت تحصیلی کمی دارند و همین عدم نتیجه گرفتن کافی است تا دلزده از درس و کتاب باقی مسیر را رها کنند.
مشکل از انگیزه آنها نیست، بلکه در عدم آگاهی از روش مطالعه اصولی درسهای مختلف است. وقتی همهی درسها را شبیه به هم بخوانید، قطعاً پیشرفت تحصیلی امکانپذیر نیست و خسته از تلاش بیثمر درس خواندن را رها میکنید. بنابراین عدم آگاهی از روش مطالعه اصولی قطعاً از دلایل افت تحصیلی کنکور است.
8- تحت تأثیر اطرافیان خود هستید
اطرافیان شما از پدر یا مادر و حتی معلمین و دوستان دلسوز شما هستند و از تماشای پیشرفت شما لذت میبرند. اما گاهاً بیخبر از همه جا باعث افت تحصیلی شما میشوند. زمانی که توقعات بالایی دارند و یا انتظار آنها از برنامهریزی درسی و حتی کارهای روزانه شما غیرمنطقی است و حتی ممکن است با آنچه شما میخواهید در تضاد باشد.
دانشآموز کنکوری در چنان شرایط سخت روحی به سر میبرد که کاملاً تحت تأثیر اطرافیان خود قرار خواهد گرفت. در این صورت کافی است والدین انتظار خیلی بالایی داشته باشند تا فشار روحی زیادی بر دانشآموز وارد شده و انگیزه درس خواندن جدی و حتی تمرکز برای یادگیری مفاهیم را از دست بدهد. اطرافیان شما قطعاً این تأثیرات منفی را نمیخواهند، اما ممکن است ناآگاهانه در این مسیر قدم بگذارند. به هر حال حضور نابلد آنها میتواند از دلایل افت تحصیلی کنکور باشد.
9- از امکانات خوبی برخوردار نیستید
امکانات ضعیف از دلایل افت تحصیلی کنکور است. وقتی قرار است در آزمونی سخت با رقبایی حرفهای وارد شوید، قطعاً به امکاناتی مناسب برای آمادگی نیاز دارید. مانند ورزشکاری که برای شرکت در مسابقهای سخت باید از ابزارهای حرفهای و تمرین کافی زیر نظر مربی کاربلد استفاده کند.
امکانات جنبههای مختلفی دارد. معلم خوب، مشاوره حرفهای، کتابهای کمک آموزشی به روز، مدرسه کنکوری و… همگی بخشهای مختلف از پازل امکانات کنکوری هستند. حتی ممکن است محیط فیزیکی خوبی برای درس خواندن در اختیار نداشته باشید. خانهی شلوغ و یا نداشتن اتاق مطالعه و حتی نبود یک میز ساده کافی است تا درس خواندن برای هر کسی سخت و چالش برانگیز شود. شرایطی که به سرعت شما را از درس و کتاب دلزده کرده و دیگر آن انرژی اولیه برای ساعتها مطالعه با تمرکز بالا را در اختیار نخواهید داشت.
10- ذهن شلوغ و پراکندهای دارید
برای درس خواندن جدی و آمادگی کامل کنکور باید تمرکز داشته باشید و زمانی متمرکز هستید که به چیزهای پراکنده فکر نکنید. اما گاهی همین افکار پراکنده و بیربط در یک ذهن شلوغ کافی است تا دیگر آن تمرکز لازم را در اختیار نداشته باشید. شاید هرگز متوجه ذهن شلوغ و یا افکار پراکنده نشوید، اما همین عوامل پنهانی از دلایل افت تحصیلی کنکور هستند.
اگر به خیلی چیزها اما سطحی فکر میکنید، قطعاً ذهن شلوغی دارید. اگر موضوعی بیش از حد افکار شما را درگیر خودش کرده است، قاعدتاً به موضوعات بیربط بیش از حد فکر میکنید. همچنین اگر در هنگام مطالعه به یکباره یاد ماجراهایی دیگر میافتید، قطعاً ذهن پراکندهای دارید. در هر صورت همگی این عوامل مانع از تمرکز کافی است و در دراز مدت میتوانند از دلایل شکست در کنکور شوند.
11- در مطالعه و یا هدفگذاری کمالگرا هستید
کمالگرایی خوب است، به شرط آنکه مته به خشخاش نگذارید. کمالگرایی مسیر مطالعه شما را کند میکند و زمان زیادی را از شما میگیرد. وقتی در مطالعه کمالگرا هستید، قطعاً نمیتوانید با خیال آسوده از کنار یک فصل عبور کنید. احتمالاً آن را به خوبی یاد گرفتهاید، اما چیزی در ابعاد پنهان ذهن شما ماجرا را دشوارتر میکند. در این حالت ممکن است بارها و بارها فصلهای تکراری را بخوانید و همین کمالگرایی کافی است تا در تلاش برای تمام درسها سردرگم شوید و به یکباره خودتان را در مقابل کوهی از مشکلات ببینید.
کمالگرایی در هدفگذاری نیز خطرناک است. چرا که رسیدن به اهداف خاص مثلاً کسب نمره ۲۰ و یا موفقیت کامل در یک آزمون آزمایشی و حتی تمام کردن چند فصل با جزئیات در بازهای کوتاه همگی اهداف کمالگرایی هستند که میتوانند از دلایل افت تحصیلی کنکور شده و مانع جدی برای تلاش پایدار و منطقی شما شوند.
آیا لازم است همهی این عوامل را برطرف کنید؟
گاهاً دانشآموزانی هستند که با یک یا دو مورد از این موانع دست در گریبان شده، اما در دیگر بخشها مشکلی ندارند. اگر این دانشآموز با وجود یک یا دو مانع بازدارنده همچنان درس میخواند و افتان و خیزان گلیم خود را از آب بیرون میکشد، قاعدتاً جای نگرانی نیست. اما زمانی باید نگران شویم که یک یا دو عامل بازدارنده باعث شدهاند تا دانشآموز درس خواندن را رها کند.
عوامل بازدارنده اثر یکدیگر را تشدید میکنند و وجود یک یا دو عامل کنار هم کافی است تا ترمز مطالعه جدی دانشآموز کشیده شود. در چنین حالتی دانشآموز قادر به درس خواندن با انرژی کامل نیست. به عنوان مثال دانشآموز بدون برنامه نمیتواند به درستی درس بخواند. از طرفی دانشآموز با شرایط جسمی ضعیف نیز در درس خواندن طولانی و پرانرژی ناتوان است.
حالا شرایط روحی نامساعد را در کنار این موانع بگذارید تا متوجه شوید که چطور اثر مخرب یکدیگر را تقویت میکنند و به دلایل افت تحصیلی کنکور تبدیل میشوند. در این صورت چه باید کرد؟ آیا میتوانیم همه عوامل بازدارنده را برطرف کرده و یا قرار است تا این موانع را به حال خود رها کنید؟
برای برطرف کردن تمام موانع تلاش کنید
برای درس خواندن با انرژی کافی و بالاترین انگیزه به تمام قوای جسمی، روحی و ذهنی خود در محیط مناسب و اطرافیان آگاه نیاز دارید. کافی است یکی از این عوامل بازدارنده وجود داشته باشد تا جریان درس خواندن متوقف شده و افت تحصیلی کنکور اجتناب ناپذیر است.
به عنوان مثال دانشآموزی را فرض کنید که برنامه درسی خوبی ندارد و در عین حال با مشکلات روحی و عاطفی دست در گریبان شده است. تهیه یک برنامهریزی هدفمند قطعاً قدم مفید و ارزشمندی است، اما تأثیرگذار نیست. چون این دانشآموز همچنان از مشکلات روحی رنج میبرد و با برنامه و یا بدون برنامه نباید انتظار اتفاق شگفت انگیزی از او داشته باشید. بنابراین باید آگاهانه تمام موانع را شناسایی کرده و کاملاً اصولی آنها را برطرف کنید.
انتظار آنکه تمام موانع صددرصد برطرف شوند، خیلی بعید و آرمانی است. اما قرار نیست تا دست روی دست بگذارید، بلکه باید برای برطرف کردن موانع اقدام کنید. زمانی که برای برطرف کردن تمام موانع تلاش کنید، ناخودآگاه حرکتی آغاز میشود. در این مسیر هر اندازه از تاثیر موانع بکاهید ، به همان اندازه انگیزه و قدرت درس خواندن افزایش پیدا میکند و آرام و پیوسته به سمت شرایط آرمانی نزدیکتر هستید.
توصیه برای شما که نمیتوانید به خوبی درس بخوانید
آیا در شناسایی موانع واقع بین هستید؟ گاهی دانش آموزان نمیخواهند وجود برخی موانع را قبول کنند. مثلاً دانش آموزی که در درس خواندن تنبل است، احتمالاً حضور دیگر موانع را پررنگ میکند. چنین دانشآموزی ممکن است ضعف مدرسه، معلم، نبود محیط مناسب و… را بهانه کند تا مشکل اصلی را پنهان سازد. قاعدتاً هرگز نمیتوانیم چنین دانشآموزی را برای درس خواندن آماده کنیم.
اما گاهی مشکل زمانی است که از وجود موانع بیاطلاع هستید. به عنوان مثال یک دغدغه ذهنی آنقدر برای شما عادی شده است که هرگز متوجه تاثیر منفی آن در روحیه، تمرکز و انرژی خود نمیشوید. در این صورت برطرف کردن دیگر موانع دردی را درمان نمیکند. مشاوره تحصیلی برای پیدا کردن این موانع پنهان تاثیرگذار است. مانعی که برای شما عادی است، قاعدتاً در نگاه مشاور تحصیلی کاملاً برجسته و نمایان است.
برای موفقیت صرفاً در برطرف شدن یک یا چند مانع اصرار نکنید. بهتر است در شناسایی موانع واقع بین باشید و زوایای پنهان را بررسی کنید. در این صورت برای برطرف شدن همگی موانع کنار هم تلاش میکنید و آماده هستید تا با انرژی بالا و حداکثر تمرکز درس خوانده و دیگر خبری از دلایل شکست در کنکور وجود ندارد.
