چگونه بدون امکانات در کنکور موفق شویم؟
نداشتن امکانات کافی میتواند مانع درس خواندن و مطالعه مفید برای کنکور شود اما آیا بدون امکانات نیز میتوان در کنکور موفق شد؟ و یا برای موفقیت در این مسابقه بزرگ باید کاملاً مسلح باشید؟ در این صورت امکانات کنکوری چه هستند؟ و چگونه به این امکانات کنکوری دسترسی دارید؟ یا چگونه بهترین امکانات و خدمات را شناسایی میکنید؟
بارها دانش آموزانی را دیدهام که از کمبود امکانات کنکور شکایت میکنند و یا عدم موفقیت تا پیشرفت تحصیلی خود را در پشت بهانه بزرگ نبود امکانات پنهان کردهاند. اما من برای همهی آنها یک توصیه ساده دارم. اینکه آیا واقعاً تمام پتانسیلها و جزئیات را بررسی کردهاند؟ آیا واقعاً تمام شرایط را سنجیدهاند؟ من با تجربه مشاوره صدها دانش آموز باور دارم که موفقیت در کنکور بدون امکانات کنکوری سخت است، اما بعید نیست. ولی این دلیل نمیشود که دست روی دست بگذارید و بازی کنکور را به نفع خودتان تمام نکنید! همین نکته باعث شده تا به فکر نگارش این مقاله باشم. اینکه چگونه با بهرمندی حداکثری از امکانات برای موفقیت در کنکوری بسیار سخت و کاملاً رقابتی آماده شوید.
در این سری از مقالات علل افت تحصیلی به برسی راهحلهای عملی به شما میپردازیم تا نبود امکانات کافی مانع از درس خواندن و مطالعه برای کنکور شما نشود.
این مقاله و منبع با توجه به تجربیات استاد داود یاوری و همچنین تیم مشاوره تحصیلی یاوران دانش تهیه شده است.
کنکور یک مسابقه است، برای این مسابقه آماده هستید؟
بدون هیچ رویا پردازی و یا موارد خاص باید اعتراف کنیم که بدون امکانات کنکوری، موفقیت در کنکور خیلی سخت و حتی بعید است. من همیشه به داوطلبین توصیه میکنم که کنکور را به چشم یک مسابقه بسیار بزرگ ببینند که در آن قرار است با هزاران رقیب کاملاً جدی دست در پنجه شوند. آمادگی برای کنکور بدون امکانات مانند آن است که بخواهید بدون اسلحه در یک نبرد سخت وارد شوید. با اینکه عمیقاً باور دارم برای موفقیت هر دانش آموز به تلاش مستمر و برنامهریزی حرفهای نیاز است، با این حال نمیتوانم اثر امکانات کنکور را چشم پوشی کنم. نبود امکانات یک مانع جدی برای درس خواندن عمیق داوطلبین کنکور است. اما این امکانات کنکور چه هستند؟
1- مدرسهی خوب
مدرسهی خوب نعمتی است که کاملاً در پیشرفت تحصیلی و موفقیت کنکوری هر دانش آموز نقش برجستهای دارد. دانش آموزان زیادی دیدهام که با وجود انگیزه قوی و تلاش زیاد گویی با یک سد نامرئی در پیشرفت تحصیلی خود روبرو هستند. در واقع آنها ناخودآگاه در منجلاب مدارس بیکیفیت و غیر کنکوری گرفتار شدهاند و هر چه دست و پا میزنند، انگار بیشتر در این بیکفایتی مدرسههای نامناسب غرق میشوند.
البته نگاه دانش آموزان و یا والدین آنها برای شناسایی یک مدرسه خوب نیز چندان حرفهای نیست. یک مدرسه حرفهای باید شرایط ذهنی و آمادگی کنکوری دانش آموزان را تامین نماید. مدرسه خوب باید:
- فضای فیزیکی مناسب مانند کلاسهای درس بزرگ با روشنایی ایدهآل تا نیمکتها و امکانات خوب در اختیار داشته باشد.
- تعداد دانش آموزان در هر کلاس و در کل مدرسه خیلی زیاد نباشد.
- نوع فعالیتهای داخل مدرسه با نگاه کنکوری باشد. واقعاً نیازی نیست تا مدرسه حرفهای برای فعالیتهای غیرکنکوری وقت و انرژی بگذارد.
- در تعطیلات طولانی دانش آموز خود را رها نمیکند.
2- شرایط فیزیکی خانه
آمادگی برای کنکور از مدرسه آغاز شده اما در خانه کامل میشود. زیر تمام دانش آموزان باید در خانه برای درس خواندن مطالبی که یاد گرفتهاند، اقدام کنند. اما اگر شرایط فیزیکی خانه مناسب نباشد، چه اتفاقی میافتد؟ آیا میتوان در خانهای که مکان مناسب درس خواندن را در اختیار ندارید، برای کنکوری کاملاً رقابتی و بسیار سخت آماده شوید؟
شرایط فیزیکی خانه به هر نوع امکانات در محیط خانه مانند اتاق مطالعه مناسب، میز و صندلی استاندارد، روشنایی کافی، خانهای ساکت، هوای تازه و… گفته میشود. همیشه به دانش آموزان توصیه میکنم که قبل از هر اقدامی برای یکبار محیط مطالعه خود را پایش کنند. آن وقت از آنها میخواهم تا چند سوال ساده را پاسخ دهند:
- آیا در محیطی آرام درس میخوانید؟
- آیا اتاق مطالعه مخصوص به خود و یا لااقل اتاقی با تردد کم دارید؟
- آیا از شرایط میز و صندلی مطالعه خود راضی هستید؟
- نور کافی در سطح میز مطالعه شما وجود دارد؟
- آیا به هوای تازه دسترسی دارید؟
- آیا دیگر صداهای موجود در خانه شما را اذیت میکند؟
- بخوانید
3- معلم حرفهای و بهروز
معلم حرفهای و بهروز یکی از مهمترین امکانات کنکوری است. بدون بهرهمندی از معلم حرفهای که اطلاعات بهروز از کنکور و شرایط آن داشته باشد، موفقیت در کنکور خیلی سخت و حتی چالش برانگیز است. واقعاً درک نمیکنم که چرا برخی از دانشآموزان و یا والدین آنها اهمیت معلم حرفهای را دست کم میگیرند. بدون حضور معلم حرفهای توان یادگیری عمیق مطالب درسی و آمادگی تفهیمی کنکور خیلی سخت است. چون معلمهای حرفهای مسیر فهم مطالب پیچیده درسی را ساده میکنند و در عین حال دانش آموزان را در جای درست قرار میدهند تا هدفمند درس بخوانند. اما عموم دانشآموزان نگرش قدرتمندی از معلم بهروز ندارند. دقت کنید که توان تدریس، همهی آیتمهای یک معلم خوب و حرفهای نیست. بلکه این فرد باید از شرایط بهروز کنکور مطلع باشد تا دانش آموزان را در مسیر درستی هدایت کند.
4- ابزارهای کمک آموزشی مناسب
آمادگی برای کنکور بدون امکانات کمک آموزشی خیلی سخت و چالش برانگیز است. چون عملاً نمیتوانید دیدگاهی نسبت به روشهای طراحی سوال، روشهای حل مسئله، نکات کنکوری، تمرینهای جدی و… داشته باشید. کاملا جدی توصیه میکنم که برای موفقیت در کنکور از ابزارهای کمک آموزشی مناسب استفاده کنید.
به عنوان مثال کتابهای کمک آموزشی از ابزارهای مفید و تاثیرگذار برای موفقیت در کنکور هستند. ولی توصیه میکنم که در انتخاب این کتابها دقت کنید و از مناسبترین آنها برای پیشرفت در مسیر کنکور استفاده کنید. چون کتابهای کمک آموزشی نامناسب، دانش آموزان را در مسیر اشتباه میاندازند.
چرا باید امکانات را آگاهانه انتخاب کنید؟
مدرسهی خوب، محیط مناسب در منزل، معلم حرفهای در کنار امکانات کمک آموزشی همگی زمانی سودمند هستند که به درستی انتخاب شوند و در جایگاه مناسبی قرار بگیرند. در غیر این صورت مسیر شما برای موفقیت در کنکور را منحرف میکنند. چند وقت پیش با والدینی صحبت میکردم که از تنبل شدن دانش آموز خود در روزهای پس از ایام نوروز کلافه بودند. اما آن دانش آموز صرفاً تحت تاثیر روزهای تعطیل ایام نوروز قرار گرفته و به آن عادت کرده بود. اما مشکل از کجا آغاز شده بود؟ در واقع ریشه این مشکل را باید در مدرسهای جستجو کنیم که برنامهای برای ایام تعطیلات دانش آموزان خود نداشت. بیایید چند مورد دیگر از چنین اتفاقات را بررسی کنیم. زمانی که:
1- مدرسه شرایط فیزیکی خوبی ندارد
فرض کنید در مدرسهای که اصلاً جو کنکوری ندارد، تحصیل میکنید. اتفاقا در این مدرسه برنامههای خارج درس خیلی خوبی هم مانند برنامههای ورزشی و یا تفریحی و حتی تحقیقات دانشآموزی جریان دارد. اما حالا چه اتفاق نامناسبی میافتد؟ ماجرا دور شدن دانش آموز از جو کنکوری است. دانش آموزان آن مدرسه پس از پایان کلاسها زمانی که به خانه باز میگردند، دیگر دل و دماغ درس خواندن ندارند.
ذهن دانش آموزان آن مدرسه از اهمیت کنکور دور شده و برای انجام آن کار هنری و یا ورزشی متمرکز است. همین دانش آموز دیگر تمایل به درس خواندن عمیق در محیط خانه ندارد و تقریباً هیچ تلاشی برای کنکور از خود نشان نمیدهد. در واقع خیلی ساده بگویم که مدارس غیرکنکوری نمیتوانند جو کنکوری را به دانشآموزان خود منتقل کنند. در ادامه دانش آموزان در این مدارس برای هر کاری به غیر از کنکور دغدغه دارند.
2- مدرسه برنامه ای برای تعطیلات ندارد
مدارسی که بیش از حد تعطیلی دارند و یا در تعطیلات طولانی مانند ایام نوروز اصلاً پیگیر دانش آموزان خود نیستند، قطعاً شرایط کنکوری ندارند. وقتی تعطیلاتی در راه است و قرار نیست تا مدرسه پیگیر فعالیتهای دانش آموز شود، حجم کار کاهش پیدا میکند. تقریباً تمام دانش آموزان آن مدرسه گویی از فشاری پنهان رها شده باشند، ناخودآگاه تمایل کمتری به درس خواندن دارند. اما فشار درسی در روزهای پس از تعطیلات زیاد است و حالا باید با فشردگی بیشتری درس بخوانند. ولی آنها به روزهای سرخوشی و کاملاً بیخیال ایام تعطیلی عادت کردهاند و رها شدن از این تنبلی ساده نیست. مدرسهای که برنامهای برای روزهای تعطیلی دانش آموزان ندارد، در واقع زنجیره آمادگی آنها را پاره میکند. اتصال این زنجیره خیلی سخت و زمانبر است.
- بخوانید
3- خانه شرایط فیزیکی مناسبی ندارد
دهها حالت مختلف را میتوانم مثال بزنم که هر کدام به تنهایی کافی است تا هر دانش آموز از شرایط ایدهآل خود برای متمرکز شدن و درس خواندن جدی فاصله بگیرد. به عنوان مثال اگر پدر خانواده خیلی سرمایی است و علاقه دارد تا محیط خانه را بیش از حد گرم نگه دارد. به همین سادگی یکی از اساسیترین امکانات کنکور برای آن دانش آموز از بین رفته و او دیگر محیط ایدهآلی برای درس خواندن پر انرژی ندارد. در مثالی دیگر اگر نور اتاق مطالعه کم باشد، باعث میشود تا خیلی زود خسته شود.
همیشه به والدین دلنگران دانش آموز توصیه میکنم که خیلی نگران جزئیاتی مانند مدرسه، آزمون و کتابها نباشید. کافی است شرایط فیزیکی خانه را ایدهآل کنید تا فرزند شما آن چهرهی کاملاً مصمم را به شما نشان دهد. سر و صدای زیاد، رفت و آمد زیاد به اتاق مطالعه، میز یا صندلی نامناسب و خیلی دلایل دیگر کافی است تا درس خواندن هر دانش آموزی مختل شود.
4- اگر از ابزار کمک آموزشی نامناسب استفاده کنید
بارها دانش آموزانی را دیدهام که در سال کنکور کتابهای کمک آموزشی نامناسب مانند از سیر تا پیاز را تهیه میکنند. در اینکه هر کتاب به جای خود عالی است، شکی ندارم. اما نکته کلیدی همین جای مناسب است! هر کتاب کمک آموزشی مناسب سال کنکور نیست. مانند همین کتابهای از سیر تا پیاز که حجم مطالب آموزشی خیلی زیاد، ولی تستهای خیلی کمی دارند.
یا در موردی دیگر، دانش آموزی با من از یک فیلم کمک آموزشی تجربی صحبت میکرد که در حدود ۱۲۰ جلسه آموزش یک ساعته بود و در کنار آموزش باید تمرینها و تکالیفی از همان فیلم را انجام میداد. با بررسی که انجام دادیم، محاسبه کردیم که دانش آموز مورد نظر باید حداقل ۳۰۰ ساعت وقت میگذاشت تا تمام فیلمها به همراه تکالیف هر قسمت را تکمیل میکرد. اما آیا این شدنی است؟ فرض کنید که آن فیلم چه از نظر محتوای آموزشی و چه از نظر تکالیف در سطح عالی تهیه شده باشد. اما دانش آموز کنکوری چنین وقتی دارد؟
راهکارهایی برای بهبود امکانات کنکور
گاهی واقعاً نمیتوانید بهترین امکانات کنکور را برای خود فراهم کنید، اما آیا دلیل میشود تا برای ارتقا امکانات خود تلاش نکنید؟ واژه بهترین خیلی ایدهآل است و مطمئن باشید که اگر شما بهترینها را ندارید، خیلیهای دیگر هم ندارند. اما اگر برای بهبود امکانات کنکوری فعلی که واقعاً مشکل ساز هستند تلاش نکنید، از خیلیها که امکانات کنکوری نسبتاً خوب دارند، عقب میافتید.
برای دستیابی به امکانات کنکور باید بجنگید. من نمیگویم که شمشیر به دست شوید و مانند جنگاورها شرایط را ایدهآل کنید، بلکه باید شرایط نامناسب را شناسایی کرده و به موقع برطرف کنید. بگذارید تا بهبود امکانات کنکوری را در چند راهکار ساده اما مهم تشریح کنیم.
- بخوانید
1- مدرسه خوبی برای سال کنکور انتخاب کنید
اولین نکته برای آنکه امکانات کنکور را به شرایط خوبی برسانید، انتخاب مدرسهای با رویکرد کنکوری است. منظور من این نیست که دیگر مدارس خوب نیستند، بلکه باید دنبال رویکرد حرفهای باشید. به دنبال مدرسهای باشید که بتواند شما را در شرایط آمادگی کنکوری قرار دهد. مدرسهای که:
- تعداد دانش آموزان زیادی نداشته باشد و کلاسها را با تعداد افراد کمی نهایتاً ۱۵ نفر برگزار کند.
- بهتر است یک بررسی از فضای مدرسه کرده و مطمئن شوید که نور کلاسها، میز و نیمکتها، سیستم روشنایی و… ایدهآل هستند.
- سبک آموزشی و برنامههای مدرسه را ارزیابی کنید. برخی مدارس بیش از حد درگیر برنامههای جانبی مانند رویدادهای ورزشی و یا هنری هستند که اصلا مناسب سال کنکوری نیست.
2- فضای فیزیکی خانه را تا حد ممکن ایدهآل کنید
خانه قلمروی است که کاملاً در اختیار شما قرار دارد و حتی این قدرت را دارید که تمام اهالی خانه را با آنچه ایدهآل است، همراه کنید. به هر حال آیندهی شما برای اهالی خانه آنقدر مهم است که حداقل یک سالی شما و خواستههای شما برای تدارک محیطی ایدهآل را تحمل کنند!
در ابتدا محیط مطالعه کنونی خود را با جزئیات بررسی کرده و سطخ امکانات کنکوری را ارزیابی کنید. بهتر است محیط خانه را مجدداً موشکافی کنید و شاید فضای ایدهآلتری برای قرار دادن میز مطالعهی خود پیدا کنید. نور کافی، فضای کافی و دور بودن از محل رفت و آمد اعضای خانه و حتی دور بودن از اتاق نشیمن تصمیمی کاملاً منطقی است. البته در اینباره با والدین خود مشورت کرده و از همه اعضای خانه بخواهید که از رفت و آمد زیاد به مکان مطالعه شما بکاهند.
3- پانسیونهای مطالعاتی را تجربه کنید
گاهی حتی خانه هم نمیتواند محیط ایدهآل برای مطالعه کنکوری شما باشد. به دهها دلیل مانند نبود فضای کافی، شلوغ بودن فضای خانه، نبود روشنایی کافی، سر و صدای محیط بیرون از خانه و… کافی است تا دنبال فضای دیگری برای مطالعه باشید. در این صورت استفاده از پانسیونهای مطالعاتی بهترین پیشنهاد است. جایی که دیگر همهی شرایط انحصاراً برای مطالعه جدی شما تدارک دیده شده است. حتما سری به لیست بهترین پانسیون مطالعاتی تهران بزنید تا با ویژگی ها، شرایط و نشانی بهترین پانسیون های تهران آشنا شوید.
دانش آموزانی را دیدهام که نمیتوانند محیط ایدهآلی در خانه داشته باشند، با این حال نسبت به استفاده از فضاها مانند پانسیون مطالعاتی مشکوک هستند. حتی والدین هم گاهاً درس خواندن در چنین فضاهایی را کم اثر میدانند. اما آیا باور دارید که برای هر فعالیتی به مکانی تخصصی نیاز دارید؟ پانسیونهای مطالعاتی از بهترین امکانات کنکور و مکان ایدهآل برای درس خواندن جدی هستند.
- بخوانید
4- در انتخاب معلم نکته سنج باشید
انتخاب معلمهای مدرسه دست شما نیست. اما در انتخاب معلم برای کلاسهای تقویتی و یا تهیه فیلمهای آموزشی کاملاً مختار هستید. یک معلم خوب قادر است تا شما را از گذرگاه سخت کنکور به سلامت عبور دهد. چون آنها مسیر عبور حرفهای را میدانند.
معلم حرفهای متفاوت از معلم مسلط بر تدریس است. معلمهای ماهر صرفا تدریس خوبی دارند و همهی نکات آموزشی را به روش ایدهآل تدریس میکنند. اما برای موفقیت در کنکور علاوه بر مسلط بودن به معلمهای به روز و حرفهای نیاز دارید. معلمهایی که یاد دهنده باشند. چنین معلمهایی دغدغه یادگیری شما را دارند و در عین حال از جزئیات بهروز کنکور و تغییرات در سبک طراحی سوالات مطلع هستند.
5- فیلم آموزشی مناسب اما کوتاه تهیه کنید
اگر فیلم آموزشی تهیه میکنید، درباره معلم آن فیلم تحقیق کنید. بهتر است فیلمهای آموزشی کوتاه با روشهای تدریس تفهیمی اما حرفهای تهیه کنید. حتماً روش تدریس معلم فیلم آموزشی را بررسی کنید و مطمئن شوید که به طور کامل با روش تدریس او هماهنگ هستید. اگر توانایی پاسخ به تستهای ۲ یا ۳ سال اخیر کنکور و یا تمام تمرینهای کتاب درسی را دارید، قاعدتاً معلم خصوصی و یا معلم فیلم آموزشی از روش تدریس بهروزی استفاده میکند. البته توصیه میکنم که حتماً از فیلمهای آموزشی کوتاه استفاده کنید. فیلمهای آموزشی طولانی امکانات کنکوری مناسبی نیستند. این فیلم ها اثربخشی مناسبی ندارند و جز خستگی روحی و آشفتگی ذهنی هیچ دستاورد دیگری برای شما نمیآورند.
6- کتاب کمک آموزشی خوب تهیه کنید
کتابهای کمک آموزشی، بخشی از امکانات کنکوری است که اتفاقاً به راحتی تهیه شده و در دسترس هر دانش آموز در هر شهری قرار دارند. ولی هر کتابی مناسب سال کنکوری نیست. دانش آموزان زیادی را دیدهام که در تهیه کتابهای کمک آموزشی افراطی عمل کرده و یا سراغ کتابهای قدیمی ارث رسیده از اعضای فامیل میروند! اما چطور میخواهید با کتابهای قدیمی در جریان سریع و تغییرات محسوس کنکور قرار بگیرید؟ انتخاب کتاب کمک آموزشی مناسب برگ برندهی شما در مسابقه سخت و طولانی کنکور است. کتابی که باید:
- بهروز باشد. کتابهای قدیمی مناسب تغییرات همه ساله کنکور نیستند.
- رویکرد حرفهای برای آمادگی کنکور و یا امتحانات نهایی داشته باشد.
- خیلی حجیم، سنگین و در کل پر از محتوای آموزشی فشرده نباشد. باید بتوانید به راحتی و با سرعت مناسب مطالب کتاب را مطالعه کنید.
توصیه پایانی برای بهبود امکانات کنکوری
شاید امکانات کامل دلیل موفقیت در کنکور نباشد، اما قطعاً امکانات ضعیف شما را از جریان کنکور عقب میاندازد. شما مقصر نیستید که در شهری با امکانات تحصیلی ضعیف، مدرسهای نامناسب و یا خانواده شلوغ و حتی خانهای کوچک بدون فضای ایدهآل برای درس خواندن زندگی میکنید. اما قطعاً مسئول این هستید که برای بهبود امکانات کنکوری تلاش کنید.
اگر به امکانات کنکوری خوب دسترسی ندارید، برای رسیدن به آنها تلاش کنید. منظورم این نیست که مجبور به هزینههای سنگین شوید؛ بلکه شرایط را سنجیده و یک قدم برای اصلاح امکانات بردارید. اگر در مدرسهای ضعیف درس میخوانید، از معلم خصوصی استفاده کنید. اگر بودجه معلم خصوصی ندارید، میتوانید از فیلمهای آموزشی حرفهای بهرهمند شوید. اگر به فیلمها نیز دسترسی ندارید، سراغ کتابهای کمک آموزشی بروید. به هر شکلی شده یک کنج خانه را حتی اگر زیر پله است، برای خودتان آماده کنید. با اهل خانه صحبت کنید و تلاش کنید تا بازی کنکور را به نفع خودتان تغییر دهید. به یاد داشته باشید که هیچ کس دیگری دلسوزتر از خودتان برای خودتان پیدا نمیکنید. امکانات ایدهآل برای هیچ کسی فراهم نیست. اما آنهایی موفق هستند که دست روی دست نمیگذارند و برای بهتر شدن امکانات تلاش میکنند.
