معرفی رشته تکنولوژی پرتوشناسی (رادیولوژی)
قطعاً تا به حال ورقهای بزرگ و سیاه رنگ پر از تصاویر عجیب و غریب اندامهای داخلی بدن را دیدهاید. تصاویری که ظاهراً تمام اتفاقات درون بدن را نشان میدهند و جز دکترها کسی از آنها سر در نمیآورد. اما یک نفر دیگر نیز کاملا دقیق و با جزئیات از تمام این تصاویر سر در میآورد. آن فرد متخصص رشته تکنولوژی پرتوشناسی (رادیولوژی) است که این تصاویر را تهیه میکند.
رشته تکنولوژی پرتوشناسی یا همان رادیولوژی یکی از شاخههای مهم و جذاب علوم پزشکی است. تمرکز اصلی این رشته برای تهیه تصاویر تشخیصی از اندامهای داخلی بدن با استفاده از انرژیها مانند پرتو ایکس، امواج فراصوت، میدانهای مغناطیسی و یا مواد رادیواکتیو است. تصاویری که یک متخصص رشته رادیولوژی تهیه میکند، نقش حیاتی برای تشخیص بیماریها، ارزیابی آسیبها و هدایت بسیاری از روشهای درمانی دارد. در این مقاله از یاوران دانش قصد داریم تا به دنیای متفاوت رشته پرتوشناسی سری بزنیم و صفر تا صد آنچه آنها یاد میگیرند و یا وظایفی که دارند را موشکافی کنیم.
هدف اصلی رشته تکنولوژی پرتوشناسی
بدون تصویربرداری پزشکی هیچ اطلاعاتی از اتفاقات درون بدن نداریم. اما اگر آگاهانه و کاملاً هدفمند از تکنولوژیهای تصویربرداری استفاده کنید، دیگر هیچ نقطهای از داخل بدن پنهان نمیماند. این همان کاری است که هر روز یک متخصص رادیولوژیست با دقت و ظرافت انجام میدهد.
هدف اصلی رشته پرتوشناسی تربیت نیروی انسانی متخصص، فنی و مسئولیت پذیر برای تهیه تصاویر پزشکی با کیفیت تشخیصی عالی است. این در حالی است که رادیولوژیست باید حداکثر ایمنی را برای بیماران، همراهان و کادر بیمارستانی فراهم کند. در نهایت رشته رادیولوژی برای کمک به پروسه درمان طراحی شده است. تیم پزشکی از تصاویر تهیه شده توسط یک رادیولوژیست برای تشخیص دقیق و درمان موثر بیماریها استفاده میکند. هدف اصلی رشته دانشگاهی پرتوشناسی را میتوان در چند نکته کلی خلاصه کرد:
- تهیه تصاویر با کیفیت مناسب و کمک به تشخیص درست و به موقع بیماریها
- محافظت بیمار، همراهان و کادر بیمارستان در برابر پرتوها
- تربیت نیروی متخصص فنی با قابلیت رابط بین پزشک، بیمار و فناوریها
شرح وظایف یک رادیولوژیست
فرض میکنیم که به رشته پرتوشناسی علاقمند هستید و قصد دارید تا در این رشته خاص دانشگاهی را ادامه تحصیل دهید. به هر حال دیر یا زود فارغالتحصیل میشوید و باید در مراکز مختلف فعالیت کنید. حالا بیایید ببینیم که شرح وظایف و یا در کل روتین هر رادیولوژیست در طول دوران حرفهای فعالیتش چیست؟ و چه وظایفی دارد؟
1. آماده سازی بیمار
رادیولوژیست کاری به پروسه درمان ندارد و دقیقاً طبق تجویز پزشک تصویربرداری میکند. اما اولین وظیفه او دریافت اطلاعات اولیه از بیمار و مدارک پزشکی است. همچنین باید روش تصویربرداری را برای بیمار تشریح کرده و او را آرام سازد. از طرفی اطمینان حاصل کند که بیمار در شرایط خاص مانند بارداری قرار ندارد.
2. پوزیشن دهی دقیق بیمار
عکسبرداری با کیفیت خوب و وضوح تصویر عالی برای تشخیص پزشکی هنر رادیولوژیست است. آنها وظیفه دارند که پوزیشن مناسب تصویربرداری را انتخاب کنند و با قرار دادن بیمار و اندام مورد نظر در وضعیت استاندارد بهترین تصویر مناسب تشخیص پزشکی را تهیه نمایند. انجام این وظیفه مستلزم درک قوی از آناتومی بدن است.
3. تنظیم و بهرهبرداری از دستگاهها
تنظیم پارامترهای انواع دستگاههای تصویربرداری بر عهده رادیولوژیست است. این دستگاهها متنوع هستند و با استفاده از تکنولوژیهای گوناگون اشعه ایکس، امواج صوتی و حتی مواد رادیواکتیو کار میکنند. اما یک رادیولوژیست حرفهای باید توانایی کار کردن و تنظیم درست تمام این دستگاهها را بداند. تنظیم بهینه دستگاهها برای تهیه بهترین تصویر است. این در حالی است که بیمار باید در مقابل کمترین دوز پرتو قرار بگیرد.
4. رعایت اصول حفاظت در برابر پرتو
رعایت دستورالعملهای ایمنی بخشی از وظایف مهم هر رادیولوژیست است. پرتوها خصوصاً امواج ایکس و یا رادیو اکتیو برای سلامتی بدن مضر هستند و مواجه شدن با دوز بالای آنها خطرناک است. دستورالعملهای مفصل و استانداردهای سختگیرانه برای استفاده از تجهیزات تصویربرداری پزشکی تهیه شده است و رادیولوژیست موظف است که تمام این استانداردها و موارد ایمنی را رعایت کند.
5. انجام تکنیکهای تخصصی
اجرای کامل و بدون نقص روشهای پیشرفته تصویربرداری پزشکی مانند سی تی اسکن (CT.Scan)، ام آر آی (MRI)، ماموگرافی (Mammography)، فلوروسکوپی و… همگی بخشی از وظایف یک رادیولوژیست است. حتی متخصصین پرتوشناسی وظیفه دارند که کنترل و تزریق مواد حاجب خوراکی یا داخل وریدی تحت نظر پزشک برای بهبود کنتراست تصاویر را در دست بگیرند.
6. تولید و ارزیابی تصاویر
ثبت تصاویر و اطمینان از کیفیت تشخیص آنها تا قبل از ارسال برای پزشک نیز بخش پایانی وظایف هر رادیولوژیست است. همچنین متخصصین رادیولوژی وظیفه دارند که تمام تصاویر تهیه شده در آن مرکز را طبق استانداردهای علوم پزشکی بایگانی و ذخیرهسازی دیجیتالی کنند.
دوره تحصیلی و دروس دانشگاهی رشته تکنولوژی پرتوشناسی
حالا که با وظایف هر متخصص رادیولوژیست آشنا شدهاید، اندکی به عقب برمیگردیم و همچنان در دنیای کنکور و دانشگاه باقی میمانیم. وقتی قرار است در آینده رادیولوژیست شوید، منطقی است که بیشتر از حال و هوای آکادمیک این رشته بدانید.
رشته تکنولوژی پرتوشناسی از طریق کنکور علوم تجربی و به شکل کارشناسی پیوسته در یک مقطع تحصیلی ۴ ساله در تمام دانشگاههای علوم پزشکی پذیرش میشود. این رشته ترکیبی از دروس تئوری، آزمایشگاهی و کارآموزی در واحدهای بیمارستانی است.
واحدهای درسی رشته پرتوشناسی، قرار است چه بخوانید؟
واحدهای درسی رشته دانشگاهی پرتوشناسی ترکیبی بسیار حساب شده از علوم پزشکی پایه برای درک آناتومی بدن به همراه فیزیک و علوم مهندسی برای درک تکنولوژیهای تصویربرداری است. در عین حال هر دانشجوی این رشته باید توانایی کافی در مهارتهای عملی و کلینیکی را کسب نماید. به این ترتیب فارغ التحصیلانی تربیت میشوند که میتوانند با پیچیدهترین تجهیزات پزشکی کار کرده و در عین حال مسئولیت پذیر، دقیق با اخلاق حرفهای هستند.
دروس عمومی این رشته از قبیل اندیشه اسلامی، اخلاق اسلامی، انقلاب و یا فارسی و زبان عمومی به مانند هر رشته دیگر دانشگاهی است. اما ترکیب دروس پایه پرتوشناسی واقعا جذاب است. زیرا تعادلی میان دروس پایه پزشکی و علوم فیزیک و شیمی است:
نام درس | زمینههای آموزشی |
|---|---|
فیزیک عمومی | پایه اصلی درک فیزیک پرتوها |
آناتومی ۱ و ۲ | مطالعه دقیق ساختار بدن، استخوانها، عضلات، عروق و اعصاب |
فیزیولوژی 1 و 2 | آشنایی با عملکرد اندامها و سیستمهای بدن |
بافت شناسی | مطالعه میکروسکوپی بافتهای بدن |
آسیب شناسی عمومی (پاتولوژی) | آشنایی با مکانیسمهای ایجاد بیماری |
بیوشیمی | آشنایی با فرایندهای شیمیایی در بدن |
میکروب شناسی و انگل شناسی | آشنایی با عوامل بیماریزای رایج |
فیزیولوژی بیمارستانی و کمکهای اولیه | آشنایی با محیط بیمارستانی و اقدامات اولیه درمانی |
دروس تخصصی رشته پرتوشناسی
دروس تخصصی شاکله علم پرتوشناسی است. در این دروس دانش و مهارتهای ویژه مورد نیاز یک رادیولوژیست را از جهات گوناگون آموزش میدهند. ترتیب واحدهای دروس تخصصی در نظام دانشگاهی ایران تقریباً مشابه با مدرنترین ساختارهای آکادمیک در سراسر جهان است. هدف نهایی این دروس تسلط بر اصول تصویربرداری، کار با انواع دستگاهها، یادگیری تکنیکها و آشنایی کامل با موارد ایمنی است. دروس تخصصی پرتوشناسی به قرار زیر هستند:
نام درس | زمینههای آموزشی و مهارتی |
|---|---|
فیزیک پرتوها | مبانی تولید، ویژگیها و برهمکنش انواع پرتو در تصویربرداری پزشکی خصوصاً پرتو ایکس |
رادیولوژی و حفاظت در برابر پرتو | بررسی اثرات بیولوژیک پرتوها بر بدن و روشهای محافظت از بیماران و محیط زیست |
تجهیزات رادیولوژی | آشنایی کامل با انواع، اجزا و عملکرد دستگاههای رادیوگرافی |
رادیوگرافی عمومی ۱ و ۲ | آموزش اصول اولیه تصویربرداری، پوزیشنهای استاندارد برای اندامهای مختلف |
رادیوگرافی جمجمه و صورت | آموزش تکنیکهای پیشرفته و پوزیشنهای خاص برای تصویربرداری از سر و صورت |
تکنیکهای رادیولوژی | آموزش تنظیم پارامترهای دستگاه مانند KN، MAS، فاصله و… برای به دست آوردن بهترین تصویر با کمترین دوز پرتو |
اصول تاریکخانه و پروسس فیلم | آموزش روشهای آنالوگی ظهور و ثبت فیلم (ممکن است تدریس نشود) |
اصول رادیولوژی دندان | آموزش تکنیکهای مخصوص تصویربرداری از دندانها |
ارزیابی تکنیکی تصاویر رادیولوژی | آموزش تحلیل کیفیت تصاویر از نظر کنتراست، نویز و شناسایی خطاهای تکنیکی |
اصول سی تی اسکن (CT Scan) | فیزیک، دستگاه شناسی و پروتکلهای اولیه تصویربرداری مقطعی |
اصول ام آر آی (MRI) | فیزیک، دستگاه شناسی و پروتکلهای اولیه تصویربرداری تشدید مغناطیس |
پزشکی هستهای | آشنایی با اصول تشخیص و درمان با مواد رادیواکتیو |
اصول ماموگرافی | آشنایی با تکنیکهای تخصصی تصویربرداری از پستان |
سونوگرافی | آشنایی با اصول و فیزیک اولیه تصویربرداری با امواج فراصوت |
کارآموزی در رشته پرتوشناسی
تمام درسهایی که در طول دوره تحصیل دانشگاهی رشته پرتوشناسی تدریس میشوند، قرار است تا در واحدهای کارآموزی تبلور یابند و بعدها از هر دانشجو یک متخصص تمام عیار رادیولوژی را بیافرینند. واحدهای کارآموزی مهمترین بخش عملی رشته رادیولوژی است که در دو ترم پایانی تحصیل کارشناسی و به شکل تمام وقت در مراکز بیمارستانی انجام میشود.
در دو ترم پایان تحصیل دیگر در دانشگاه نیستید، بلکه به مانند یک رادیولوژیست حرفهای قرار است وارد فضاهای کار واقعی شوید. هدف از واحدهای کارآموزی تبدیل دانش تئوری به مهارتهای عملی در محیط کار واقعی است. عمده فعالیتهای دوره کارآموزی رشته پرتوشناسی به قرار زیر است:
- کار مستقیم با دستگاههای رادیوگرافی، سی تی اسکن، ام آر آی تحت نظارت مربیان
- برخورد واقعی با بیماران و یادگیری اصول مدیریتی در شرایط مختلف
- تمرین واقعی پوزیشن دهی، تنظیم پارامترها و ارزیابی تصاویر
- کار با سیستم بایگانی و یادگیری عملیاتی ساختار PACS
- یادگیری عملی اصول حفاظت پرتویی و چگونگی مراقبت از بیماران و کادر بیمارستانی
گرایشهای پرتوشناسی در تحصیلات تکمیلی
در پایان دوره کارشناسی رشته پرتوشناسی برای ورود به بازار کار پویای این تخصص آماده هستید. اما فرصت برای کار کردن زیاد است و شاید علاقه دارید که در پرتوشناسی ادامه تحصیل دهید. در این صورت وارد یکی از گرایشهای تحصیلات تکمیلی این رشته خواهید شد. گرایشهای ارشد رشته دانشگاهی پرتوشناسی عمدتاً در حیطه فناوری تصویربرداری پزشکی و فیزیک پزشکی است. البته عنوان دقیق و یا تعداد گرایشها ممکن است در دانشگاههای مختلف ایران و حتی جهان متفاوت باشد. اما در کل هسته اصلی این گرایشها یکسان است که به قرار زیر بررسی میکنیم.
گرایش ارشد فیزیک پزشکی (Medical Physics)
فیزیک پزشکی محبوبترین، شناخته شدهترین و تخصصیترین گرایش ارشد رشته پرتوشناسی است. هدف اصلی این گرایش تربیت متخصصانی است که تسلط کامل بر فناوری و اصول فیزیکی دستگاههای تصویربرداری و پرتو درمانی دارند. این متخصصین تبدیل به پل ارتباطی میان پزشکان و مهندسین میشوند. فارغالتحصیلان این گرایش میتوانند به عنوان فیزیکدان پزشکی در بیمارستانهای بزرگ، مراکز تحقیقاتی و یا شرکتهای سازنده، سرویس و تعمیرات تجهیزات پزشکی فعالیت کنند. زمینههای علمی و کاربردی متخصصین فیزیک پزشکی گوناگون است. مانند:
- کنترل کیفی (QA) و تضمین کیفیت (QC) دستگاههای تصویربرداری به همراه بازرسی دورهای و کالیبره کردن دستگاههای رادیولوژی، ام آر آی، ماموگرافی و…
- حفاظت پرتویی با محاسبه و بهینهسازی دوز پرتو دریافتی بیمار و پرسنل به همراه طراحی سیستمهای حفاظتی
- استفاده از الگوریتمهای ریاضی و کامپیوتری برای بهبود کیفیت تصاویر پزشکی و کاهش نویز
- پژوهش و توسعه در زمینه تکنیکهای نوین تصویربرداری
گرایش ارشد تکنولوژی تصویربرداری پزشکی (Medical Imaging Technology)
این گرایش در واقع ادامه تحصیل مستقیم پرتوشناسی است. به نوعی همان نگرش دروس تخصصی و کارآموزی مقطع کارشناسی را حالا قرار است کاملاً فنیتر و با نگاه علمیتر در سطح تحصیلات تکمیلی ادامه دهید. هدف از این گرایش تربیت متخصصان بسیار حرفهای است که بر پیشرفتهترین تکنیکها و پروتکلهای تصویربرداری پزشکی از قبیل CT، MRI و یا پزشکی هستهای مسلط هستند. یک متخصص تکنولوژی تصویربرداری پزشکی میتواند به عنوان سرپرست بخشهای تصویربرداری، مسئول فنی دستگاههای پیشرفته و یا مدرس در مراکز آموزشی فعالیت کند. متخصصین این گرایش در زمینههای گوناگون کارهای پژوهشی و فنی انجام میدهند. مانند پژوهشهای تخصصی در زمینه پروتکلها، آرتیفکتها و کاربردهای بالینی یک روش تصویربرداری خاص.
گرایش ارشد رادیو بیولوژی و حفاظت پرتویی (Radio Biology and Radiation Protection)
این گرایش ارشد بیشتر در زمینه اثرات بیولوژیکی پرتوها و اصول ایمنی متمرکز است. هدف نهایی این گرایش تربیت متخصصانی است که بتوانند برنامههای جامع حفاظت در برابر پرتو را در سطح بیمارستانی، شهر و حتی کشور طراحی و اجرا کنند. روی هم رفته دانشجویان این گرایش یاد میگیرند که چگونه اثرات پرتوها را بر روی بدن ارزیابی کرده و محیط را ایمنتر سازند. فارغالتحصیلان این گرایش میتوانند جذب سازمان انرژی اتمی و یا مراکز حفاظت پرتویی بیمارستانها شوند. همچنین میتوانند به عنوان کارشناس سازمانهای نظارتی فعالیت کنند. زمینههای فعالیتی این گرایش نیز متنوع است:
- ارزیابی خطر و دوز متری برای بررسی اثرات پرتوها در سطح سلولی و مولکولی
- پایش و نظارت بر پرتوگیری پرسنل بیمارستان با استفاده از سیستمهای دوز مترها
- آموزش اصول ایمنی به پرسنل و اجرای ضوابط ایمنی در مراکز بیمارستانی، کلینیکها و…
سایر گرایشهای تکمیلی رشته پرتوشناسی
در تحصیلات تکمیلی رشته تکنولوژی پرتوشناسی برخی گرایشهای میان رشتهای نیز وجود دارد. این گرایشها صرفاً برای شاخه پرتوشناسی نیستند، بلکه از علوم پرتوشناسی در آنها استفاده میشود. گرایشهایی مانند:
انفورماتیک پزشکی (Medical Informatic)
یک گرایش است که با محوریت تمرکز بر مدیریت اطلاعات و تصاویر پزشکی، سیستمهای PACS و هوش مصنوعی در پزشکی شکل گرفته است.
تکنولوژی پرتو درمانی (Radiation Theropy)
پرتو درمانی خود یک گرایش مستقل در مقطع کارشناسی است. اما فارغالتحصیلان کارشناسی رادیولوژی با توجه به زمینههای علمی مشترک امکان تحصیل در مقاطع تکمیلی پرتو درمانی را دارند.
نانو تکنولوژی پزشکی (Medical Nano)
یک گرایش فوقالعاده تخصصی است که با هدف بهکارگیری نانو ذرات در تصویربرداری تشخیصی و یا دارو رسانی شکل گرفته است.
تواناییهای مورد نیاز برای تحصیل در رشته پرتوشناسی
اگر به علوم پزشکی و فناوری علاقمند هستید و در عین حال فردی دقیق، مسئولیت پذیر و باحوصله هستید، این رشته میتواند یک انتخاب ایدهآل برای شما باشد. در غیر این صورت ممکن است با چالشهای زیادی در طول تحصیل و کار در رشته تکنولوژی پرتوشناسی مواجه شوید. موفقیت در این رشته بیش از نمره نیازمند عشق به کار و تعهد حرفهای است. برای تحصیل و کار در پرتوشناسی باید:
- به مطالعه مباحث مربوط به علم فیزیک از قبیل الکتریسیته، مغناطیس، امواج و فیزیک مدرن علاقمند باشید.
- برای مطالعه دروس زیست شناسی و آناتومی آماده باشید و این درسها را با علاقه بخوانید.
- توانایی ذهنی و آمادگی کار با دستگاههای ظریف را داشته باشید.
- مسئولیت پذیری بالا و مهارتهای ارتباطی قوی داشته باشید.
- از سلامت جسمانی کافی برای ایستادنهای طولانی مدت برخوردار باشید.
بازارکار رشته پرتوشناسی، قرار است کجاها کار کنید؟
علوم پزشکی بدون تصویربرداری عملاً کارایی ندارد. حالا پا در هر مطب پزشک متخصص که بگذارید، به حداقل یک یا دو تصویر پزشکی نیاز دارند. همین نکته باعث شده تا بازارکار رشته رادیولوژی در ایران از شرایط بسیار مطلوب و کم نظیری برخوردار باشد. این رشته یکی از محبوبترینها در کنکور علوم تجربی است و امنیت شغلی خوبی دارد. تقریباً میتوان گفت که رشته پرتوشناسی هیچ فارغالتحصیل بیکاری ندارد. مگر در موارد استثنا که احتمالاً از کم توجهی و یا بیمیلی است. با در اختیار داشتن مدرک پرتوشناسی توانایی کار کردن در مراکز مختلفی را دارید. مانند:
- بیمارستانهای دولتی و خصوصی
- مراکز و کلینیکهای تصویربرداری پزشکی مستقل
- کلینیکهای تخصصی و مجهز به تجهیزات تصویربرداری خاص مانند کلینیکهای ارتوپدی، جراحی و یا دندانپزشکی
- اورژانسها
- سازمانهای نظارتی
توصیههایی برای موقعیتهای شغلی خوب در پرتوشناسی
اگر رشته پرتوشناسی را به عنوان آینده تحصیلی و شغلی خودتان انتخاب کردهاید، از همین حالا به دنبال بهترین موقعیتهای شغلی آن باشید. قاعدتاً با تکیه بر آموزشهای دانشگاهی و صرفاً پاس کردن واحدهای درسی تبدیل به یک رادیولوژیست کاربلد نمیشوید. در این رشته باید تخصصهای پیشرفته و مهارت افزایی داشته باشید. مانند:
- تسلط بر ام آر آی (MRI) و سی تی اسکن (CT) به عنوان پولسازترین و پرتقاضاترین مهارتهای پرتوشناسی
- کسب مهارت در زمینههای خاص از قبیل ماموگرافی، رادیولوژی، مداخلهای، سونوگرافی و البته پزشکی هستهای
- یادگیری نرمافزارهای تخصصی مانند سیستم PACS (بایگانی و ارتباطات تصاویر پزشکی) و RIS (سیستم اطلاعات رادیولوژی)
- دوره کارآموزی هدفمند در مراکزی مانند سی تی اسکن و یا MRI و…
- تجربه کاری در محیطهای مختلف از جمله بیمارستانهای بزرگ، مراکز تصویربرداری تخصصی و اورژانسها
درآمد رشته پرتوشناسی
رادیولوژی یا همان تکنولوژی پرتوشناسی از معدود رشتههای بسیار خوب و پرطرفدار در علوم پزشکی است که درآمد قابل توجهی نیز دارد. اما در یک کلام درآمد رشته پرتوشناسی به خود شما بستگی دارد. اینکه بخواهید کارمند معمولی یک بیمارستان دولتی باشید و یا در مقام یک کارآفرین ظاهر شده و مرکز تصویربرداری خودتان را تاسیس کنید! فاکتورهای زیادی بر درآمدزایی رشته پرتوشناسی تاثیرگذار هستند:
1. محل کار
انتخاب محل کار مهمترین چالش فعالیت در رشته پرتوشناسی است. در یک بیمارستان دولتی نهایتاً حقوق پایه با اضافه کار و حق شیفت دریافت میکنید. اما در مراکز تصویربرداری خصوصی و یا مطبها معمولا درآمد به شکل پورسانتی است که بسته به شلوغ بودن مرکز یا مطب مقدار درآمد کارشناس رادیولوژیست نیز تغییر میکند.
2. مهارت و تخصص
در رادیولوژی هرچه ماهرتر، متخصصتر و به روزتر باشید، قاعدتاً درآمد بالاتری نیز دارید. این عامل تعیین کننده تفاوت بین یک تکنیسین معمولی و یک متخصص با درآمد بالا است. به عنوان مثال:
- درآمد یک تکنولوژیست عمومی رادیوگرافی خیلی معمولی در حد پایه است.
- درآمد یک متخصص با تسلط بر سی تی اسکن و یا MRI قابل توجه است.
- تسلط بر ماموگرافی، آنژیوگرافی و یا سونوگرافی درآمدهای ویژه را به همراه دارند.
روی هم رفته برای درآمد معمولی کسب همین مدرک کارشناسی کافی است. اما برای رسیدن به درآمدهای عالی کارشناسهای رشته پرتوشناسی باید روی مهارتهای پیشرفته و کسب تجربه در مراکز معتبر سرمایهگذاری کنند.
بهترین دانشگاههای ایران برای تحصیل در رشته پرتوشناسی
اگرچه پرتوشناسی از جمله رشتههای محبوب علوم تجربی است، اما برای پذیرش در آن با رقابت فوقالعاده سنگین مانند پزشکی، دندانپزشکی و یا فیزیوتراپی مواجه نیستید. با یک رتبه خوب یا متوسط هم میتوانید در این رشته پذیرش شده و تحصیل منحصر به فرد خود را آغاز کنید. پس منطقی است که به دنبال بهترین دانشگاههای ایران بگردید. بهترینها به فاکتورهای زیادی مانند قدمت، سابقه آموزش، امکانات و تجهیزات بالینی، اعضای هیئت علمی و گرایشها در مقاطع تکمیلی آن دانشگاه بستگی دارد. با فهرستی از بهترین دانشگاههای ایران برای تحصیل در رشته پرتوشناسی آشنا شوید:
نام دانشگاه | ویژگیها |
|---|---|
دانشگاه علوم پزشکی تهران | – قدیمیترین و معتبرترین دانشگاه علوم پزشکی کشور
– همکاری با بیمارستانهای بزرگ و مجهزی مانند بیمارستان امام خمینی |
دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی | – اعتبار علمی بالا
– همکاری با بیمارستانهای معتبر مانند طالقانی، لقمان حکیم و شهید مدرس |
دانشگاه علوم پزشکی ایران | – همکاری با بیمارستانهای بزرگ مانند حضرت رسول اکرم و مرکز پزشکی، آموزشی و درمانی کودکان تهران |
دانشگاه علوم پزشکی مشهد | – قطب علوم پزشکی شرق کشور
– استانداردهای بالای آموزشی
– همکاری با بیمارستانهای مجهز مانند امام رضا |
دانشگاه علوم پزشکی تبریز | – قطب علوم پزشکی غرب کشور
– همکاری با بیمارستانهای تخصصی شهر تبریز |
دانشگاه علوم پزشکی شیراز | – قطب علوم پزشکی جنوب کشور
– همکاری با بیمارستانهای مجهز از قبیل حافظ و نمازی |
بهترین دانشگاههای خارجی برای تحصیل در رشته پرتوشناسی
پرتوشناسی مدرنترین علم پزشکی است. علمی که بیش از هر رشته دیگری در پزشکی با تکنولوژیهای روز دنیا گره خورده است. دانشگاههای بزرگی در سراسر دنیا این رشته را جدی گرفته و دورههای آموزشی بسیار قوی را تدارک دیدهاند. هم برای آغاز دوره کارشناسی و هم برای تحصیلات تکمیلی میتوانید سراغ یکی از همین دانشگاههای بینالمللی رفته و متخصص در کلاس جهانی رادیولوژی شوید. ولی قطعاً در همین لحظه میخواهید تا با فهرست بهترین دانشگاههای جهان برای تحصیل در رشته پرتوشناسی آشنا شوید.
نام کشور | نام دانشگاه | ویژگی |
|---|---|---|
آمریکا | دانشگاه هاروارد Harward University | قطب جهانی تحقیقات رادیولوژی و تصویربرداری پزشکی |
دانشگاه جانز هاپکینز Johns Hopkins University | بیمارستان جانز هاپکینز معتبرترین مرکز پزشکی جهان است | |
دانشگاه دوک Duke University | دارای دپارتمان بسیار قوی در رادیولوژی و فناوریهای تصویربرداری | |
موسسه فناوری روچستر RIT | یک موسسه فعال در زمینه تکنولوژیهای پزشکی است | |
انگلستان | دانشگاه آکسفورد University of Oxford | تحقیقات پیشرفته در حوزه علوم تصویربرداری |
دانشگاه کمبریج University of Cambridge | تمرکز بر نوآوری در تکنیکهای تصویربرداری پزشکی | |
دانشکده بهداشت و پزشکی گرمسیری لندن LSHTM | دارای گرایشهای تحقیقاتی و سلامت عمومی در حیطه تصویربرداری | |
کانادا | دانشگاه تورنتو University of Toronto | از برترین دپارتمانهای پرتوشناسی در آمریکای شمالی |
دانشگاه مک گیل MC Gill University | از معتبرترین دانشگاههای آمریکای شمالی با مراکز بیمارستانی قوی | |
سایر کشور | دانشگاه سیدنی استرالیا | بهرهمند از دورههای آکادمیک تکنولوژی تصویربرداری پزشکی |
دانشگاه لیدن هلند | تحقیقات گسترده و برنامههای آموزشی حرفهای در زمینه علوم تصویربرداری پزشکی | |
موسسه کارولینسکا سوئد | معتبرترین موسسه پزشکی اروپا با برنامههای تحقیقاتی گسترده در حوزه تصویربرداری پزشکی |
مهاجرت با رشته پرتوشناسی
مهاجرت با رشته پرتوشناسی کاملاً امکانپذیر است. اما نیازمند به برنامهریزی بلند مدت، پشتکار و سرمایهگذاری (یادگیری زبان) دارد. در تمام کشورهای دنیا به متخصصین پرتوشناسی نیاز دارند. به هر حال پزشکی نوین در سراسر دنیا خیلی سریعتر از ایران در حال توسعه است و متخصص رادیولوژیست از فرصت ایدهآل برای مهاجرت به کشورهای مقصد همچون کانادا، استرالیا، آلمان و حتی آمریکا برخوردار است. اما در این مسیر به حداقل مدرک معتبر پرتوشناسی در سطح کارشناسی و سابقه کار ۲ الی ۳ سال نیاز دارید. همچنین ارائه مدرک زبان آیلتس و یا تافل نیز الزامی است. اما کدام کشورها مقصد ایدهآل مهاجرت رشته پرتوشناسی هستند؟
کانادا
مهاجرت به کانادا برای رشته پرتوشناسی از طریق سیستم اکسپرس انتری انجام میشود. فارغ التحصیلان پرتوشناسی به معادل سازی مدرک در WES، ثبت نام در اکسپرس انتری و نهایتاً اخذ مجوز کار یا همان دعوتنامه ITA نیاز دارند. حتی ممکن است مجبور شوند که آزمونهایی را در سطح استانی کشور کانادا بگذرانند.
استرالیا
مسیر مهاجرت شغلی به استرالیا با رشته پرتوشناسی از طریق سیستم امتیاز دهی Point Test انجام میشود. در این مسیر هر فارغالتحصیل پرتوشناسی باید مدرک دانشگاهی خود را در سازمان AIR استرالیا ارزیابی کرده و سپس در سیستم EOI ثبت نام نماید. همچنین برای تکمیل پروسه مهاجرت به استرالیا باید دعوتنامه برای ویزا داشته باشید.
آلمان
آلمان از جمله کشورهای اروپایی است که نیاز شدیدی به نیروی کار متخصص در حوزه سلامت دارد. برای مهاجرت به آلمان هر فارغالتحصیل رشته پرتوشناسی باید مدرک زبان آلمانی را در سطح C1 گذرانده و مدرک دانشگاهی خود را به همراه ریز نمرات ترجمه رسمی به زبان آلمانی کند. این مهاجرت از طریق اخذ ویزا یا اجازه اقامت جهت جستجوی کار انجام میشود. این دوره اقامت مقدماتی برای یک بازه ۲ الی ۴ ساله است.
آمریکا
مهاجرت از طریق رشته پرتوشناسی به آمریکا امکانپذیر است. اما مسیر آن کاملاً رقابتی، دارای پروسه طولانی و پرهزینه خواهد شد. برای این کار به معادل سازی مدرک و احراز شرایط اولیه در ARRT نیاز است. شرایط اولیه ARRT نیز شامل حداقل مدرک کارشناسی و گذراندن دروس پیش نیاز میشود. در آمریکا باید مدرک دانشگاهی خود را معادل سازی کنید و چند مرحله آزمون، پیش بینی شده است.
آیا پرتوشناسی رشته آسانی است؟
اگرچه پرتوشناسی یا همان رادیولوژی از رشتههای تاپ علوم تجربی نیست، اما این دلیل نمیشود که تحصیل و یا کار در آن را دست کم بگیرید. اگر فکر میکنید که مسیر تحصیلی سادهای تا کارشناسی را در پیش دارید، سخت در اشتباه هستید. زیرا:
- با مطالب درسی سنگین و ترکیبی از علوم مختلف پزشکی، فیزیک، ریاضی و مهارتهای کلینیکی روبرو هستید.
- باید دوره کارآموزی تمام وقت و بسیار پرفشار را در واحدهای بیمارستانی بگذرانید.
- در دوره کارآموزی با بیماران واقعی سر و کار دارید و اشتباه در پوزیشن دهی و یا تنظیم پارامترها منجر به تکرار عکس و پرتوگیری میشود.
- مسئولیت شغلی در این رشته بسیار زیاد و حساس است.
- برای درک مفاهیم فنی، مقالات و دستورالعمل کار با انواع دستگاههای پیشرفته باید به زبان انگلیسی مسلط باشید.
- خطر مواجه شدن با پرتوهای یونساز دائمی است و همیشه باید گوش به زنگ باشید.
- در این رشته باید تحمل ایستادنهای طولانی، خم شدن و جابجایی بیماران را داشته باشید.
- سازگار شدن با شیفتهای کاری بیمارستانی اجتناب ناپذیر است.
- در دوران بارداری نمیتوانید در این شغل فعالیت کنید.
تفاوت پرتوشناسی و پرتودرمانی، آیا این دو یکی هستند؟
شباهت اسمی رشتههای دانشگاهی گاهاً باعث دردسرهای زیادی شده و خیلیها را به اشتباه میاندازد. مانند شباهت اسمی رشتههای پرتوشناسی و پرتودرمانی که گاهاً باعث شده تا برخی این دو را یکسان تلقی کرده و حتی به جای یکدیگر اشتباه بگیرند. اگرچه فارغالتحصیلان دوره کارشناسی پرتوشناسی میتوانند در دوره تحصیلات تکمیلی وارد رشته پرتو درمانی شوند؛ اما این دو رشته تفاوتهای بنیادین بسیار زیادی با یکدیگر دارند. پرتوشناسی مانند عکاسی و نقشهبرداری از بدن برای تشخیص بیماری است، اما پرتودرمانی مانند یک توپخانه هدفمند برای نابودی و درمان بیماریها عمدتاً سرطان کارایی دارد.
جنبه مقایسهای | پرتوشناسی | پرتو درمانی |
|---|---|---|
هدف اصلی رشته | – تشخیص بیماریها و آسیبها
– کمک به پزشک برای دیدن داخل بدن | – درمان بیماریها با توجه به تجویز پزشک
– نابودی سلولهای سرطانی و تومورها |
ماهیت کار | خدمات تشخیص | خدمات درمانی |
انرژی مورد استفاده | – پرتو ایکس X-Ray
– میدان مغناطیسی MRI
– امواج فرا صوتی (سونوگرافی)
– مواد رادیواکتیو (پزشکی هستهای) | پرتوهای یونساز پر انرژی (پرتو ایکس، پرتو گاما، الکترون پرتابی) |
محیط کار | – بخشهای رادیولوژی و اورژانس بیمارستان
– کلینیکهای تصویربرداری
– مطبهای ارتوپدی یا دندانپزشکی | – بخشهای پرتو درمانی بیمارستان
– مراکز تخصصی سرطان و انکولوژی |
نوع ارتباط با بیمار | کوتاه مدت | طولانی مدت و عمیق |
دوز پرتو | پایین (برای تولید یک تصویر مطلوب) | بسیار بالا (برای نابودی بافتهای سرطانی) |
باورهای نادرست درباره رشته پرتوشناسی
متاسفانه خیلی از دانشآموزان کنکوری، رشته پرتوشناسی را دست کم میگیرند. این در حالی است که عملاً یکی از استراتژیکترین رشتههای پولساز دانشگاهی را پشت گوش انداخته و به راحتی آن را رها میکنند. خیلی کم دیدهایم که دانشآموزی کنکوری برای قبول شدن در این رشته سرمایهگذاری کرده و دقیقاً تحصیل در پرتوشناسی را هدف گذاری کند. شاید دلیل این اندازه کم توجهی به علت باورهای نادرست درباره رشته دانشگاهی پرتوشناسی است. مواردی مانند:
رادیولوژیست فقط یک عکسبردار ساده است
این باور که کاملاً در ذهن خیلیها نهادینه شده، عملاً بزرگترین و رایجترین اشتباه درباره رشته پرتوشناسی است. رادیولوژیستها متخصص فنی – پزشکی هستند و بر فیزیک پرتوها، آناتومی و پارامترهای پیچیده دستگاههای مدرن مسلط هستند. آنها روشهای پیچیده مانند سی تی اسکن و یا ام آر آی را انجام میدهند.
کار در این رشته بسیار خطرناک است و حتماً به سرطان مبتلا میشوی
اگر بخواهید با این باور انتخاب رشته کنید، پس ترجیحاً اصلاً کار نکنید! پرتوها بخش حساس این رشته است و به مانند هر رشته دیگری اصول ایمنی و حفاظتی لازم پیش بینی شده است. رادیولوژیستها اصل ALARA یعنی کاهش دوز تا حد منطقی ممکن را همیشه رعایت میکنند.
این رشته آینده شغلی خوبی ندارد و بازار کار آن اشباع شده است
این باور واقعاً غلط است. بلکه برعکس پرتوشناسی بازار کار بسیار پررنگی دارد. تصویربرداری اولین قدم تشخیص اغلب بیماریها است و تقاضای بازار برای آن تمام شدنی نیست.
این کار فقط ایستادن و دکمه زدن است و فشار فیزیکی ندارد
این هم یکی دیگر از باورهای کاملاً اشتباه درباره رشته پرتوشناسی است. این رشته از نظر فیزیکی شغل واقعاً سختی است. رادیولوژیستها برای ساعتهای طولانی میایستند و باید بیماران را برای پوزیشن دهی جابجا کنند. ابتلا به دردهای مزمن کمر، گردن یا پا در آنها گزارش شده است.
پس از فارغالتحصیلی فقط میتوانید در بیمارستانها کار کنید
اگرچه محیط بیمارستان یکی از مهمترین فضاهای کاری پرتوشناسی است. اما فارغالتحصیلان این رشته فرصتهای عالی کار در انواع کلینیکهای ارتوپدی، جراحی و یا دندانپزشکی را دارند. از طرفی میتوانند مرکز مستقل تصویربرداری خود را راهاندازی کرده و یا در بازار فروش و پشتیبانی از تجهیزات تصویربرداری فعالیت کنند.
تکنولوژیست پرتوشناسی همان پزشک رادیولوژیست است
کارشناس رادیولوژیست و پزشک رادیولوژیست در امتداد هم فعالیت میکنند، اما جای یکدیگر نیستند. تکنولوژیست پرتوشناسی فردی است که مسئول انجام تصویربرداری است. اما پزشک رادیولوژیست فردی است که پس از تحصیل پزشک عمومی، تخصص رادیولوژی گرفته و تصاویر را تفسیر میکند.
سونوگرافی بخشی از رشته پرتوشناسی است
بله، این حرف درست است. اما برای هر پرتوشناسی صدق نمیکند. پرتوشناسها تنها با گذراندن دورههای تخصصی میتوانند گواهینامه سونوگرافی را دریافت کنند. پس هر پرتوشناس لزوماً مهارت سونوگرافی را ندارد.
آیا برای تحصیل در متفاوتترین رشته تجربی آماده هستید؟
رشته تکنولوژی پرتوشناسی یک حرفه پیچیده، مسئولیت پذیر، پویا و مبتنی بر علم است که نیازمند مهارتهای فنی، ارتباطی و عاطفی است. این رشته در میان تمام گرایشهای تجربی از همه متفاوتتر است. زیرا علاوهبر علوم تجربی باید فیزیک پرتو را در حد عالی کار کنید. یک رشته مهندسی شده که سر از دنیای تجربی درآورده است!
اگر فردی هستید که از تنوع کار لذت میبرید و یا قصد دارید که شغلی تمیز، بدون دردسر در مرحله تشخیص بیماری را ادامه داده و چندان در بطن کارهای طاقت فرسای بیمارستانی وارد نشوید، رشته پرتوشناسی مناسب شما است. ولی در نظر داشته باشید که مسیر پرتوشناسی ساده نیست. حالا این شما هستید که رشته پرتوشناسی را کاملاً با جزئیات شناختهاید. آیا برای تحصیل در این رشته آماده هستید؟