چگونه رشته خود را انتخاب کنیم؟
انتخاب رشته چیزی جز انتخاب آینده نیست. پس به هیچ عنوان آن را به دست شانس نسپارید. البته که توصیه ما در وهله اول مراجعه به کارشناسان انتخاب رشته است، بالاخره تجربه و دانش قلب تپنده تصمیمات نتیجه بخش است و کسی نمیتواند این موضوع را انکار کند.
البته که کمک گرفتن از یک تیم متخصص تضمین آینده خودتان خواهد بود همانطور که یاوران دانش سالهاست در موفقیت داوطلبان شریک میشود.
با این همه اگر اصرار دارید خودتان انتخاب رشته کنید یا به هر دلیلی امکان کمک گرفتن از کارشناس برای انتخاب رشته را ندارید. در این شرایط، نیازی به هیچ نگرانی نیست. زیرا در ادامه مطلب، توضیحاتی در اختیار شما قرار میدهیم که با استفاده از آن میتوانید از بهترین تکنیک انتخاب رشته استفاده کرده و این مسیر چالشبرانگیز را راحتتر طی کنید. دانشآموزان به همراه خانوادههای آنها باید با استفاده از تکنیکهایی که در این مطلب ارائه میدهیم، برای انتخاب رشته خود اقدام کرده و به بهترین شکل ممکن این تصمیم مهم زندگی خود را بگیرند.
ثبت نام فوری انتخاب رشته حضوری (ظرفیت محدود)
8 مرحله مهم برای انتخاب رشته در خانه
یک دست صدا ندارد، حالا که خودتان آستینها را بالا زدهاید حتماً از هم فکری خانواده استفاده کنید. چرا که خانواده میتواند کمک زیادی برای انتخاب محل دانشگاه و رشته انتخابی دانشآموز بکند و البته که تأثیر زیادی بر روی شناخت استعداد، علایق و توانمندی او دارد. در این قسمت، مهمترین کارهایی که باید برای انتخاب رشته انجام دهید را به صورت مرحله به مرحله توضیح میدهیم.
شما با طی این مراحل، میتوانید بر اساس رتبه خود، بهترین رشته و دانشگاه را قبول شوید.
1- توجه به شخصیت دانشآموز
در گام اول انتخاب رشته، دانشآموز باید به علاقهها (سلیقه رشتهای)، استعدادها و توانمندیهای خود توجه کند و بر این اساس، تصمیم بگیرد که کدام رشته برای او مناسبتر است.
مسئله مهمی که هر سال بین دانشآموزان و خانوادهشان پیش میآید این است که خانواده اصرار دارد که فرزندشان حتماً در یکی از رشتههای نظری ادامه تحصیل دهد. این در حالی است که خود دانشآموز به هنر علاقه دارد.
در این شرایط، استعداد و علاقه دانشآموز به طور کامل نادیده گرفته میشود و شاید حتی در رشته نظری که به آن علاقه ندارد، نتواند به اندازه کافی موفق شود و این امر، باعث سرخوردگی دانشآموز میشود.
پس چاره کار وصل کردن موفقیت و علاقه کجاست؟ در ادامه، روش شناخت علاقه، استعداد و توانمندی را توضیح میدهیم.
علاقه
باید در نظر داشت که علاقه دانشآموز به رشته مورد نظر خود باید علاقه واقعی باشد، نه کاذب.
مثلاً ممکن است گاهی مواقع افراد ادعا کنند که به رشته پزشکی علاقه دارند؛ اما زمانی که وارد این رشته میشوند و به طور کامل آن را میشناسند، متوجه میشوند که در واقع علاقهای به آن نداشتهاند و فقط اسم پزشکی برایشان جذاب بوده است.
این افراد تا حد خیلی زیادی تحت تأثیر محیط اطراف خود قرار گرفتهاند و به خاطر پرستیژ کاری پزشکی، فکر کردهاند که به این شغل یا رشته علاقه دارند.
این مورد میتواند یکی از مهمترین دلایل ایجاد علاقه کاذب در دانشآموزان نسبت به بعضی از رشتههای تحصیلی باشد. در این شرایط، دانشآموز باید علاقه واقعی خود را پیدا کند و بر اساس توانمندیها و استعدادهایی که دارد، انتخاب کند که چه رشتهای برای او مناسبتر است.
نکته مهم کشف علاقه: از خودتان بپرسید اگر از همه چیز دنیا بینیاز بودید، دوست داشتید چه کاری انجام دهید؟ خوب به این سؤال فکر کنید به احتمال زیاد بخش زیادی از مسیر علاقهتان در جواب آن پنهان شده است.
- بخوانید
استعدادیابی
استعداد حرف اول را میزند، انتخاب رشته و ادامه تحصیل در رشته انتخابی عملاً بدون استعداد بسیار سخت و اذیت کننده خواهد بود. به عنوان مثال، شاید یک دانشآموز به رشته معماری علاقه داشته باشد، اما تا حالا هیچ طراحی انجام نداده است یا اصلاً استعدادی در تصور کردن و طراحی پرسپکتیو ندارد.
در این صورت اگر این فرد با وجود علاقه واقعی به رشته معماری به این رشته گرایش پیدا کند، به خاطر نداشتن استعداد در این زمینه خاص، متوجه میشود که راه خود را اشتباه آمده است.
به این دلیل داوطلب باید از اولین قدم انتخاب رشته، استعداد خودش را کشف کند و بعد برای انتخاب رشته اقدام نماید.
توانمندی
داشتن علاقه و استعداد در یک زمینه دلیل موفقیت در آن زمینه نیست. چرا؟ چون توانمندی و مهارت در رشتهای که انتخاب میکنید هم بسیار مهم است. این مهارت شما ست که در مسیر کار و تحصیل برایتان مفید خواهد بود. اگر علاقه را بخش احساسی ماجرای انتخاب رشته بدانیم و استعداد را روح، توانمندی قلب تپنده آن رشته است.
برای مثال شخصی به رشته پرستاری علاقه دارد. این فرد باید به این نکته توجه کند که آیا میتواند شرایط شغل پرستاری را تحمل کند؟ آیا او میتواند در کنار بیمار قرار گرفته و شرایط او را درک کند؟
اگر فرد با وجود داشتن علاقه خیلی زیاد به رشته پرستاری، نتواند کوچکترین کارهای مربوط به این حوزه مانند تزریق سرم یا سوزن را انجام دهد، گزینه مناسبی برای این رشته نیست. شاید حتی با انتخاب این رشته، به اجبار به وظایف خود عمل کند؛ اما در تمام دوران کار خود احساس ناراحتی و خستگی زیادی خواهد داشت.
- بخوانید
منظور از توانمندی، توانایی جسمی و روحی در کنار هم است. کسی که توان دیدن خون یا حال بد بیماران را ندارد؛ یعنی توانمندی حضور در کادر درمان را ندارد. یا اگر از نظر جسمی مشکلی دارد که مانع از انجام وظایف شغلی و درسی آن رشته میشود خب بهتر است پرونده آن رشته را ببندید و به سراغ رشتهای که با شما هماهنگ است؛ بروید.
برای مثال دیگری در این زمینه میزنیم. تصور کنید که شخصی علاقه خیلی زیادی به رشته دندانپزشکی دارد؛ اما نمیتواند مدت خیلی زیادی را در حالت بدنی خاص بالای سر بیمار ایستاده و مشکل او را حل کند. برای چنین شخصی، دندانپزشکی اصلاً رشته مناسبی نیست. چون خیلی سریع خسته میشود و شاید حتی نتواند چند بیمار را در طول روز ویزیت کند.
کمک گرفتن از مشاور انتخاب رشته و نظر خانواده
پس اولین قدمتان برای انتخاب رشته شناخت این سه ضلع مهم (علاقه، استعداد و توانمندی) است. برای این کار بهتر است به کارشناسان و مشاوران حرفهای مراجعه کنید. با این روش انتخاب رشته بهتری خواهید داشت.
البته که ممکن است امکان کمک گرفتن از مشاور را نداشته باشید، پس در این بخش روش شناسایی این موارد را به همراهی خانواده برای انتخاب رشته در خانه برایتان میگوییم.
بازیهای کودکی: از خانواده بپرسید به چه بازیهایی علاقه داشتید، مثلاً اگر کسی در کودکی بیش از اندازه اسباببازیهای خود را خراب و بار دیگر درست میکرده است، یعنی به کارهای فنی علاقه و استعداد دارد و به احتمال خیلی زیاد برای این رشتهها میتواند مناسب باشد.
در انتخاب رشته دانشگاهی به هیچ عنوان از مشورت با خانواده غافل نشوید. اگرچه کمک گرفتن از کارشناس خیلی در این زمینه شما را راحتتر میکند، اما با استفاده از مواردی که گفتیم، میتوانید تا حدودی متوجه علاقه، استعداد و توانمندیهای خود شوید.
- بخوانید
2- توجه به شرایط خانوادگی
برای انتخاب رشته آیندهدار بهتر است به شرایط خانوادگی هم دقت کنید، شاید اگر کسب و کار سنتی خانواده را با دانش آکادمیک ترکیب کنید در رشتهای که انتخاب کردهاید بسیار موفق شوید.
به عنوان مثال، اگر پدر خانواده در زمینه ساخت و سازوکارهای ساختمانی فعالیت دارد، به احتمال خیلی زیاد فرزند او میتواند در رشتههای مربوط به حوزه معماری و عمران، موفق شود. این یعنی اینکه بستر رشد شغلی برای وی فراهم است البته که شرط اصلی در این مورد هم سو بودن علاقه، استعداد و توانمندی دانشآموز با آن شغل است.
از طرف دیگر، ممکن است همه اعضای یک خانواده در ادارات مختلف مشغول به کار باشند. در این شرایط، اگر فرزند آنها نیز به یکی از مشاغل اداری و دولتی مشغول شود، مطمئناً شرایط کار کردن برای او فوقالعاده راحتتر خواهد شد. پس حتماً موقع انتخاب رشته حضوری یا حتی اینترنتی، این موارد را مد نظر قرار دهید تا بتوانید شرایط آینده خود را بهتر مدیریت کنید.
نکته کلی: به این فکر کنید که شرایط فعلیتان اگر با انتخاب رشته مورد نظرتان ترکیب شود چه تأثیری روی آینده شما خواهد گذاشت. اصلاً ممکن است ایدههای شغلی جدید با این شرایط به ذهنتان برسد.
3- شناخت کامل رشتهها و دانشگاههای مختلف
در صورتی میتوان انتخاب درستی انجام داد که شناخت کافی داشت. پس بهتر است در مورد تمام رشتهها و دانشگاههایی که به آنها علاقه دارید و میتواند جزو انتخاب رشته شما باشد، شناخت پیدا کنید.
- شناخت واحدهای درسی
- شرایط رشتهها
- فرصتهای شغلی آینده
- بررسی دانشگاهها و شهر مورد نظر
مواردی است که حتماً باید به خوبی در مورد آنها تحقیق کنید.
برای مثال موقع انتخاب دانشگاه باید به موقعیت مکانی دانشگاه، خوابگاه آن و خدماتی که به دانشجویان ارائه میدهند، توجه شود. شاید فاصله دانشگاه تا خوابگاه خیلی زیاد باشد یا حتی دانشگاه مورد نظر فرد، خوابگاه ارائه ندهد.
در انتخاب رشته همه به دنبال رشتههای شناخته شده هستند در حالی که بین صدها رشته شانس انتخاب دارید و صرفاً چون رشتههای مشهوری نیستند مورد استقبال قرار نمیگیرند در حالی که مشاغل آینده داری هم دارند.
پس حتماً در مورد رشتهها به خوبی تحقیق کنید شاید همان رشتهای که نمیشناسید آینده شما باشد که به راحتی از کنارش عبور میکنید.
از طرف دیگر، دانشگاهها مدلهای مختلفی دارند که دانشآموز باید هر یک از این مدلها را به طور کامل بشناسد. به عنوان مثال، برخی از دانشگاهها روزانه، برخی شبانه، پردیس، آزاد و خودگردان هستند. شرایط تحصیل، پذیرش و هزینه هر یک از این دانشگاهها به طور کامل با یکدیگر متفاوت هستند و متقاضی باید به تمام این شرایط دقت داشته باشد. بعد از این که داوطلب به شرایط دانشگاههای مختلف و فرصتهای شغلی رشته مورد نظر خود توجه کرد و به طور کامل با آنها آشنا شد، نوبت به مرحله بعد میرسد.
برای شناخت دورههای مختلف دانشگاهها، مقاله انواع دورههای دانشگاهی را بخوانید
- بخوانید
از طرف دیگر، دانشگاهها مدلهای مختلفی دارند که دانشآموز باید هر یک از این مدلها را به طور کامل بشناسد. به عنوان مثال، برخی از دانشگاهها روزانه، برخی شبانه، پردیس، آزاد و خودگردان هستند. شرایط تحصیل، پذیرش و هزینه هر یک از این دانشگاهها به طور کامل با یکدیگر متفاوت هستند و متقاضی باید به تمام این شرایط دقت داشته باشد. بعد از این که داوطلب به شرایط دانشگاههای مختلف و فرصتهای شغلی رشته مورد نظر خود توجه کرد و به طور کامل با آنها آشنا شد، نوبت به مرحله بعد میرسد.
4- شناخت دفترچه انتخاب رشته
فرقی ندارد که داوطلب بخواهد انتخاب رشته حضوری، اینترنتی و یا نرم افزاری کند. در هر شرایطی، باید در ابتدا دفترچه انتخاب رشته را دریافت و به طور کامل آن را مطالعه کند. در این دفترچه نام همه دانشگاهها و رشتههای آنها وجود دارند و متقاضی باید همه آنها را مورد بررسی قرار داده و بداند که کدام یک از آنها برای وی مناسبتر هستند.
در این دفترچه میتوان علاوه بر رشته و دانشگاه، اطلاعات کاملی از بورسیهها، شرایط پذیرش، شرایط افراد بومی و غیربومی را مشاهده کرد و فرد باید بعد از بررسی همه آنها، رشته و دانشگاههای مورد نظر خود را از میان دفترچه استخراج کند.
دفترچه انتخاب رشته هر سال دچار تغییر میشود پس با اطلاعات سال قبل تصمیم نگیرید. پس اگر تجربهای قبلی با دفترچه انتخاب رشته کنکور سراسری دارید آن را کنار بگذارید و مجدداً دفترچه انتخاب رشته سال مورد نظر را مطالعه کنید. تغییر قوانین و نحوه پذیرش، ظرفیتها و…. در دفترچه انتخاب رشته مدام در حال تغییر است.
5- استخراج رشته و دانشگاههای مورد علاقه
در این مرحله فقط در کنار رشتههای دانشگاهی که به آنها علاقه دارید علامت بزنید. در این مرحله به فکر شانس قبولی در آن رشته نباشید.
بدون هیچ پیشداوری و قضاوتی، هر رشته و دانشگاهی را که امکان رفتن برای او وجود دارد را علامت بزنید. ممکن است تعداد کد رشتهها بسیار زیاد باشد که اصلاً اهمیت ندارد.
در واقع در لیست رشتهها و دانشگاههایی وجود دارد که مختص شماست و شما با این کار هم دفترچه انتخاب رشته را مرور کردهاید و هم توانستهاید این دفترچه را برای خود و با توجه علایق، استعداد و توانمندیهای خود، خلاصه کنید.
بعد از انجام این کار، نوبت به آن میرسد که همه این رشته و دانشگاهها را روی یک برگه دیگر بنویسید و مرتب کنید.
- بخوانید
6- انتخاب بهترین رشتهها
از بین تمام رشتههای دفترچه شما میتوانید 150 انتخاب داشته باشید. اگر در مرحله قبلی رشته های بیشتری انتخاب کرده اید مشکلی نیست، کافی است تمامی رشته ها را بر اساس علاقه و استعدادتان اولویت بندی کنید و مابقی را حذف کنید همان 150 انتهاب اول است که به دردتان خواهد خورد.
برای حذف کردن این رشتهها هم اصلاً لازم نیست که حتماً موارد آخر لیست خود را حذف کند. برای مثال، ممکن است برخی از رشتهها شباهت زیادی به یکدیگر داشته باشند یا شرایط شهر یا دانشگاه آنها چندان مناسب نباشند در این صورت میتوانید بر اساس شرایط رفاهی دانشگاه هم تصمیم بگیرید.
7- اولویت بندی مجدد رشتهها
بعد از حذف کردن رشتههای اضافی و انتخاب ۱۵۰ رشته برتر، نوبت به آن میرسد که هر یک از رشتهها را مجدداً اولویتبندی کنید. برای این اولویتبندی میتوانید به پارامترهای شخصی خود مانند علاقه، استعداد و توانمندیهای خود توجه کند. بعد از بررسی این موارد و شرایط خانوادگی متقاضی، نوبت به آن میرسد که بار دیگر اولویتبندی کرده و لیست جدیدی بر اساس این اولویتها درست کنید.
برای تهیه بهترین لیست این اولویت بندی و حذف و اضافه کردن ممکن است چند باری تکرار شود. نگران نباشید برای ایجاد ترکیب برنده این کار لازم است و این موضوع، هیچ ایرادی ندارد و با حوصله و دقت آن را انجام دهید، روش انتخاب رشته را به همین شکل ادامه دهید تا بتوانید لیستی کامل و اولویت بندی شده به دست بیاورید. در نهایت، باید این لیست را در فرم انتخاب رشته خود وارد کنید.
8- استفاده از نرمافزار انتخاب رشته
اشتباه بیشتر دانش آموزان این است که در همان مرحله اول از نرم افزار انتخاب رشته استفاده میکنند تا در زمان کمتری انتخاب رشته انجام شود در حالی که بهتر است بدانید که این نرمافزارها بدون در نظر گرفتن علاقه، استعداد، توانمندی و شرایط خانوادگی فرد، رشتهها را نمایش میدهند.
با استفاده از این نرمافزارها در مرحله اول، دیدتان نسبت به انتخاب رشته فوقالعاده محدود میشود و نمیتوانید رشتههای دیگری که در این نرمافزار نشان داده نشدهاند، فکر کنید. در این نرمافزارها تعداد زیادی از رشتهها و دانشگاههایی که میتوانند برای دانشآموز مناسب باشند، حذف شدهاند و حتی شاید خودتان هم متوجه آن نشوید.
بهترین روش این است که تمام مراحل گفته شده را انجام بدهید و بعد از نرم افزار انتخاب رشته هم کمک بگیرید. یعنی این نرم افزار فقط میتواند یک ابزار برایتان باشد نه یک تصمیم گیرنده.
پس انتخاب رشته کامپیوتری با نرمافزار را در کنار انتخاب رشته خود قرار بدهید و با مقایسه آنها، بهترین لیست را برای انتخاب رشته خود آماده کنید. در این صورت، فرایند انتخاب رشته خیلی بهتر انجام میشود و میتوانید با استفاده از این نرمافزارها، بررسی نهایی خود را انجام دهید.
نکته اصلی در این مطلب: د راین مطلب به آینه شغلی و محاسبه و درآمد و مسائل مالی رشتهها نپرداختیم چرا که بررسی این موارد از عهده داوطلب خارج است و بهتر است طبق علاقه، استعداد و توانمندی خود انتخاب رشته را انجام دهد.
توصیه نهایی از یاوران دانش برای انتخاب رشته در خانه
دانشآموزان میتوانند با استفاده از انواع روش انتخاب رشته که در این مطلب آنها اشاره کردیم، مسیر آینده خود را شفافتر کرده و وارد راه جدیدی از زندگی شوند. اگرچه این تکنیکها نیز میتوانند کمک خیلی زیادی به دانشآموزان کنند، اما مجدد تأکید میکنیم که کمک گرفتن از کارشناس انتخاب رشته و یا یک مشاور تحصیلی، میتواند روند انتخاب رشته را برای فرد راحتتر و در عین حال، مطمئنتر کند.
زیرا کارشناس یا مشاور با بررسی کامل شخصیت دانشآموز و خانواده وی، تمام رشتهها و دانشگاههای مختلف را بررسی کرده و برای هر کسی، بهترین رشتهها را انتخاب میکنند. در غیر این صورت، استفاده از مراحلی که پیش از این گفتیم، نیز میتواند در روشنتر شدن راه متقاضی برای ورود به دانشگاه و انتخاب رشته مورد نظر خود تأثیر زیادی بگذارد.