معرفی کامل رشته بیم سنجی یا کارشناس علم اکچوئری (Actuarial Science)
بیم سنجی دانشی میان رشتهای است که با استفاده از ریاضیات، آمار و نظریههای مالی به اندازهگیری و مدیریت ریسک در صنعت بیمه و امور مالی میپردازد. یک کارشناس بیم سنج متخصصی است که احتمال وقوع حوادث مالی و سرمایهگذاری در آینده را پیش بینی کرده و پیامدهای مالی آن را محاسبه میکند.
اگر داوطلب کنکور در گروه ریاضی و فیزیک هستید، قاعدتاً در میان صدها نوع رشته مهندسی به یکباره با نام این رشته مدرن اما گمنام مواجه میشوید. رشتهای که برای تحصیل و موفقیت در آن به علوم ریاضیاتی نیاز دارید. قیمت گذاری بیمه، محاسبه ذخایر فنی در شرکتهای بیمه گذار، طراحی ساختارهای بیمه نامه و تحلیل ریسک برای مدیریت سرمایه همگی از جمله وظایف یک متخصص بیم سنجی هستند. اگر به تحصیل در این رشته علاقه دارید اما آن را به خوبی نمیشناسید، در این مقاله ما را همراهی کنید. زیرا قصد داریم تا از تمام جنبههای تحصیلی، وظایف شغلی، بازار کار و حتی فرصتهای مهاجرتی رشته بیم سنجی صحبت کنیم.
- بخوانید
علم اکچوئری چیست؟
معنای لغوی علم اکچوئری بیم سنجی و مدیریت ریسک میباشد. این علم مرجعی اساسی برای فعالیتهای مالی است که با محاسبه ریسک اجرای پروژه موفقیت یا شکست انجام پروژه را محاسبه میکند و با استفاده از ریاضیات، احتمال و آمار و تجزیه و تحلیل آن از طریق پیش بینی فراوانی و شدت مورد انتظار کنترل و وقوع ریسک را بررسی میکند.
اهداف رشته بیم سنجی
رشته بیم سنجی نوعی مهارت علمی برای پیش بینی بازارهای مالی است. به طور کلی هدف از تدوین این رشته و فعالیت در آن پایداری در برابر شوکهای مالی و سرمایهگذاری است. بدون این رشته صندوقهای بازنشستگی ورشکست میشوند و یا شرکتهای بیمهای در پرداخت خسارات با مشکلات جدی روبرو هستند و حتی ممکن است امنیت مالی شرکتهای بزرگ در بازار سرمایه فرو بریزد. البته در گذشته تمام وظایف بیم سنجی توسط کارشناسان امور مالی انجام میشد، اما حالا یک رشته مستقل با اهداف مشخصی است.
شناخت و مدل سازی ریسک در بازارهای مالی
مدیریت ریسک مهمترین هدف رشته بیم سنجی است که عدم قطعیت در بازارهای مالی را به کمیتهای قابل اندازهگیری تبدیل میکند. این رشته تعریف شده تا بتوان مقدار دقیق ریسک را اندازهگیری کرد. زیرا قادر است تا با طراحی مدلهای ریاضی و آماری برای محاسبه احتمال وقوع حوادث و شدت خسارات مالی ناشی از آنها اقدام کند. به این ترتیب میتوان نگاه شفافتری از آینده جریانهای مالی و بیمهای داشت.
پیش بینی جریانهای نقدی در آینده
اجرای تعهدات بلند مدت مانند بیمههای زندگی و یا صندوقهای بازنشستگی که ممکن است تا چندین دهه ادامه پیدا کند، ماجرای سادهای نیست. اما پیش بینی جریانهای نقدی در آینده بخشی از اهداف رشته بیم سنجی است. کارشناس بیم سنج با پیش بینی و برآورد تعهدات بلند مدت به شرکتها در زمینه خدمات بیمههای زندگی و صندوقهای بازنشستگی کمک میکند.
قیمت گذاری عادلانه در خدمات بیمهای
محاسبه حق بیمهای که از یک سو برای رقابت با شرکتها مناسب باشد و از سوی دیگر توانایی آنها برای ایفای تمام تعهدات آنی را تضمین کند، نیاز به درک عمیق از خدمات بیمهای و شرایط پیش بینی آینده دارد. قیمت گذاری عادلانه در خدمات بیمهای که هم مناسب شرکت بیمه گذار و هم مناسب بیمه کننده باشد، بخش کلیدی از اهداف رشته بیم سنجی است.
کاهش فشار بر دولتها و شرکتهای بزرگ مالی
طراحی پایدار نظامهای بازنشستگی و بیمههای درمانی تکمیلی بخش کلیدی از اهداف تدوین و توسعه رشته بیم سنجی است. کارشناسان بیم سنجی به شرکتهای بزرگ و حتی دولتها کمک میکنند تا راهکارهای آیندهنگر برای جلوگیری از کسری بودجه داشته باشند.
تسهیل سرمایهگذاری و رشد اقتصادی
هیچ سرمایهگذار عاقلی روی یک پروژه مبهم با اطلاعات مالی گنگ سرمایهگذاری نمیکند. تا زمانیکه ریسک سرمایهگذاری پروژهها برآورد نشود، عملاً همگی آنها در بنبست اقتصادی گیر میکنند. بخش بزرگی از اهداف رشته بیم سنجی برای تضمین پوشش ریسک سرمایهگذاری در پروژههای بزرگ صنعتی و زیرساختی است. با مهارتهای این رشته میتوان ریسک سرمایهگذاریها را کاهش داد و فعالیتهای اقتصادی را تشویق نمود.
وظایف کارشناس بیم سنجی یا یک اکچوئر
کارشناسهای بیم سنجی در واقع معمار عددی امنیت در جریانهای مالی و پولی هستند. متخصص بیم سنج برخلاف نگاه سطحی که او را یک محاسب میبینند، در نقش یک مترجم بحران عمل میکند که بینظمی و فاجعههای مالی را به منطق قابل اتکای ریاضی تبدیل میکند. برآورد بدهیهای پنهان و طراحی قیمت که نه آنقدر سنگین باشد که مشتری فرار کند و نه آنقدر سبک که شرکتها را به ورشکستگی بکشاند، مهمترین وظیفه کارشناس بیم سنجی است. یک کارشناس بیم سنجی وظایف مشخصی دارد:
- تحلیل دادهها و مدل سازی ریسک در شرکتهای بیمهگذار و مالی
- محاسبه حق بیمه و طراحی تعرفه با توجه به شرایط اقتصادی
- تعیین قیمت فنی و رقابتی برای خدمات شرکتهای بیمهای
- برآورد بدهی واقعی شرکتها بابت خسارتهای رخ داده مالی
- شبیه سازی سناریوهای مالی برای سنجش ورشکستگی
- محاسبه حداقل سرمایه مورد نیاز شرکتهای مالی و بیمهای
- تحلیل سودآوری خدمات بیمهای و شناسایی قراردادهای زیانده
دروس رشته بیم سنجی؛ قرار است چه بخوانید؟
اگر رشته بیم سنجی کنجکاوی شما را تحریک کرده و حتی کاملاً جدی برای تحصیل در این رشته آماده میشوید، ابتدا بهتر است با درسهای عمومی و تخصصی در این رشته آشنا شوید. زیرا رشته بیم سنجی ترکیبی سنگین از ریاضیات پیشرفته، آمار، مدل سازی دادهها، حقوق بیمهای و مدیریت ریسک است. اگر تصور میکنید که بیم سنجی فقط یادگیری قوانین صدور بیمه نامه و فروش آن است، احتمالاً با دیدن درسهایی مانند فرایندهای تصادفی، تحلیل اگرسیون، مدلهای خسارت و برنامه نویسی با زبان R یا Python در این رشته شگفت زده خواهید شد. درسهای این رشته به قرار زیر هستند.
دروس پایه و اصلی رشته بیم سنجی
دروس پایه و اصلی، ساختار کلی و چهارچوب رشته بیمسنجی را میسازند. ریاضیات و آمار ابزار اصلی این رشته برای مدل سازی ریسکها و محاسبه خسارت است. از طرفی دروس پایه مالی به قیمت گذاری درست حق بیمه کمک میکند و در حقوق بیمه نیز چهارچوب قانونی قراردادها را یاد میگیرید. تسلط بر این درسها قطعاً قدم اول و وجه تمایز یک کارشناس ساده و یک متخصص بیم سنجی حرفهای است. در مقطع کارشناسی برای دروس پایه و اصلی، این واحدها را میگذرانید:
- آمار و احتمالات پیشرفته
- فرایندهای تصادفی برای مدل سازی وقایع بیمهای
- روشهای شبیهسازی موقت کارلو
- تحلیل اگرسیون
- ریاضیات مالی در زمینه ارزش زمانی پول و محاسبه حق بیمه
- اقتصاد خرد و کلان
دروس تخصصی رشته بیم سنجی
اگر در آینده دانشجوی رشته بیم سنجی شوید، تازه با آغاز دروس تخصصی است که مسیر شما از دیگر رشتههای تخصصی امور مالی و بیمهای جدا میشود. در این درسها قرار است تا توانایی تحلیل در سطح حرفهای را یاد بگیرید. زیرا باید مهارتهای کافی شناسایی نوع ریسک و یا تعرفهگذاری در انواع بیمه شخصی، اموال و مسئولیت را کسب کنید. اجازه دهید تا با نگاه موشکافتری درسهای تخصصی رشته بیم سنجی را مرور کنیم:
دروس اختیاری رشته بیم سنجی
در ترمهای پایان تحصیلی با دروس اختیاری این رشته روبرو هستید. دروسی که هر کدام از آنها فرصتی برای شخصیسازی مسیر حرفهای براساس علاقه و بازار کار در آینده هستند. به عنوان مثال اگر پس از فارغ التحصیلی به فعالیت در زمینه بیمههای بزرگ صنعتی علاقمند شوید، قاعدتاً انتخاب درسهایی مانند مهندسی ریسک یا بیمه انرژی سودمند است. اما برای حضور در تکنولوژیهای نوین باید درسهایی مانند بیم سنجی با یادگیری ماشین و کار با نرمافزارها را کار کنید. درسهایی مانند:
- بیمههای کشاورزی و منابع طبیعی
- بیمههای انرژی (نفت، گاز و پتروشیمی)
- بیمههای سایبری و جرایم رایانهای
- بیمههای دریایی و حمل و نقل
- اصول مهندسی ریسک و HSE در صنایع بزرگ
- اصول داده کاوی و یادگیری ماشین در بیمه
- تکنولوژیهای نوین بیمه و بلاکچین
- مدل سازی ریسک عملیاتی و اعتباری
رتبه مورد نیاز برای قبول شدن در رشته بیم سنجی
حالا که تا اینجای ماجرا همراه ما هستید و دیدگاه کاملی از شرح وظایف و زمینههای علمی و درسی این رشته دارید، احتمالاً برایتان سوال است که رتبه مناسب برای قبول شدن در این رشته چیست؟
رتبه قبولی در رشته بیم سنجی کنکور سراسری ثابت نیست و هر سال براساس عوامل مختلفی مانند تعداد داوطلبان، ظرفیت پذیرش و محل دانشگاه تغییر میکند. اما در کل باید بیم سنجی را یک رشته متوسط و حتی گمنام در نظر گرفت که بعید است رتبههای برتر آن را در اولویت قرار دهند. رتبه مورد نیاز با توجه به اعتبار و جایگاه دانشگاه و نه لزوماً خود رشته به کلی تغییر میکند.
- رتبه برای دانشگاههای تهران زیر ۵۰۰ مناطق
- رتبه برای دانشگاههای برتر دولتی در حدود ۱۰۰۰ الی ۴۰۰۰ مناطق
- رتبه برای دانشگاههای دولتی معمولی در حدود ۴۰۰۰ الی ۱۰۰۰۰ مناطق
- رتبه برای دانشگاههای آزاد و پیام نور در بازه 10000 الی 30000 مناطق
- بخوانید
گرایش تحصیلات تکمیلی در رشته بیم سنجی
قطعاً از همین حالا که در تکاپوی انتخاب رشته هستید، به آینده نه چندان دور و تحصیلات تکمیلی در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری نیز فکر میکنید. در این صورت حتماً علاقه دارید تا زمینههای تخصصی رشته بیم سنجی در سطح مقاطع تکمیلی را بررسی کنید. به هر حال شناخت این گرایشها باعث میشود تا از همین حالا دیدگاه بهتری به هنر استراتژیست ریسک داشته باشید. همین مقدمه کافی است تا با گرایشهای تحصیلات تکمیلی در رشته بیم سنجی آشنا شوید.
گرایش تکمیلی بیم سنجی
گرایش تکمیلی بیم سنجی امتداد اصلی از دوره کارشناسی است که در سطوح حرفهایتر ادامه پیدا میکند. بیمههای زندگی، بیمههای غیر زندگی و بیمههای درمانی به همراه بازنشستگی از جمله گرایشهای فرعی وابسته به این مقطع هستند. فارغ التحصیلان این گرایش میتوانند به عنوان کارشناس بیمهای در صنعت بیمه، صندوقهای بازنشستگی و تامین اجتماعی، بانکها و بازارهای سرمایه و حتی شرکتهای مشاورهای فعالیت کنند. زمینههای مطالعاتی این گرایش گسترده است، مانند:
- محاسبات فنی بیمههای زندگی، غیر زندگی، بازنشستگی و توانگری مالی
- کاربرد مدلهای کمی پیشرفته برای قیمت گذاری و مدیریت ریسک بازار
- ساخت و توسعه ابزارهای مدلسازی ریسک با استفاده یادگیری ماشین
- تحلیل رفتار بازیگران بازار بیمه و طراحی قراردادهای بهینه
گرایش تکمیلی ریاضی مالی
گرایش ریاضی مالی پلی است میان علم آمار و بازار سرمایه که هر متخصص بیم سنجی را به یک مهندس مالی کمی تبدیل میکند. این گرایش برخلاف بیم سنجی سنتی که بر ریسکهای بیمهای مانند مرگ یا زلزله تمرکز دارد، به مدلسازی و مدیریت ریسکهای بازار و اعتبار میپردازد. دانشجویان در این مقطع تخصصی میآموزند که چگونه قیمت داراییهای پیچیده را با معادلات دیفرانسیل تصادفی تعیین کنند. فارغ التحصیلان این گرایش فرصت کار در صنعت بیمه، بانکهای سرمایهگذاری، شرکتهای تامین سرمایه، صندوقهای پوشش ریسک و… را دارند. اما زمینههای علمی و تحقیقاتی این گرایش گسترده است، مواردی مانند:
- طراحی مدلهای ریاضی برای ارزش گذاری قراردادهای پیچیده
- مدل سازی رفتارها و رویدادهای نادر و یا فجایع مالی در زمینههای گوناگون
- مطالعه در زمینه کنترل تصادفی و بهینه سازی سبد سرمایهگذاری
- توسعه روشهای عددی سریع از طریق یادگیری ماشین و برنامه نویسی
گرایش تکمیلی اقتصاد بیمه
گرایش اقتصاد بیمه در سالهای اخیر به یکی از رشتههای محبوب و کاملاً تخصصی بیم سنجی در سطوح کلان تبدیل شده و حالا بازار کار خوبی دارد. این گرایش برخلاف بیم سنجی که با اعداد و احتمال سر و کار دارد، به سمت تحلیل انگیزهها، رفتارهای انسانی و طراحی باز رفته است. دانشجویان در این مقطع کارشناسی ارشد میآموزند که چرا بازار بیمه بدون مداخله هوشمندانه شکست میخورد. هر دانشجو در این گرایش به یک معمار قرارداد تبدیل میشود که با طراحی فرانشیز، سقف پوشش و مشوقهای هوشمند تعادلی را به بازار بیمه بر میگرداند. دانشجویان در این گرایش روی موضوعات تخصصی گستردهای فعالیتهای علمی و پژوهشی دارند، مانند:
- پژوهش در زمینه نظریه قرارداد و طراحی انگیزهها
- اصول طراحی قراردادها در سطوح مختلف فرانشیز و حق بیمهای
- تحلیل و پژوهش در زمینه غرامت
- تحلیل پایداری مالی در تامین اجتماعی یا صندوقهای بازنشستگی
تواناییهای مورد نیاز تحصیل در رشته بیم سنجی
بعید است به ریاضی علاقمند نباشید، اما از تحصیل در رشته بیم سنجی لذت ببرید. اگر ذاتاً از مواجهه با موضوعات عمیق ریاضی مانند انتگرالهای تو در تو با کد نویسی برای مدل سازیهای مالی و ریسک فراری باشید، هر ترم تحصیلی در این رشته به یک شکنجه دائمی و روانی برای شما تبدیل میشود. اهمیت ارزیابی تواناییها نه برای اینکه رتبه قبولی را کسب کرده باشید یا صرفاً وارد دانشگاه شوید، بلکه از لحظه دانشجو شدن تا همیشه در این حرفه عاشقانه و متعهد فعالیت کنید. اگر ادامه تحصیل در رشته بیم سنجی را انتخاب میکنید، بهتر است تواناییهای زیر را داشته باشید:
- تفکر تحلیلی و منطقی بر پایه ریاضی و توانایی شکستن مسائل پیچیده به اجزای کوچکتر
- تسلط کامل بر حسابان و جبر برای کار مداوم با انتگرال، مشتق و سریها
- علاقمند به علوم مالی، اقتصادی و آمار با رویکرد کاربردی
- توانایی کافی برای درک عمیق مفاهیم اقتصاد خرد و کلان
- دقت وسواس گونه برای پرهیز از کوچکترین اشتباه در امور مالی
- علاقمند برای کار با زبانهای برنامه نویسی R و Python برای تحلیل دادهها
بازار کار رشته بیم سنجی: قرار است کجاها کار کنید؟
بازار کار رشته بیم سنجی در ایران تقریباً ناشناخته و حتی گمنام است. زیرا برخلاف بسیاری از رشتهها در زمینه خدمات مالی و سرمایهگذاری، عرضه نیروی متخصص واقعی در سطح بیم سنجی هنوز از تقاضا عقب است. تا جاییکه فرصتهای شغلی این رشته توسط دیگر فارغ التحصیلان در زمینههای امور مالی پر میشود. اگر فکر میکنید که پایان بازار کار بیم سنجی تبدیل شدن به یک کارشناس فروش بیمه است، سخت در اشتباه هستید. حتی در حوزه بیمه نیز بهتر است افق نگاهتان را فراتر از بیمه تامین اجتماعی یا شخص ثالث برده و به موضوعاتی مانند بیمه تجارت بینالملل، بیمه حمل و نقل دریایی و… یک فارغ التحصیل رشته بیم سنجی فرصتهای شغلی خوبی در ایران دارد. مانند:
شرکتهای بیمه بازرگانی
در حال حاضر بیش از ۳۰ بیمه دولتی و خصوصی در ایران با زمینههای فعالیت گسترده حضور دارند که هر کدام صدها و شاید هزاران شعبه در سراسر ایران دایر کردهاند. این شرکتها بهترین بازار کار رشته بیم سنجی هستند. مثلاً میتوانید در شرکتهای بیمهای البرز، آسیا، پارسیان، دی و… فعالیت کنید؛ اما در نهایت فقط کارمند معمولی این شرکتها خواهید شد.
بیمه مرکزی ایران
بیمه مرکزی ایران بزرگترین نهاد ناظر بر صنعت بیمه در کشور است که همیشه به کارشناسان توانمند بیم سنجی برای تدوین آیین نامههای توانگری و نظارت بر ذخایر فنی شرکتها نیاز دارد. البته برای آنکه وارد بیمه مرکزی شوید و به عنوان کارشناس سیاست گذاری آنها فعالیت کنید، باید این رشته را حداقل تا مقاطع تکمیلی ادامه داده باشید.
صندوقهای بازنشستگی
سازمان تامین اجتماعی بزرگترین صندوق بازنشستگی کشور است که همیشه برای استخدام کارشناس بیم سنجی فرصتهای شغلی در اختیار دارد. البته در کشور صندوقهای بازنشستگی متعدد دیگری نیز فعالیت میکنند که هر کدام میتوانند بازار کار رشته بیم سنجی باشند.
بانکها و موسسات مالی
فارغ التحصیلان رشته بیم سنجی میتوانند به عنوان کارشناس در واحدهای مدیریت ریسک اعتباری، عملیاتی و بازار در انواع بانکها و یا موسسات مالی ریز و درشت فعالیت کنند.
شرکتهای مشاوره و حسابرسی
تعداد زیادی شرکتهای بخش خصوصی در زمینه خدمات مالی و حسابرسی فعالیت میکنند که در بخشی از فعالیتهای خود خصوصاً ارزیابی ذخایر فنی شرکتهای بیمهای یا سرمایهگذاری به مهارت متخصصین بیم سنجی نیاز دارند.
درآمد رشته بیم سنجی
اگرچه بیم سنجی بازار کار بزرگ و پویایی دارد، اما به صرف فارغ التحصیل شدن در یک شرکت معتبر با حقوق آنچنانی جذب نخواهید شد. برای ورود به بازار کار این رشته باید سطوح علمی بالا، مهارتهای نرمافزاری مدرن و توانایی کافی علمی و تجربی در زمینه تحلیل ریسک و برآورد قیمت گذاری داشته باشید.
درآمد در رشته بیم سنجی را اصلاً نمیتوان با یک عدد ثابت توصیف کرد. یک کارشناس این رشته شاید تا سالها در حد یک کارمند معمولی شرکتهای بیمهای باقی بماند و یا تبدیل به یک مشاور برجسته در زمینه تحلیل ریسک سرمایهگذاری شرکتهای بینالمللی شود. درآمد در این رشته شدیداً پلکانی، مهارت محور و وابسته به سطح صلاحیت حرفهای است. اجازه دهید تا برای دیدگاه بهتر شرایط منطقی سطوح شغلی در رشته بیم سنجی را بازتر کنیم:
کارشناس و تحلیلگر تازهکار
به محض فارغ التحصیل شدن و اگر فاقد مدارک حرفهای باشید، به عنوان یک کارشناس یا تحلیلگر تازه وارد بازار کار رشته بیم سنجی میشوید. درآمد شما در این سطح نهایتاً اندکی بالاتر از حقوق پایه کارمندی است.
تحلیلگر ارشد بیمه و بازار مالی
پس از چند سال فعالیت به شرط آنکه آزمونهای مدارک حرفهای SOA یا IFOA را سپری کرده باشید، قطعاً به تحلیلگر ارشد بیمه و بازار مالی تبدیل میشوید. حقوق ماهیانه شما میتواند ۲ و یا 3 بار یک حقوق پایه کارمندی باشد. البته تقریباً تمام شرکتها از تلاش شما برای توسعه فردی استقبال میکنند.
مدیر کلان بیم سنجی (آکچوئری)
دارندگان مدرک FOA و یا SOA پتانسیل رسیدن به درجات مدیریتی در سطح شرکتهای بزرگ بیمهای یا مالی را دارند. در حال حاضر تعداد افراد کمی در ایران این مدارک کاملاً حرفهای را کامل کرده و از تجربه کافی برای اخذ جایگاه مدیریتی و درآمدی قابل توجه برخوردار هستند. شاید در آینده شما هم یکی از آنها باشید.
عوامل تاثیرگذار برای افزایش درآمد رشته بیم سنجی
به صرف اخذ مدرک دانشگاهی در بازار کار رشته بیم سنجی موفق نمیشوید. شاید شغلی دست و پا کنید، اما در نهایت افرادی در این رشته موفق هستند که از همان دوران تحصیل دانشگاهی برای افزایش مهارتهای شغلی و مدارک حرفهای بینالمللی اقدام کرده باشند. مواردی مانند:
- اخذ مدارک حرفهای و بینالمللی مانند IFOA و CAS و SOA
- مهارتهای برنامه نویسی با زبانهای R، Python و SQL
- فعالیت در سطح شرکتهای خصوصی
- افزایش مهارتهای ریاضی مالی
بهترین دانشگاههای ایران برای تحصیل در رشته بیم سنجی
برای تحصیل در رشته بیم سنجی و گرایشهای مربوط به آن در ایران تعداد دانشگاههای انگشت شماری فعالیت میکنند که از نظر کیفیت آموزشی، اعتبار مدرک و ارتباط با صنعت سرآمد هستند. از آنجا که این رشته ارتباط نزدیک و کاملاً عمیق با مفاهیم ریاضیاتی، آمار و علوم مالی دارد، معمولاً دانشگاههای برتر در زمینههای علوم ریاضی یا اقتصاد برای تدریس این رشته نوپا اما بنیادین دست به کار شدهاند. بهترین دانشگاههای ایران برای تحصیل در رشته بیم سنجی به قرار جدول زیر هستند:
بهترین دانشگاههای جهان برای تحصیل در رشته بیم سنجی
بیم سنجی (Actuarial Science) از رشتههای شناخته شده حوزه مالی و ریاضی در سراسر جهان است. در دورانی که کشورهای پیشرفته بر مبنای اصول علمی تصمیمگیری میکنند، قطعاً فارغ التحصیلان بیم سنجی جایگاه برجسته و رقابتی دارند. اما دانشگاههای برتر این رشته را براساس شهرت علمی، ارتباط با صنعت و مقدار معاف سازی از آزمونهای حرفهای رتبهبندی میکنند. مدرک برخی از این دانشگاهها آنقدر معتبر و سطح بالا است که فارغ التحصیلان آن برای حضور در بازار کار دیگر نیازی به اخذ مدارک حرفهای مانند IFOA یا SOA ندارند. دانشگاههایی مانند:
دانشگاههای ایلینوی آمریکا، نانیانگ سنگاپور، LSE انگلستان، جورجیا استیت آمریکا، ملبورن استرالیا و سیتی لندن در انگلستان نیز از بهترین مراکز علمی ارائه دهنده رشته بیم سنجی در گرایشهای مختلف هستند.
آزمونهای حرفهای بیم سنجی
برای موفقیت در رشته بیم سنجی فقط اخذ مدرک دانشگاهی کفایت نمیکند، زیرا باید در رقابت با دیگر کارشناسها برگهای برنده دیگری داشته باشید. این برگهای برنده همان مدارک معتبر بینالمللی در زمینه بیم سنجی (Actuarial) هستند.
آزمونهای حرفهای بیم سنجی، سیستمهای اعتبارسنجی جهانی هستند که صلاحیتهای فنی یک کارشناس بیم سنج (اکچوئری) را تایید میکنند. در واقع هدف از این آزمونها و اعطای مدرک آنها تایید مهارت شما پس از اخذ مدرک دانشگاهی است. برای همین در اختیار داشتن این مدارک به برگ زرین برای ورود به بازار کار حرفهای در این صنعت تبدیل شده است. اما این مدارک چه هستند؟
SOA (انجمن آکچوئری آمریکا)
سیستم غالب در آمریکای شمالی و بسیار محبوب در ایران و آسیا است. این مدرک بیشتر نشان دهنده مهارت بیم سنج بر بیمههای زندگی، درمان و بازنشستگی است. اگر بخواهید در بازار کار ایران به درجات بالای شغلی برسید، اولین توصیه و بهترین قدم اخذ مدرک SOA پس از فارغ التحصیلی است.
CAS (انجمن آکچوئری خسارت)
همتای SOA در آمریکای شمالی و بسیار محبوب در ایران و آسیا است که در زمینه بیمههای غیر زندگی مانند شخص ثالث، آتش سوزی، مسئولیت و اتکایی متمرکز است. بالاترین سطح این مدرک نیز با عنوان FCAS اعطا میشود.
IFOA (موسسه آکچوئری بریتانیا)
معتبرترین نهاد ارائه مدرک بیم سنجی در انگلستان و کل اروپا است که بیشتر براساس آموزش تلفیقی و نگارش گزارشهای حرفهای بنا شده است. البته در ایران معمولاً به حاشیه رفته و به اندازه SOA یا CAS در جایگاه شغلی بیم سنجی تاثیر عمیقی ندارد.
مهاجرت از طریق رشته بیم سنجی
تحصیل در رشته بیم سنجی بدون تردید یکی از مطمئنترین و هموارترین مسیرهای مهاجرت به کشورهای توسعه یافته است. ماهیت کاملاً بینالمللی، ساختار مشترک استانداردهای جهانی و البته کمبود مزمن نیروی متخصص در اکثر اقتصادهای پیشرفته کافی است تا با در اختیار داشتن مدرک بیم سنجی و تهیه مدارک حرفهای SOA یا IFOA مهاجرت خود را آغاز کنید. کشورهای کانادا، انگلستان، آلمان، سوئیس، آمریکا و استرالیا از بهترین مقصدهای مهاجرت تحصیلی یا شغلی با رشته بیم سنجی هستند. اما چرا این رشته از فرصتهای عالی مهاجرت آنهم به کشورهای توسعه یافته و تراز اول جهانی برخوردار است:
- بیم سنجی تقریباً در تمام کشورهای توسعه یافته آمریکایی یا اروپایی در لیست مشاغل دارای کمبود قرار دارد. این یعنی دولتها برای جذب متخصصان این رشته مسیر ویزا را تسهیل و تسریع میکنند.
- مدارک حرفهای CAS، SOA و IFOA کاملا بینالمللی هستند. فارغ از آنکه مدرک خود را از کدام دانشگاه گرفته باشید، صرفاً با قبول شدن در این آزمونها اعتبار بین المللی برای مهاجرت و کار در بهترین شرکتهای جهان را کسب میکنید.
- موفقیت در این رشته کاملاً مستقل از مدرک دانشگاهی است. تعداد آزمونهای حرفهای پاس شده است که ارزش اصلی شما در بازار کار جهانی را تعیین میکند.
سختیهای رشته بیم سنجی
اگر رشته بیم سنجی نظر شما را جلب کرده و کاملاً جدی به تحصیل در آن فکر میکنید، بهتر است تا اندکی هم از سختیهای تحصیل و کار در این رشته مطلع شوید. سختیهایی مانند:
- مواجهه دائمی با ریاضیات و حسابان تصادفی در طول تحصیل و شغل
- آزمونهای حرفهای نفس گیر که قبولی در آنها سخت اما الزامی است.
- طولانی بودن مسیر برای اخذ مدارک حرفهای و آزمونهای بینالمللی
- مواجه شدن دائمی با دنیای بینظم واقعی و تلاش برای مدل سازی ریاضی
- نیاز به کسب مهارتهای روز دنیا برای عقب نماندن از دیگر رقبا
- مسئولیت سنگین یک خطا میتواند منجر به ورشکستگی شرکت شود.
باورهای نادرست درباره رشته بیم سنجی
اگر با افراد عادی جامعه و حتی برخی متخصصین حوزههای امور مالی و بانکداری هم صحبت شوید، احتمالاً یا اصلاً رشته بیم سنجی را نمیشناسند و یا دیدگاه غلطی درباره ماهیت شغلی آن دارند. بد نیست تا با چند مورد از باورهای نادرست درباره این رشته در سطح عمومی و حتی تخصصی جامعه آشنا شوید:
- بیم سنجی یک شغل کاملاً کارمندی و کار دائمی با ماشین حساب است!
این اشتباه محض درباره یک رشته کاملاً پویا است. زیرا بیم سنجی مدرن یک دانشمند داده و استراتژیست محسوب میشود. بخش عمده کار متخصص بیم سنجی نه کار با ماشین حساب، بلکه کد نویسی در Python و R برای شبیه سازی موقت کارلو و تحلیل کلان دادهها است.
- کارشناس بیم سنجی فقط در شرکتهای بیمه کار میکند و مسیر توسعه شغلی محدودی دارد!
این تصور کاملاً نادرست است. بازار کار یک کارشناس بیم سنجی میتواند بسیار فراتر از شرکتهای بیمهای باشد. آنها پتانسیل کار در بانکها، صندوقهای بازنشستگی، شرکتهای تامین سرمایه، بیمارستانها و حتی سازمانهای دولتی و نهادهای سرمایهگذاری بخش خصوصی را دارند.
- با مدرک کارشناسی بیم سنجی به یک کارشناس خبره تبدیل میشود!
این یک باور غلط است، زیرا مدرک دانشگاهی صرفاً در حد بلیط ورود به این شغل محسوب میشود و هنوز تا مقصد فاصله زیادی باقی مانده. آنچه در این رشته ارزش و درآمد شما را تعیین خواهد کرد، قطعاً تعداد آزمونهای حرفهای SOA و IFOA برای کسب درجات بالاتر است.
- هوش مصنوعی به زودی جای بیم سنجها را میگیرد و بازار آنها کساد است!
قطعاً استفاده از هوش مصنوعی برای انجام وظایف روتین غیر قابل انکار است، اما بیم سنجی که نتواند از هوش مصنوعی به درستی استفاده کند، در آینده این شغل جایگاهی ندارد. زیرا همین حالا بیم سنجهای حرفهای برای بخش گسترده از وظایف روتین، هوش مصنوعی را به کار گرفته و زمان طلایی خود را صرف تحلیل حرفهای و طراحی مدلهای استراتژیک میکنند.
- بخوانید
آیا بیم سنجی همان رشته آرمانی و مسیر شغلی آینده تو است؟
اگر از میان صدها رشته دانشگاهی، بیم سنجی را انتخاب میکنید، خیلی صریح و صادقانه باید این انتخاب را به چشم یک همراهی بلند مدت و نه یک علاقه زودگذر ببینید. قاعدتاً دوران دانشگاه با شیرینی ریاضیات و علوم آماری میگذرد، اما عشق به حل مسئله شما را در این رشته نگه نمیدارد. بلکه برای موفقیت نهایی باید عزم آهنین برای سپری کردن تک به تک آزمونهای حرفهای داشته باشید. حتی یک دانشجوی حرفهای از همان دوران تحصیل این مرحله آزمونهای حرفهای و آمادگی برای آنها را آغاز میکند.
اگر مادامیکه واقعا به ریاضی علاقهمند هستید و از یک عمر یادگیری موضوعات جدید و سالها آزمونهای حرفهای و کسب مدارک پی در پی خسته نمیشوید، این رشته را انتخاب کنید. در غیر این صورت توصیه میکنیم که در انتخاب کردن تجدید نظر کرده و شاید بهتر است سراغ دیگر گزینهها بروید.