انواع و تفاوت دوره های تحصیلی دانشگاه در دفترچه انتخاب رشته کنکور
این روزها دیگر راههای رسیدن به دانشگاه بسیار متنوع است و این موضوع یک امتیاز مثبت برای تحصیلات دانشگاهی در ایران است، البته تا زمانی که این تنوع بیش از حد نشود.
در این مطلب خیلی خلاصه سعی میکنیم به سؤالات مربوط به انواع و تفاوت دورههای دانشگاهی بپردازیم. دورههای روزانه و نوبت دوم برای اکثریت آشنا است؛ ولی دورههای جدیدی به اینها اضافه شده که برای همه تازگی دارد یا دورههای قبلی کمی در قوانین تحصیلی دچار تغییر شدهاند.
در این مطلب به تمام این موارد خواهیم پرداخت.
تفاوت دوره های تحصیلی دانشگاهی در چیست؟
چند سالی میشود که ظرفیت پذیرش دانشگاهها افزایش پیدا کرده است. با افزایش تعداد شرکتکنندگان کنکور، سیستم آموزشی به روشهای جدیدی برای ارتقا تحصیلات نیاز پیدا کرد. این دورهها را در جدول زیر برایتان لیست میکنیم.
جدول دورههای دانشگاهی به ترتیب پذیرش بر اساس سطح رتبه لیست شده است.
- بخوانید
نوع دوره | دانشگاههای برگزار کننده | نحوه پذیرش | توضیحات |
|---|---|---|---|
نوبت اول (روزانه) | دانشگاههای دولتی | کنکور سراسری | تحصیل رایگان، ویژه رتبه های برتر |
نوبت دوم (شبانه) | دانشگاه های دولتی | کنکور سراسری | پرداخت کمترین شهریه؛ رتبه های برتر |
شهریه پرداز | دانشگاههای دولتی | کنکور سراسری | پرداخت هزینه کامل تحصیل، رتبههای بعد از شبانه |
پردیس خودگردان | دانشگاههای دولتی | کنکور سراسری | پرداخت کامل شهریه تحصیل، هزینه بیشتر از شهریه پردازها و رتبه بعد از شهریه پردازان |
آزاد | دانشگاههای آزاد اسلام | کنکور یا سوابق تحصیلی | پرداخت تمام هزینههای تحصیل |
آزاد خودگردان | دانشگاه آزاد اسلامی | کنکور یا سوابق تحصیلی | پرداخت تمام هزینههای تحصیل، مبلغ بیشتر از دوره تحصیل آزاد عادی |
غیرانتفاعی | دانشگاههای غیرانتفاعی | کنکور یا سوابق تحصیلی | پرداخت کامل هزینه تحصیل |
روزانه غیردولتی | دانشگاه های غیر دولتی | کنکور یا سوابق تحصیلی | تحصیل رایگان در رشتههای خاص |
نیمهحضوری | دانشگاههای پیامنور | کنکور، سوابق تحصیلی و یا آزمون فراگیر | پرداخت کامل هزینه تحصیل |
غیرحضوری (مجازی) | دانشگاههای مجازی (اینترنتی) | کنکور یا سوابق تحصیلی | پرداخت هزینه تحصیل |
توضیحات تکمیلی و مزایا و معایب هر کدام از این دورهها را در ادامه توضیح میدهیم.
آیا مزایا و معایب انواع دوره های تحصیلی را میدانید؟
اینجا شما انتخاب میکنید؛ هدف هرکسی برای ادامه تحصیل متفاوت است که با مسیرهای مختلف میتوانید به این اهداف برسید. برای انتخاب هر کدام از دورههای دانشگاهی برای تحصیل بهتر است بایدها و نبایدهای آن دوره و مزایا و معایب آن را بهخوبی بدانید.
هرکدام از این روشها در آینده شما تأثیر دارد پس باید در انتخاب دوره دانشگاهی بسیار دقت کنید.
دوره نوبت اول (روزانه)
دوره روزانه از قدیم در دانشگاههای دولتی برگزار میشد و حتی اولین سبک تحصیلات دانشگاهی است. دوره روزانه در رشتههای محل مهم و اصلی پذیرش دانشجو دارد.
دانشگاههای دولتی اغلب بهترین اساتید و شرایط تحصیلی را برای دانشجویان فراهم میکنند و برای همین است که همه دوست دارند رتبه برتر باشند تا هم از بهترین آموزش و امکانات این دانشگاهها استفاده کنند.
دوره روزانه دانشگاههای دولتی مشهور است بهرایگان بودن، بله شما در تحصیل روزانه شهریهای به دانشگاه پرداخت نمیکنید و فقط مینیموم هزینه خوابگاه و سلف را پرداخت خواهید کرد.
فکر نکنید که فقط با قبولی با رتبه برتر در کنکور در دانشگاه دولتی ماندگار خواهید بود، باید نمرات خوب و تداوم تحصیل داشته باشید. از طرفی دولتها بیدلیل شما را بورسیه نمیکنند، عملاً مدرک شما برای دولت است؛ یعنی کسی که هزینه تحصیل را داده، اگر به فکر مهاجرت هستید باید مدرکتان را بخرید یا به عبارت عامیانه مدرکتان را آزاد کنید.
این یک مورد از خوبیها و بدیها دوره روزانه بود میتوانید در جدول زیر مزایا و معایب دوره دانشگاهی روزانه را ببینید.
- بخوانید
مزایا دوره روزانه | معایب دوره روزانه |
|---|---|
تحصیل رایگان | تعهد به خدمت |
تحصیل در بهترین و سرآمدترین دانشگاههای ایران | فشار درسی |
اعتبار و ارزش مدرک | عدم امکان اشتغال همزمان با تحصیل |
کیفیت بالای آموزش | عدم ارائه اصل مدرک از طرف دانشگاه |
اولویت در استفاده از تسهیلات | امکان عدم تطابق مهارت با بازار کار |
ارتباط قوی با جامعه علمی | — |
این روزها دیگر بازار کار مهارتمحور شده است اگر هدفتان اشتغال است تحصیل را بامهارت همراه کنید.
نکته ریز آخر: هنوز هم دانشگاه تحصیلی در جذب کاری مؤثر است قطعاً کمتر از سالهای پیشین اما میتواند امتیاز مثبت باشد.
دوره نوبت اول (روزانه)
دوره تحصیلی نوبت دوم هم برای دانشگاههای دولتی است و تمام شرایط و کیفیت تحصیلی آنها با دوره روزانه یکسان است، فقط با این تفاوت که بخشی از هزینه تحصیل را خودتان پرداخت میکنید. به علامه هزینه خوابگاه و امکانات رفاهی.
هزینه دوره شبانه از دانشگاههای دیگر بسیار کمتر است؛ ولی کیفیت آموزشی برابر با روزانهها دارد. دانشجویان نوبت دوم (شبانه) در رتبه کنکور جزو رتبههای برتر محسوب میشوند.
مزایا و معایب دوره نوبت دوم را در جدول زیر میتوانید ببینید.
مزایای تحصیل در دوره نوبت دوم | معایب تحصیل در دوره نوبت دوم |
|---|---|
عدم تعهد به خدمت | پرداخت شهریه |
اعتبار مدرک برابر با نوبت اول | اولویت دوم در دریافت تسهیلات دانشگاهی |
شهریه مناسب | تعهدات آموزشی کمتر |
فشار رقابتی کمتر | نیاز به آزاد کردن مدرک مثل نوبت اول |
— | عدم تعهد در ارائه خوابگاه |
دوره شهریه پرداز و پردیس خودگردان
دوره های تحصیلی هزینه دار در دانشگاه های دولتی دو نوع است که با عنوان شهریه پرداز و پردیس خودگردان تفکیک میشوند. هر دانشگاه در مورد این دو نوع دوره تحصیلی میتواند قوانین خود را داشته باشد اما به طور کلی شرایط اصلی این دو دوره به شرح زیر است.
البته هر دو نوع دوره شهریه پرداز و پردیس خودگردان دارای شهریه هستند و مدرک دانشگاه دولتی دریافت میکنید.
شرایط جزئی تر این دو نوع دوره را در ادامه مطلب بخوانید.
1- شهریه پرداز دولتی
این دوره یکی از جدیدترین دورههای تحصیلی پذیرش دانشجو برای دانشگاههای دولتی است. رتبه این دانشجویان کمتر از دوره نوبت دوم است؛ ولی بسیار بالاتر از رتبه دانشگاههای آزاد و غیردولتی است. پس میتوانند برای انتخاب رشته در دانشگاه دولتی رقابت کنند.
در دوره دانشگاهی شهریه پرداز شما تمام هزینه تحصیلی را خودتان پرداخت میکنید و در آخر مدرک اصلی و ترجمه شده از دانشگاه دولتی دریافت میکنید.
کیفیت، محل تحصیل و کلاسهای دانشجویان شهریه پرداز با نوبت اول و دوم دانشگاههای دولتی یکی است، اما هزینه پرداختی آنها بسیار بالاست و حتی در رشتههایی خاص میتواند از هزینه دانشگاههای آزاد هم هزینه بیشتری داشته باشد؛ ولی اعتبار مدرک آن برابر با نوبت اول است.
مزایا و معایب دوره شهریه پرداز را میتوانید در جدول زیر بخوانید
مزایای دوره تحصیلی شهریه پرداز | معایب دوره تحصیلی شهریه پرداز |
|---|---|
اعتبار مدرک دانشگاه دولتی | فشار درسی بالا |
بدون تعهد خدمت (به جز رشتههای پزشکی) | عدم بهرهمندی از تسهیلات دانشگاهی |
کیفیت آموزشی بالا | شهریه بسیار بالا |
انعطاف در نحوه پذیرش | دید منفی اساتید به این نوع پذیرش و تبعیض |
آزاد بودن مدرک اصلی | — |
2- پردیس خودگردان
بعضی از رشتهها یا دانشگاههای دولتی در دوره پردیس خودگردان شهر و محل تحصیل دیگری برای دوره پردیس خودگردان در نظر میگیرند.
یعنی برخلاف شهریه پرداز داوطلب پذیرش شده برای این دوره همراه با دانشجویان نوبت اول (روزانه) در یک کلاس قرار نمیگیرد و حتی در بعضی از دانشگاهها دانشکده پردیس خودگردان کاملا مجزا از بخش روزانه و شبانه است.
ممکن است دانشکده پردیس خودگردان کلا در یک شهر دیگر با شرایط و ضوابط دیگری باشد. این نوع از دوره تحصیلی هزینه تحصیلی بیشتری نسبت به شهریه پرداز دارد.
در عین حال قبولی دوره پردیس خودگردان باعث میشود افراد با رتبه کمتر هم شانس تحصیل در دانشگاه دولتی را داشته باشند.
نکته مهم: این نوع از دوره تحصیلی دانشگاهی بسته به قوانین دانشگاه کاملا متفاوت است.
مزایا و معایب دوره پردیس خودگردان را میتوانید در جدول زیر بخوانید
مزایای دوره تحصیلی پردیس خودگردان | معایب دوره تحصیلی پردیس خودگردان |
|---|---|
اعتبار مدرک دانشگاه دولتی | فشار درسی بالا |
بدون تعهد خدمت (به جز رشتههای پزشکی) | عدم بهرهمندی از تسهیلات دانشگاهی |
کیفیت آموزشی بالا | شهریه بسیار بالا |
انعطاف بیشتر در نحوه پذیرش | دید منفی اساتید به این نوع پذیرش و تبعیض |
آزاد بودن مدرک اصلی | دانشکده مجزا از دوره نوبت اول |
دوره های دانشگاه آزاد اسلامی
در سال های اخیر به دلیل استقبال بیشتر داوطلبان از دانشگاه های آزاد به دلیل پذیرش راحت و کمتر رقابتی بودن فضای آن، دوره تحصیلی جدید هم برای متقاضیان طراحی شده است.
یعنی در حال حاضر دانشگاه آزاد دوره تحصیلی معمولی آزاد و دوره آزاد خودگردان در سیستم آموزشی دانشگاه آزاد اسلامی پذیرش دانشجو دارد.
دوره تحصیل آزاد معمولی
دورههای تحصیلی دانشگاه آزاد هم با کنکور پذیرش دانشجو دارد و هم با سوابق تحصیلی بسته به نوع رشته دانشگاهی این نوع پذیرش هم میتواند متفاوت باشد.
شهریه دانشگاه آزاد مبلغ متغیری است که بسیار به نوع رشته وابسته است. اعتبار مدرک دانشگاه آزاد نسبت به دولتی پایینتر است. هرچند دانشگاه آزاد در سطح بینالمللی هم رده با دانشگاه دولتی است؛ اما برخی سطح علمی آن را بسیار پایین میدانند درحالیکه میتوان گفت در سطح متوسط قرار دارد.
آزاد خودگردان
دوره آزاد خودگردان برای بعضی از رشته ها محل ها فعال است و تنها تفاوت آن با دوره معمولی دانشگاه آزاد در هزینه آن است. دانشجویان دوره آزاد خودگردان شهریه بیشتری پرداخت میکنند و البته که برای رشته های پذیرش با کنکور، رتبه کمتری برای پذیرش نیاز دارند و رشته های پذیرش با سوابق تحصیلی داوطلب با معدل پایین تر را هم پذیرش میکند.
مزایا و معایب دوره تحصیلی دانشگاه آزاد در جدول زیر ذکر شده است.
مزایای دوره تحصیلی دانشگاه آزاد | معایب دوره تحصیلی دانشگاه آزاد |
|---|---|
پذیرش آسان و بدون رقابت زیاد | کیفیت آموزشی نامتوازن |
تنوع رشته و رشته محل | شهریه بالا |
بدون تعهد خدمت | تعداد بالای دانشجویان در هر کلاس |
مدرک آزاد | اعتبار مدرک پایینتر از دانشگاه دولتی |
انعطاف در برنامههای کلاسی | مشکلات اداری و کاغذبازی زیاد |
امکان انتقالی و مهمان | عدم ارائه تسهیلات دانشگاهی |
دوره تحصیلی غیرانتفاعی
دانشگاه های غیر انتفاعی جهت پذیرش بیشتر دانشجو و ایجاد شرایط بهتر برای داوطلبان دو نوع دوره تحصیلی در دستور کار خود قرار داده است.
یکی دوره های عادی غیرانتفاعی است و دیگری روزانه غیر دولتی هر دو این دوره های تحصیلی در ادامه توضیح داده شده است.
دوره تحصیلی غیرانتفاعی عادی
دانشگاههای غیرانتفاعی مؤسساتی هستند که زیر نظر وزارت علوم فعالیت میکنند و دانشجویان هزینه تحصیل خود را پرداخت میکنند. اعتبار مدرک و هزینه شهریه آن از دانشگاه آزاد کمتر است.
دانشگاههای غیرانتفاعی هم با کنکور و هم با سوابق تحصیلی دانشجو میپذیرند. کلاسهای دانشگاه غیرانتفاعی کاملاً حضور است و از شرایط پذیرش بسیار آسانتری برخوردار است.
میتوانید از جدول زیر مزایا و معایب تحصیل در دانشگاه غیرانتفاعی را بخوانید
مزایای دوره تحصیلی دانشگاه غیرانتفاعی | معایب دوره تحصیلی دانشگاه غیرانتفاعی |
|---|---|
بدون تعهد خدمت | شهریه بالا و افزایش سالانه |
جمعیت کم کلاسها | اعتبار بسیار پایین مدرک |
انعطاف در زمان برگزاری کلاسها (مناسب برای شاغلین) | کیفیت نامتوازن آموزشی |
تنوع رشتههای کاربردی | عدم ارائه تسهیلات دانشگاهی |
فرصت دوباره تحصیل | نبود فضای علمی و پژوهشی |
- بخوانید
دوره تحصیلی روزانه غیر دولتی
دانشگاه های غیردولتی در اصل با دریافت هزینه خدمات تحصیلات عالی و تکمیلی را به دانشجویان ارائه میدهند در حالی که در سالهای اخیر در دانشگاه های غیر انتفاعی شاهد دوره های تحصیلی روزانه غیر دولتی هستیم این شرایط فقط برای رشته های خاصی است که در دفترچه ذکر شده اند و دانشجو برای تحصیل در این رشته ها هیچ هزینه ای پرداخت نمی کند. این بدان معنا است که دانشگاه شهریه دارد ولی از سمت دولت شهریه آن به صورت کامل به دانشگاه پرداخت میشود و دانشجو شهریهای پرداخت نمیکند.
میتوانید از جدول زیر مزایا و معایب تحصیل در دوره تحصیل روزانه غیردولتی را بخوانید
مزایای دوره تحصیلی روزانه غیر دولتی | معایب دوره تحصیلی روزانه غیردولتی |
|---|---|
بدون هزینه شهریه | محدودیت در رشته |
جمعیت کم کلاسها | اعتبار بسیار پایین مدرک |
انعطاف در زمان برگزاری کلاسها (مناسب برای شاغلین) | کیفیت نامتوازن آموزشی |
تنوع رشتههای کاربردی | عدم ارائه تسهیلات دانشگاهی |
فرصت دوباره تحصیل | نبود فضای علمی و پژوهشی |
دوره تحصیلی دانشگاه پیام نور
سیستم آموزشی پیام نور بهصورت نیمهحضوری است، یعنی کتابهای هر واحد درسی معرفی میشود و با تشکیل جلساتت رفع اشکال برای پایان ترم آماده میشوید. پذیرش در این دوره تحصیلی دانشگاهی به سه روش، کنکور، سوابق تحصیلی و آزمون فراگیر پیامنور انجام میشود.
امتحانات دانشگاه پیامنور به صورت کشوری برگزار میشود و از این نظر میتوان گفت امتحانات پایان ترم این دانشگاه نسبت به دیگر دانشگاهها سختتر است.
جدول مزایا و معایب دوره تحصیلی دانشگاه پیام نور
مزایای دوره تحصیلی دانشگاه پیامنور | معایب دوره تحصیلی دانشگاه پیامنور |
|---|---|
شهریه مناسب و مقرونبهصرفه | کیفیت آموزشی پایین |
بدون تعهد خدمت | اعتبار پایین مدرک در بازار کار |
پذیرش بسیار آسان | عدم ارائه تسهیلات تحصیلی |
انعطاف در تشکیل کلاسها (مناسب شاغلین) | امتحانات سخت (چهارگزینهای و کشوری) |
دسترسی به تحصیل بومی | عدم تناسب با رشتههای فنی |
منابع درسی مشخص | منابع درسی مشخص |
دانشگاه مجازی (اینترنتی)
پذیرش در این دانشگاه از طریق کنکور یا سوابق تحصیلی اتفاق میافتد و نیاز به رتبه بسیار بالایی ندارد. تمام مراحل آموزش این نوع دانشگاه مجازی و اینترنتی است.
دوره دانشگاهی مجازی بسیار برای افراد شاغل مناسب است چرا که میتوان گفت منعطفترین سبک آموزش عالی در ایران است. شهریه این دانشگاه در مقایسه با دانشگاه آزاد بسیار به نوع رشته بستگی دارد.
مزایا و معایب دوره دانشگاهی مجازی را میتوانید در جدول زیر بخوانید.
مزایای دوره تحصیلی مجازی | معایب دوره تحصیلی مجازی |
|---|---|
انعطاف کامل در زمان و مکان برگزاری کلاس | کیفیت آموزش نامتوازن |
مناسب شاغلین، خانهداران و افراد با مشغله زیاد | اعتبار پایین مدرک در بازار کار ایران |
حذف هزینه رفتوآمد | نیاز به انضباط شخصی |
دسترسی به اساتید و منابع دانشگاهی مطرح | کمبود تعامل اجتماعی |
مناسب افراد با شرایط خاص | مشکلات فنی و زیرساختی |
یادگیری مهارتهای دیجیتال و خود انضباطی | عدم تناسب با رشتههای فنی و عملی |
— | مشکل در ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر |
سخن پایانی؛ چگونه بهترین دوره دانشگاهی را انتخاب کنیم؟
همانطور که گفتیم این روزها همه میتوانند، دانشجو شوند و مدرک تحصیلات عالی را دریافت کنند، اما اینکه چه هدفی دارید میزان تلاش و دانشگاهتان را مشخص خواهد کرد.
کسی که مسیر هدفش از دوره نوبت اول (روزانه) دانشگاههای دولتی میگذرد قطعاً تلاشهای بیشتر و سیستم آموزشی کارآمدتری نیاز دارد تا فردی که صرفاً یک مدرک دانشگاهی بسیار معمولی میخواهد.
نکته مهم در انتخاب دوره تحصیلی دانشگاهی در قدم بعدی بسیار وابسته به انتخاب رشته است گاهی داوطلب رتبه خوبی کسب کرده؛ اما انتخاب رشته اشتباه و نرمافزاری باعث میشود که دانشآموز مجبور شود در یک دوره تحصیلی دانشگاهی اشتباه ادامه تحصیل دهد.
پس برای گرفتن جواب تلاشها و زحماتتان و حتماً بهجای درست برای انتخاب رشته مراجعه کنید. دورههای آموزشی در دانشگاهها، بر اساس تفاوت آنها از جنبههای آموزشی و غیرآموزشی به دورههای روزانه، نوبت دوم، روزانه غیردولتی، پیامنور، غیرانتفاعی، مجازی غیرانتفاعی، مشترک، پردیس خودگردان و شهریهپرداز تقسیم میشوند.
