مشاور تحصیلی تخصصی کیست و چه نقشی در موفقیت دانشآموزان دارد؟
باید کار را به کاردان سپرد؛ ولی پیدا کردن همین کاردان در بین افراد زیادی که ادعای مشاور تحصیلی دارند، بسیار سخت است.
قطعاً برای هر خانواده مهم است که در این مرحله از زندگیِ فرزندش بتواند مسیری را پیش بگیرد که برای آیندهاش بهترین تأثیر را داشته باشد در این مطلب قرار است شما را به انتخاب مشاور تحصیلی تخصصی درست نزدیکتر کنیم.
پس اگر پارامترهای مشاور تحصیلی کارآمد را نمیدانید یا برایتان سؤال است که تفاوت مشاور تحصیلی تخصصی با دیگر مشاوران چیست؟ با به پایان رساندن این مطلب به جواب سؤالاتتان خواهید رسید.
- بخوانید
3 پارامترهای حیاتی در انتخاب مشاور تحصیلی
انتخابهای ما است که آینده ما را میسازد. پس انتخاب مشاور تحصیلی تخصصی را نمیتوان سبک شمرد. اگر در حال خواندن این مطلب هستید قطعاً جایگاه و اهمیت مشاور تحصیلی را میدانید. پس بهتر است برویم به سراغ پارامترهایی که مشاور تحصیلی شما را تبدیل به همان کسی میکند که میتواند آیندهتان را بسازد و یا نابود کند.
- تحصیلات مرتبط و دانش روانشناسی
- آشنایی با ساختار مدارس و نظام آموزشی
- تسلط کامل بر دروس و روشهای مطالعه
معیار | مشاور عمومی | مشاور رتبه برتر | مشاور تحصیلی تخصصی |
|---|---|---|---|
تحصیلات روانشناسی یا مشاوره | ندارد | ندارد | دارد |
شناخت ساختار | سطحی و کلی | محدود به تجربه شخصی خودش | کامل و جامع |
تسلط بر محتوای درسی همه پایهها | سطحی | ندارد | کامل و تخصصی |
شناخت روحیات و مسائل روانی | کم و غیراصولی | ندارد | دارد و قادر به ریشهیابی است |
نقش مناسب در تیم مشاوره | یک یا دو نسخه یکسان برای همه گروهها | یک نسخه ثابت براساس تجربه شخصی خودش | بله، متناسب با هر دانشآموز |
داشتن تجربه کافی | معمولاً کم و بدون عمق | ندارد | زیاد و موثر |
تحصیلات مرتبط با مشاوره و دانش روانشناسی
مشاور تحصیلیِ متخصص کسی هست که بیچون و چرا باید تحصیلات مرتبط با روانشناسی یا رشته مشاوره داشته باشد، کسی که در یکی از این رشتهها تحصیل کرده باشد میتواند گزینه مناسبی برای مشاور تحصیلی تخصصی باشد. رشته مشاوره یا حتی مدیریت آموزشی و خود روانشناسی از جمله رشتههایی هستند که فارغالتحصیلان این رشتهها میتوانند مسیر مشاور تحصیلی شدن را پیش بگیرند.
مشاور کاربلد با توانایی درک روحیات و افکار نوجوانان میتواند با آنها و خانواده آنها ارتباط مؤثری برقرار کند. اگر مشکلی هست راحتتر به ریشه آن پی ببرد و راه درست رفع کردن مشکل را هم بداند.
عملاً یک مشاور تحصیلی تخصصی بدون علم روانشناسی نمیتواند کاری از پیش ببرد، چون نیازها و روحیات هر فرد با فرد دیگر بسیار متفاوت است که خب راهکارها و روشهای متفاوتی هم میطلبد. از طرفی نیاز دانشآموزان در هر مقطع با مقطع دیگر بسیار فرق دارد.
پس مشاور تحصیلی باید این شناختها و نیازها را بتواند شخصیسازی کند و راهکار منحصر به فرد برای افراد مختلف ارائه دهد.
آشنایی با ساختار مدارس و نظام و قوانین آموزشی
وقتی در مورد مشاور تحصیلی تخصصی حرف میزنیم، کارمان فقط با علم روانشناسی راه نمیافتد. مشاور باید به درسها و نحوه تدریس در مدارس و حتی روشهای تدریس نوین هر درس کاملاً تسلط داشته باشد.
برای مثل یک فارغ التحصیل رشته روانشناسی را در نظر بگیرید که در مدرسهای دولتی در شهری کمجمعیت دوران مدرسهاش را از سر گذرانده و حالا بعد از فارغالتحصیلی به سراغ شغل مشاور تحصیلی آمده، آن هم در مدرسهای غیردولتی در تهران.
این مشاور تازهکار هیچ دیدی نسبت به سبک و سیاق دانشآموزان و سیستم آموزشی چنین مدرسهای ندارد، پس مدل برنامهریزی درست و متناسب با شرایط را نخواهد داشت.
در شناخت شخصیتی و رفتاری دانشآموزان به مشکل خواهد خورد. البته که اگر چندسالی به عنوان دستیار یک مشاور تحصیلی متخصص قرار بگیرد میتواند به یک مشاور تحصیلی واقعی تبدیل شود؛ ولی فعلاً نه.
نکته اصلی تفاوت یک مشاور تحصیلی تخصصی با یک مشاور عمومی در این است که مشاور متخصص تفاوت رفتاری و شخصیتی بین افراد و سبک مشاوره با دانشآموزان مدارس مختلف را میداند؛ اما مشاور معمولی با مقدار کمی علم یک نسخه را برای همه میپیچد.
تسلط کامل بر دروس و روشهای مطالعه
وقتی حرف از مشاور تحصیلی است که نمیشود از تسلط درسی حرف نزد. مشاور تحصیلی تخصصی باید کاملاً به محتوای درسی کتابها در پایه مختلف تسلط داشته باشد. مشاوری را تصور کنید از محتوای درسی یک کتاب بیاطلاع است، چگونه دانشآموز کنکوری و مضطرب را میخواهد راهنمایی کند؟
مشاور تحصیلی باید به خوبی بداند؛ مثلاً ادبیات چند درس دارد محتوای هر درس چیست، زیست شناسی چند فصل دارد و هر فصل شامل چه درسها و زیر فصلهایی است. اگر فکر میکنید این کافی است باید بگوییم که خیر!
بعد از اطلاع از تمام اینها مشاور تحصیلی تخصصی باید بداند کدام بخش هر درس نیاز به چه سبک مطالعهای دارد، کدام سخت و کدام بخش از چه درسی نیاز به مهارت حل مسئله دارد و کدام یک نیاز به حافظه. صدالبته که با توجه به مهارت هر دانشآموز باید این تفاوت سبک دروس را هم برای دانشآموزان برنامهریزی کند.
اینجاست که کمکم متوجه تخصصی بودن حرفه مشاور تحصیلی میشویم.
آیا رتبه برتر ها میتوانند مشاور تحصیلی(کنکور) باشند؟
هیچ نسخه یکسان یا ورد جادویی برای موفقیت دانشآموزان در کنکور وجود ندارد. بعضی وقتها میبینیم که دانشآموزان یا خانوادهها به صرف اینکه فردی رتبه برتر کنکور است یا در رشته و دانشگاهی تاپ قبول شده است، این فرد را به عنوان مشاور تحصیلی و کنکوری انتخاب میکنند.
نسخه این دانشجو موفق برای خودش خوب کار کرده و هیچ تضمینی نیست که برای فرزند شما و یا هر فرد دیگر هم کار کند.
شاید یک دانشجوی موفق و رتبه برتر با 3 یا 5 سال قرار گرفتن در کنار مشاور تحصیلی متخصص بتواند کمک کند و یک دستیار مشاور تحصیلی خوب باشد، اما نمیتواند یک مشاور تحصیلی تخصصی و کاربلد شود.
این فرد به دلیل عدم شناخت به علم روانشناسی پارامتر اولیه و مهم مشاور تحصیلی شدن، را ندارد پس قطعاً ارتباط اصولی با دانشآموز ایجاد نخواهد شد و در عین حال مسائل دانشآموز به درستی تشخیص داده نمیشود.
تأثیرات یک غیر مشاور چیست؟
راهنمایی گرفتن از یک مشاور معمولی قطعاً مشکلاتی دارد که سادهترین مورد شاید عدم قبولی یا نرسیدن به نتیجه دلخواه باشد، ولی این ماجرا جایی غیرقابلحل است که در دانشآموز آسیب ایجاد شود.
شاید داوطلب کنکور با دریافت مشاوره از یک رتبه برتری نتیجه خوبی هم بگیرد؛ ولی آسیبهای ناشی از ناکارآمدی یا ناتوانی در تشخیص مسائل دانشآموز میتواند آسیبهای جبرانناپذیر و همیشگی برای دانشآموزش ایجاد کند.
همیشه گفتهایم که موضوع کنکور یک جریان چند بعدی است که جنبههای مختلف زندگی دانشآموز را درگیر میکند، پس باید در مسیر این موفقیت به دیگر جوانب زندگی داوطلب توجه شود.
با این تفاسیر ما مشاور تحصیلیِ بدون پیشینه روانشناسی که مدرک غیرمرتبط دارند را توصیه نمیکنیم.
تجربه یا دانش مشاوره کدام یک موثر است؟
رتبه برترها تجربه یک کنکور موفق را دارند و نمیتوان این موفقیت را نادیده گرفت، از طرفی مشاور تحصیلی تخصصی نیستند. استفاده از تجربه موفق راه حل مناسبی است.
رتبههای برتر کنکورهای قبلی میتوانند در کنار مشاور مدرسه به رفع اشکال دروسی مثل فیزیک، شیمی، منطق و فلسفه دانش آموزان بپردازند.
پس به عنوان یک همیار مشاور تحصیلی خوب میتوانند در مسیر مشاوره کنکوری مشارکت کنند تا از لحاظ تقویت درسی به دانشآموزان کمک کنند. البته ممکن است مشاور تحصیلی از رتبه برتر بخواهد تا برنامهریزی درسی برای دانشآموزان انجام دهد که باید همراه با جزئیاتی باشد که مشاور روی آنها تأکید دارد.
برای مثال این مشاور است که باید بگوید که برای یک دانشآموز خاص چه زمانهایی به عنوان استراحت یا تفریح در نظر گرفته شود یا تفریحی که دانشآموز باید انجام دهد چه باشد، یا کدام دانشآموز نیاز به رفع اشکال یا تستزنی بیشتر دارد. حتی میزان استفاده از فضای مجازی در بین درسها برای هر دانشآموز را دقیق مشخص کند.
با این شرایط رتبه برتر میتواند در برنامهریزی درسی هم به مشاور تحصیلی تخصصی کمک کند. چرا که یک دستیار مشاور میتواند باشد و اما یک مشاور متخصص نیست حتی اگر چندین سال در کنار یک مشاور قرار بگیرد باز هم تبدیل به یک مشاور تحصیلی نخواهد شد.
- بخوانید
آیا فقط تحصیلات مرتبط برای مشاور تحصیلی کافی است؟
افرادی که تحصیلات روانشناس یا مشاوره را دارند میتوانند ارتباط بهتری با نوجوانان و جوانان برقرار کنند. تفاوتهای شخصیتی و رفتاری را به خوبی درک کنند و مشکلات را ریشهیابی کنند و حتی برای هرکدام راهکار ارائه دهند.
در بسیاری از مواقع با راهنمایی مشاور است که مشکلات دانشآموز با خودش، اطرافیان، خانواده و جامعه حل میشود؛ اما حضور در کنار مشاور یا روانشناس هیچ ارتباطی به مشاور تحصیلی ندارد.
اگر دانشآموز در موارد درسی نیاز به کمک دارد باید به مشاور تحصیلی تخصصی مراجعه شود، چرا که شناخت دروس، سبک و سیاق مدارس و قوانین کنکور علمی است که مشاوران تحصیلی از آن برخوردارند.
دانشآموز در زمان کنکور در مقطع سنی حساسی قرار دارد که تنشهای بسیاری را تجربه میکند. با حل شدن این تنشها حتی مسیر موفقیت در کنکور هم برایشان هموار خواهد شد.
- بخوانید
توصیه برای انتخابی که آینده ات را می سازد
یک مشاور تحصیلی باید یک روانشناس و راهنما باشد و از طرفی اطلاعات تحصیلی و کنکوری هم باید به آن اضافه شود. فردی که صرفاً روانشناس یا مشاور است در مسائل تحصیلی نمیتواند ورود کند چرا که فقط در مسائل و فرایندهای رفتاری و روانی تخصص دارد.
از طرفی صرفاً اطلاع داشتن از مسائل تحصیلی ممکن است از فرد برنامهریز بسازد؛ اما مشاور تحصیلی تخصصی فراتر از یک برنامهریز است.
مشاور تحصیلی تخصصی باید چند مهارت و فاکتور مهم را در کنار هم جمع کند تا بشود گفت این فرد مشاور تحصیلی است که موفقیت همهجانبه دانشآموزان را تضمین میکند.
