تخمین رتبه با تراز | چرا نباید با تراز، تخمین رتبه کنکور انجام دهیم؟
با تراز سعی میکنید تا رتبهی کنکور خودتان را تخمین بزنید که چه اطلاعاتی به دست بیاورید؟ آیا فکر میکنید مقدار دقیق رتبه خود را حدس زدهاید؟ اگر رتبه واقعی شما با آنچه حالا تخمین میزنید متفاوت باشد، آنگاه فکر نمیکنید که کل مسیر را اشتباه رفتهاید؟ اینها همگی چالشهای تخمین رتبه با تراز است. اقدامی که به ظاهر سودمند اما در عمل باعث سردرگمی، اضطراب، تصمیمات اشتباه میشود.
آنچه مسلم است، رتبه در سهمیه و یا رتبه کشوری مهمترین اطلاعات کارنامه کنکور است. از طرفی رتبه داوطلب با توجه به تراز کنکور و تراز امتحان نهایی محاسبه میشود. در این صورت تراز صرفاً یک ابزار است تا جایگاه هر داوطلب نسبت به دیگر رقبا رتبهبندی شود. از آنجا که حالا رتبه نهایی با توجه به نتایج آزمون کنکور و سوابق تحصیلی است، قاعدتاً هر دو تراز کنکوری و امتحانات نهایی اهمیت بالایی دارند. پس خیلی نمیتوانید تنها روی تراز کنکور حساب باز کنید. برای همین است که تخمین رتبه با تراز را توصیه نمیکنیم. در این مقاله و منبع از یاوران دانش نیز قصد داریم تا درباره چالشهای تخمین رتبه با تراز صحبت کنیم.
- بخوانید
تراز نهایی کنکور دقیقاً چیست؟
نقش تراز در انتخاب رشته بسیار زیاد است. اصلاً نمیتوانید و یا نباید به راحتی از کنار این عدد کلیدی عبور کنید. اما مفهوم تراز وقتی ارزشمند است که رتبه دقیق خود را بدانید. تخمین رتبه با تراز با توجه به سهمیهها منطقی نیست. از طرفی شرایط کنکور نسبت به سال قبل تغییر کرده و همین نکته کافی است تا هرگز نتوانیم با معیار آنچه در سالهای قبل اتفاق افتاده برای تخمین رتبه در سال جاری تصمیمگیری کنیم. اما این تراز نهایی دقیقاً چیست؟
تراز پایانی عددی است که با مبنای تراز کنکور تیرماه یا تراز کنکور اردیبهشت ماه در کنار تراز امتحانات نهایی محاسبه میشود. تراز کنکورهای تیر یا اردیبهشت ۴۰ درصد و تراز امتحانات نهایی ۶۰ درصد از عدد تراز پایانی هستند. بنابراین با در نظر گرفتن این نسبتها و البته یکسری قواعد و فرمولهای محاسباتی تراز پایانی هر داوطلب محاسبه خواهد شد. اما این تازه اول ماجرای انتخاب رشته در کنکور است.
- بخوانید
آیا نمره تراز پایانی معیار انتخاب رشته است؟
سازمان سنجش از تراز برای رتبهبندی داوطلبین استفاده میکند، اما معیار انتخاب رشته نیست. در واقع سازمان سنجش از تراز استفاده میکند تا بررسی کند که کدام داوطلب نسبت به کدام یک از دیگر داوطلبین رتبه بهتر یا بدتری در سهمیه دارد.
وقتی تراز پایانی اعلام میشود، همه داوطلبین کنکور در هیجان زیادی هستند. همین هیجان باعث ایجاد بازار داغ تخمین رتبه با تراز شده است. حتی خیلی از مؤسسات را میبینیم که این موضوع را تبلیغ کرده و از کنکوریها میخواهند تا برای تخمین رتبه با تراز سراغ آنها بروند.
وقتی تراز معیار پایانی انتخاب رشته سازمان سنجش نیست، قاعدتاً نمیتواند معیار انتخاب رشته ما نیز باشد. همه میدانیم که جز رتبه هرگز نمیتوانیم شانس قبولی در رشتههای مختلف دانشگاه را بررسی کنیم. برای همین است که بسیاری از داوطلبین تحریک میشوند تا رتبه کنکور خود را از طریق تراز تخمین بزنند. اما آیا تراز همان رتبه کنکوری است؟ و یا همان اطلاعات رتبه را در اختیار شما قرار میدهد؟
مفهوم نمره تراز در رتبه بندی کنکور
تخمین رتبه با تراز به ظاهر منطقی است. حتی از نظر بسیاری مشاوران انتخاب رشته تراز و رتبه یک مفهوم را به شکلهای مختلف بیان میکنند. به عنوان مثال اگر به یک مشاوره تحصیلی بگویید که تراز پایانی شما 7000 شده است، قاعدتاً به دنبال بررسی رتبه با تراز 7000 است و از آنجا که میتواند محدوده رتبه را حدس بزند، قاعدتاً میتواند درباره انتخاب رشته و شانس قبولی داوطلب نیز اظهارنظر کند. ولی ماجرا به همین سادگی نیست و مفهوم تراز میتواند خیلی پیچیدهتر از این صحبتها باشد.
تراز معیار پذیرش نیست، بلکه معیار تعیین رتبه در سهمیه است. همین واژهی کوتاه و ساده سهمیه تبدیل به پاشنه آشیل روش انتخاب رشته براساس تراز میشود. زیرا ترازهای یکسان در سهمیههای مختلف قبولیهای متفاوتی دارند. به این ترتیب رتبه داوطلبین با تراز برابر در منطقه ۱، ۲ و ۳ یکسان نیست. با این رویکرد ترازهای یکسان لزوماً رتبههای یکسانی ندارند. برای همین است که هرگز نمیتوانیم به عدد تراز به عنوان معیار اصلی انتخاب رشته اعتماد کنیم.
- بخوانید
مشکلات تخمین رتبه با نمره تراز کنکور چیست؟
تراز حد و حدود شما را تعیین میکند اما معیار پایان انتخاب رشته نیست. از طرفی با حدس و گمان هم نمیتوان مقدار دقیق رتبه با توجه به تراز در سهمیههای گوناگون را حدس زد. بنابراین داوطلبین نباید به محض اطلاع از تراز پایانی برای تخمین رتبه اقدام کنند. این تخمین رتبه با تراز دردسرهای زیادی به دنبال دارد. مشکلاتی مانند:
اگر تخمین کمتر از رتبه واقعی شما باشد
فرض کنید تخمین رتبه با تراز انجام دادهاید و حالا در محدودهای از حدس و گمان قرار دارید. در این صورت ممکن است تمام برنامهها، اهداف، انتخاب رشته و حتی رؤیاهایتان را براساس این عدد تخمین زده شده چیدمان کنید. اما اگر رتبه واقعی شما بالاتر از مقدار تخمین زده باشد، چه اتفاقی میافتد؟ قطعاً با یک چالش شدید روحی روبرو هستید. چالشی که شما را ناامید خواهد کرد.
اگر تخمین بالاتر از رتبه واقعی باشد
از اینکه رتبه واقعی شما به مراتب کمتر از عدد تخمینی شود، قطعاً خبر خوبی است. اما همین نکته کافی است تا تمام برنامههای شما برای انتخاب رشته کنکور و در کل استراتژی شما به هم بریزد. قاعدتاً پس از تخمین رتبه با تراز ناخودآگاه برنامهریزی میکنید و اهدافی را تعیین خواهید کرد. اهدافی که حتی در صورت اطلاع از رتبه تغییر سریع آنها چالش برانگیز است.
از تراز تا کارنامه و تحقیق درباره رشتههای دانشگاهی
حد فاصل اعلام تراز تا دریافت کارنامه کنکور فرصت طلایی برای کسب اطلاعات تکمیلی است. تخمین دقیق رتبه با تراز شما را در محدودهای خاص گرفتار میکند. وقتی فکر میکنید که دقیقاً میدانید چه رتبهای کسب خواهید کرد، قاعدتاً دیدگاه بستهای نسبت به انتخاب رشته کنکور پیدا کرده و احتمالا دغدغه بررسی تمام رشتهها و تمام دانشگاهها را ندارید. رتبه تخمینی ناخودآگاه ذهن شما را در چند گزینه بدیهی محدود میکند و این احتمال وجود دارد که پس از دریافت کارنامه اصلاً نباید به سراغ همان گزینهها بروید!
یک توصیه ساده اما کارآمد تعیین محدوده رتبه است. به هر حال پس از دریافت تراز میتوانید محدودهی رتبه نهایی سهمیه و یا کشوری خود را حدس بزنید. تخمین رتبه با تراز در همین حد کافی است. اما در ادامه باید درباره رشتههای دانشگاهی تحقیق کنید. این فرصت طلایی است که میدانید قرار است رتبه شما در چه محدودهای قرار بگیرد و حالا پتانسیل قبولی در کدام رشتهها را دارید. اما آیا تمام این رشتهها را میشناسید؟
- بخوانید
چرا باید درباره رشتههای دانشگاهی تحقیق کنید؟
تجربه نشان داده است که اکثر دانشآموزان دیدگاه بسته و محدود شده درباره رشتههای دانشگاهی دارند. به عنوان مثال خیلی دست و پا شکسته برخی از رشتههای پرطرفدار کنکور مانند پزشکی، دندانپزشکی در کنکور تجربی و مهندسی برق و مکانیک در کنکور ریاضی را میشناسند. اما تقریباً هیچ اطلاعات کاملی از دیگر رشتههای دانشگاهی، شرح وظایف آنها، زمینههای علمی، شغلی و بازار کار آن رشتهها ندارند.
به عنوان مثال اکثر داوطلبین کنکور تجربی دیدگاه شفافی از رشتهها مانند بهداشت حرفهای و تفاوت آن با بهداشت عمومی ندارند. یا داوطلبین کنکور ریاضی درباره رشتهها مانند متالوژی، مهندسی پزشکی، مهندسی شیمی نمیدانند و نمیتوانند نظری درباره تفاوت گرایشها داشته باشند. بارها دانشآموزان را دیدهایم که هیچ اطلاع درستی از تفاوت علوم فیزیک با مهندسی فیزیک ندارند و یا زمینههای کاری مهندسی صنایع و تفاوت آن با مدیریت صنعتی را نمیدانند. اما چطور میخواهید وارد میدانی شوید که هیچ اطلاعات شفافی از آنجا ندارید؟ آیا مطمئن هستید که رشته محبوب خود را می بشناسید؟ و یا قرار است تا بعدها متوجه اشتباهتان شوید!
تحقیق رشتهها و دانشگاهها برگ برنده انتخاب رشته کنکور
انتخاب رشته کنکور مانند خرید کردن از یک فروشگاه خیلی بزرگ است که دارای بخشهای مختلف بوده و در هر بخش کالاهایی متفاوت با قابلیتهای گوناگون چیدمان شده است. اما قرار است فقط یکی از این کالاها را خریداری کنید! در این صورت آیا چشم بسته و بدون اطلاع کافی از تمام بخشهای فروشگاه در آنجا قدم بر میدارید و انتخاب میکنید؟
شما در برابر آینده تحصیلی و شغلی خودتان مسئول هستید و همین حالا باید مسئولیتتان را به درستی انجام دهید. تحقیق درباره رشتههای دانشگاهی و دانشگاههای مختلف بخشی از مسئولیت شما درباره آینده خودتان است. به عنوان یک داوطلب کنکور اولین کاری که باید انجام دهید، تحقیق درباره رشتهها و دانشگاههای مختلف است. تحقیقی که میتواند برگ برنده شما باشد.
- بخوانید
چگونه درباره دانشگاهها تحقیق کنید
بارها با دانشآموزانی دیدهایم که با تصمیمهای احساسی و یا استدلالهای غیرمنطقی تحصیل در برخی دانشگاهها را انتخاب میکنند. مثلاً ممکن است دانشآموزی تحصیل در دانشگاههای شهرستان را بپذیرد، اما همچنان هیچ اطلاعات کاملی از دانشگاههای تهران و یا شهر محل زندگی خود نداشته باشد. از طرفی ممکن است با معیارها مانند بعد فاصله بدون در نظر گرفتن رنکینگ دانشگاهی تصمیمگیری کند. بارها دانشآموزانی را دیدهایم که از انتخاب برخی دانشگاهها طفره میروند، چرا؟ چون آن دانشگاه را صرفاً دوست ندارند! اما آیا دوست داشتن یا نداشتن شما باعث انتخاب اصلح میشود؟ یا باید دانشگاهها را براساس رنکینگ قضاوت کنید؟
تحقیق درباره دانشگاه صرفاً بررسی رنکینگ و جایگاه علمی نیست، بلکه حتی باید درباره جزئیات بیشتری مانند امکانات خوابگاه، شرایط ادامه تحصیل، نوبتهای پذیرش، امکانات رفاهی دانشگاه و خیلی موضوعات دیگر نیز تحقیق کنید. هنگام تحقیق هر دانشگاه تمام جوانب را کنار هم بررسی کنید. یک دانشگاه ممکن است در بسیاری رشتهها ضعیف اما در یکی یا دو رشته قطب علمی کشور باشد!
آشنایی با تمام رشته ها برگ برنده بهترین انتخاب
آیا تمام رشتههای دانشگاهی را میشناسید؟ مثلاً درباره شرح وظایف آنها در آینده و اینکه اصولاً دانشجویان در آن رشتهها دنبال یادگیری چه چیزهایی هستند، اطلاع دارید؟ تجربه نشان داده که اکثر داوطلبین کنکور خصوصا رشتههای انسانی و تجربی نسبت به بسیاری از رشتههای دانشگاهی بیاطلاع و یا حداقل کم اطلاع هستند.
داوطلبین کنکور تجربی نهایتاً چند رشته محبوب پزشکی و دندانپزشکی یا داروسازی را آنهم دست و پا شکسته میشناسند. بچههای انسانی نیز نهایتاً اندک دیدگاهی نسبت به رشتهها مانند حقوق، مدیریت و یا روانشناسی دارند. این در حالی است که باقی رشتهها برای آنها گنگ و پر از ابهام است. در حالیکه ممکن است هر کدام از این رشتههای گنگ دانشگاهی با روحیه شما سازگار باشند و زمینهساز فرصتهای شغلی خوب و پولساز در آینده شوند. تحقیق درباره رشتههای دانشگاهی زمینهساز انتخاب آگاهانهتر است. در مدت زمان اعلام تراز تا دریافت کارنامه بهترین فرصت است که تکبهتک رشتهها را بشناسید و با جزئیات علمی و شغلی تمام آنها آشنا شوید. اما این کار را چگونه انجام میدهید؟ ابزارهای شما برای جمعآوری اطلاعات چه هستند؟
- بخوانید
چگونه با رشتههای دانشگاهی آشنا شوید؟
فرض کنید نه چندان جدی اما در محدوده منطقی، تخمین رتبه با تراز را انجام دادهاید. با این حال هنوز هیچ چیز معلوم نیست و ممکن است رتبهی شما خیلی خوب و یا خیلی معمولی شود. در این میان تصمیم گرفتهاید که کلیشهها را بشکنید و از قید تحمیل چند رشته محبوب و پرطرفدار در نزد اکثر مردم جامعه رها شوید. خیلی ساده میخواهید تمام رشتههای دانشگاهی را بشناسید تا بهتر انتخاب کنید. اما این کار را چگونه انجام میدهید؟ کافی است دو کار را انجام دهید:
1- دفترچه انتخاب رشته کنکور
دفترچه انتخاب رشته سازمان سنجش بهترین مرجع اطلاع رسانی درباره رشتههای مختلف دانشگاههای ایران است. از طریق دفترچه میتوانید بررسی کنید که هر دانشگاه برنامه پذیرش چه مقدار دانشجو در کدام رشتهها را دارد.
تا زمان دریافت کارنامه قاعدتاً به دفترچه انتخاب رشته سال جاری دسترسی ندارید. اما دفترچه سال گذشته که موجود است. برای کسب اطلاعات رشتهها، دفترچه سال گذشته انتخاب رشته را از سایت سازمان سنجش و یا همین سایت یاوران دانش دانلود کنید و تمام کد رشتهها و انواع رشتههای دانشگاهی را بررسی نمایید. حالا در اولین قدم کاملاً شفاف میدانید که در دانشگاههای سراسر کشور چه میگذرد و آنها چه رشتههایی را پذیرش میکنند.
- بخوانید
2- تحقیق درباره تمام رشتهها
با جستجوی کد رشتههای محبوب در دفترچه انتخاب رشته، قدمی از قدم برنداشتهاید. به عنوان مثال وقتی رشته پزشکی را میشناسید، دیگر از اطلاعات دفترچه انتخاب رشته چه انتظاری دارید؟
هدف شما آشنایی با تمام رشتههای دانشگاهی است. چه خوشتان بیاید یا نه، چه خانواده بپسندد یا نه، چه نگاه مثبت و شناخته شده در اجتماع داشته باشد یا نه، فرقی نمیکند. این شما هستید که باید اطلاعات کافی درباره تمام رشتهها را کسب کنید. به یاد داشته باشید که با مطالعه و تحقیق درباره رشتهها لزوماً قرار نیست تا آنها را انتخاب کرده، قبول شده و در آنها تحصیل کنید! بلکه هدف کسب اطلاعات و آشنایی با تمام رشتهها است.
واقعبین باشید تا بهترین ها را انتخاب کنید
نتایج کنکور میتواند خیلی بیرحم باشد. کنکور خیلیها را از دل رؤیاهایشان بیرون میکشد و آنها را در سرزمین تلخ واقعیت رها میکند. فقط عده کمی رتبه برتری هستند و باقی داوطلبین قرار است تا با تراز و رتبه معمولی خود کنار بیایند. در چنین شرایطی واقعبین بودن و مدیریت بحران برگ برنده شما است.
نباید از تراز و رتبه خود فرار کنید. در این صورت فقط زمان را از دست دادهاید. دانشآموزی که پس از تخمین رتبه با تراز زیر میز میزند و نسبت به همه چیز دلسرد میشود، فقط در حال بازی با سرنوشت خود است. آنها که از واقعیت فرار میکنند و روزهای پس از اعلام تراز نسبت به آن زاویه دارند و لجوجانه از اقدام برای برنامهریزی انتخاب رشته فرار میکنند، در واقع طلاییترین زمانها در مهمترین نقطه عطف زندگی خود را از دست میدهند. آنها در نهایت انتخاب رشته میکنند، اما زمانی که دیگر فایدهای ندارد.
- بخوانید
اهمیت اطلاع از رشتهها تا رسیدن به بهترین انتخابها
دانشآموزانی که لجوجانه انتخاب رشته خود را تا روز آخر عقب میاندازند، قطعا بدون کسب اطلاعات کافی انتخاب رشته خواهند کرد. در نهایت چه خواهد شد؟ جز اینکه از انتخاب عجولانه و دقیقه نودی خود راضی نیستند و چهبسا کسانی که با تراز و یا رتبه کمتر از او و تنها با تکیه بر اطلاعات بیشتر توانستهاند رشتههای بهتری را در دانشگاه قبول شوند!
به یاد داشته باشید که تخمین رتبه با تراز صرفا یک اقدام کلی است. مطمئن باشید که رتبهی خوب ضامن قبولی خوب نیست و رتبهی بد دلیل نمیشود تا ناامید شده و خودتان را شکست خورده ببنید. ناامیدی در انتخاب رشته فقط به علت آنکه تراز یا رتبه شما در حد رشتههای رؤیایی شما نیست، یک تهدید جدی است. در این صورت دیگر دل و دماغ تحقیق دیگر رشتهها را ندارید و چه بسا خیلی سهل انگارانه و بیانگیزه و آنهم در روز پایانی کد رشتهها را ردیف کنید!
توصیه نهایی برای کنار آمدن با تراز پایانی
این توصیه ما را جدی بگیرید و تا حد ممکن دغدغه تخمین رتبه با تراز نداشته باشید. اطلاع از رتبهای که بر پایه حدس و گمان است نمیگذارد تا به طور کامل درباره تمام کد رشتهها و تمام دانشگاهها تحقیق کنید. برنده کسی نیست که بیشترین سرمایه را دارد، بلکه برنده کسی است که با سرمایه محدود خود در هر بازاری بهترین خرید ممکن را انجام داده باشد!
دفترچه انتخاب رشته کنکور را به مانند یک بازار بزرگ نگاه کنید. وقتی سرمایه کمی دارید و از قبل ناامیدانه میگویید که با این مقدار سرمایه هیچچیز نمیتوان خرید، قطعاً در بازار بزرگ پیش رویتان یک شکست خورده محض میشوید.
چه بخواهید یا نخواهید باید با سرمایهای که در اختیار دارید از بازار بزرگ انتخاب رشته خرید کنید. اگر از خرید کردن فرار کنید، در پایان چارهای ندارید جز اینکه دست و پا گم کرده و کاملاً سردرگم وارد این بازار بزرگ شده و انتخابهای گنگ و بیاساس داشته باشید. در عوض میتوانید واقعبین باشید و با همان داشتههایتان این بازار را کامل تحقیق کنید و به دنبال بهترین انتخابها بگردید.
