معرفی رشته علوم تغذیه | تحصیل، درآمد، مهاجرت، رتبه مورد نیاز
بیماریها مانند چاقی، دیابت، فشار خون و یا مشکلات قلبی و عروقی هر روز بیش از پیش جامعه مدرن را گرفتار میکنند. در سمت دیگر ماجرا مشکلاتی مانند کمبود ریز مغذیها در سطح جوامع مدرن دیده میشود. فکر میکنید مشکل از کجاست؟ آیا جز این است که سبک زندگی انسان مدرن برای تدوین یک برنامه غذایی مناسب نیاز به موشکافی دارد؟ این همان هدفی است که دانشجویان و کارشناسان علوم تغذیه دنبال میکنند. هدف نهایی آنها بهبود کیفیت زندگی و افزایش طول عمر مفید انسان از طریق تامین نیازهای غذایی، پیشگیری و درمان بیماریهای مرتبط با رژیم غذایی است.
رشته علوم تغذیه یک رشته دانشگاهی در حوزه علوم پزشکی و بهداشت است که برای مطالعه عمیق میان رابطه غذا و انسان تدوین شده است. این علم بررسی میکند که بدن ما انسانها چگونه مواد مغذی را دریافت، هضم، جذب و مصرف میکند تا سلامت خود را حفظ کرده و یا از بیماریها جلوگیری کند. در این مقاله از یاوران دانش قصد داریم تا درباره رشته دانشگاهی علوم تغذیه و بازار کار آن در ایران و جهان صحبت کنیم.
اهداف رشته علوم تغذیه
در رشته علوم تغذیه قرار است تا در دنیای خوراکیها اما از جنبههای علمی و پیشگیری از بیماریها مطالعه کرده و فعالیت کنید. هدف نهایی این رشته بهبود و حفظ سلامت جامعه و افراد از طریق شناسایی عوامل تغذیهای موثر بر سلامت و به کارگیری آنها در پیشگیری از بیماریها، درمان و نهایتاً ارتقای کیفیت زندگی است. اهداف این رشته را میتوان در چهار حوزه اصلی دستهبندی کرد.
1. اهداف آموزشی و پژوهشی
هدف اصلی رشته علوم تغذیه شناخت عمیق مواد مغذی مانند کربوهیدرات، پروتئین و چربیها به همراه ریز مغذیها از قبیل ویتامینها و مواد معدنی در بدن است. محاسبه میزان دقیق مورد نیاز بدن از هر ماده مغذی در شرایط مختلف فیزیولوژیک مانند رشد، بارداری، شیردهی و سالمندی یا بررسی نیاز تغذیهای بدن در سطوح مختلف فعالیتهای بدنی همگی بخش کلیدی از اهداف رشته علوم تغذیه هستند.
2. اهداف بالینی و درمانی
درمان بیماریها و یا پیشگیری از آنها با غذای مناسب یکی دیگر از اهداف کلی رشته علوم تغذیه است. ریشه بسیاری از بیماریها مانند چاقی، دیابت، قند، فشار خون، مشکلات قلبی و عروقی، بیماریهای کلیوی، بیماریهای گوارشی و حتی سرطان در تغذیه نامناسب افراد جامعه است. اما متخصصین علوم تغذیه سعی میکنند تا با طراحی الگوهای غذایی سالم برای افراد و خانوادهها از بروز بیماریهای مرتبط با تغذیه جلوگیری کرده و یا برای درمان آنها اقدام کنند. اصلاح عادات غذایی و ایجاد سبک زندگی سالم و پایدار بخشی از همین اهداف است.
3. اهداف بهداشت عمومی در زمینه غذایی
این اهداف برای ارتقای سطح سلامت کل جامعه متمرکز است. ارتقای سواد تغذیهای از طریق آموزش عمومی مانند رسانهها، مدارس و مراکز بهداشتی برای توانمندسازی افراد در انتخاب غذاهای سالم و آگاهانه بخشی از این هدف نهایی است. همچنین مبارزه با سوء تغذیه، تدوین سیاستها و برنامههای ملی تغذیه و امنیت غذایی نیز در دورنمای کلی اهداف این رشته قرار دارد.
4. اهداف صنعتی و حرفهای
در این سطح، هدف رشته علوم تغذیه استفاده از دانش برای تولید محصولات غذایی سالمتر در صنعت است. همکاری با صنایع غذایی برای طراحی و تولید محصولات سالمتر و یا محصولات غنی شده با ویتامینها و مواد مغذی و همچنین نظارت بر فرایند تولید مواد غذایی در کارخانهها برای عرضه محصولات سالم در چشم انداز اهداف علوم تغذیه بررسی میشوند.
وظایف کارشناس علوم تغذیه
فرض کنید که رشته علوم تغذیه را برای ادامه تحصیل دانشگاهی انتخاب کردهاید و حالا قرار است تا حداقل برای ۴ سال در دنیای بزرگ خوراکیها کند و کاو کنید. در پایان یک کارشناس علوم تغذیه هستید. حالا بیایید ببینیم که این کارشناس چه وظایفی دارد؟
- ارزیابی وضعیت تغذیه بیماران از طریق بررسی سوابق پزشکی، اندازهگیریهای تن سنجی و تحلیلهای بیوشیمیایی
- تنظیم رژیم درمانی متناسب با بیماری افراد مانند رژیمهای کم نمک برای کنترل فشار خون و یا رژیمها برای دیابت و…
- کمک به تغییر سبک زندگی با راهنمایی افراد برای رسیدن به وزن ایدهآل از طریق اصلاح عادات غذایی
- مشاوره و تنظیم برنامه تغذیه برای ورزشکاران، مادران باردار یا شیرده، کودکان، سالمندان و…
- آموزش همگانی از طریق برگزاری کارگاهها و جلسات در مدارس، نهادهای اجتماعی یا خانههای بهداشت
- بررسی مشکلات تغذیهای جامعه و انجام مطالعات میدانی
- همکاری با نهادهای سیاستگذار برای بهبود برنامه غذایی جامعه
- توسعه محصولات صنعتی و همکاری با کارخانهها برای تولید غذاهای جدید، فرا سودمند و رژیمی
- نظارت بر خط تولید و آزمایشگاههای کنترل کیفیت
- نظارت بر آشپزخانهها و یا مراکز تولید و توزیع غذا
دوره تحصیلی و دروس دانشگاهی رشته علوم تغذیه
حالا که به طور کامل با اهداف و در عین حال وظایف رشته علوم تغذیه آشنا شدهاید، وقت آن است که این شغل را از مبدا دانشگاهی آن بررسی کنیم. به هر حال به احتمال زیاد هم اکنون که این مقاله را میخوانید، یک دانش آموز کنکوری هستید که دغدغه آشنایی با رشتههای دانشگاهی دارد. پس بهتر است تا در ادامه با دوره تحصیلی رشته علوم تغذیه و در کل دروس دانشگاهی این رشته هم آشنا شوید.
واحدهای درسی رشته علوم تغذیه، قرار است چه بخوانید؟
دوره کارشناسی علوم تغذیه در ایران ۴ سال (۸ ترم) است که شامل ۱۳۰ الی ۱۴۰ واحد درسی میشود. در ادامه قصد داریم تا ترتیب دروس اصلی و تخصصی این رشته را بررسی کنیم. البته در نظر داشته باشید که ممکن است برنامهریزی دروس رشته علوم تغذیه در دانشگاههای مختلف کمی متفاوت باشد. صرف نظر از دروس عمومی مانند آیین زندگی، انقلاب اسلامی، تاریخ اسلام، ادبیات و زبان و همچنین با عبور از دروس پایه مانند زیست شناسی، شیمی عمومی، شیمی آلی، بافت شناسی، آناتومی و… وارد دروس اصلی و تخصصی این رشته میشوید.
دروس اصلی رشته علوم تغذیه
دروس اصلی این رشته به طور کلی حول برنامههای غذایی، رژیمی، مکملها و تداخلات درمانی است. به طور کلی مباحث رژیم درمانی را باید مهمترین و کاربردیترین درس این رشته معرفی کنیم. ترتیب دروس اصلی در علوم تغذیه به قرار زیر است:
نام درس | شرح مختصر |
|---|---|
بیوشیمی | مطالعه ساختار و عملکرد مولکولهای زیستی و متابولیسم آنها در بدن |
فیزیولوژی | آشنایی کلی با عملکرد اندامهای مختلف بدن مانند دستگاه گوارش، قلب و عروق و… |
آناتومی | شناخت کافی ساختار اندامهای بدن |
تغذیه اساسی | مطالعه در زمینه درشت مغذیها مانند کربوهیدرات و چربی
– مطالعه در زمینه ریز مغذیها مانند ویتامین و مواد معدنی |
تغذیه در طول زندگی | مطالعه جامع نیازهای تغذیهای در دوران مختلف زندگی (بارداری، شیردهی، نوزادی، کودکی و سالمندی) |
رژیم درمانی ۱، ۲ و ۳ | مطالعه و آموزش اصول تنظیم رژیم غذایی برای پیشگیری و درمان بیماریها (دیابت، فشار خون، چربی خون و…) |
ارزیابی وضعیت تغذیه | آموزش و یادگیری روشهای اندازهگیری و تشخیص کمبودها و مشکلات تغذیهای (اندازهگیری تن سنجی، بیوشیمی و رژیمی) |
بهداشت و ایمنی مواد غذایی | آشنایی و مطالعه درباره آلودگی مواد غذایی
– مطالعه اصول نگهداری و حمل و نقل بهداشتی مواد غذایی |
تغذیه جامعه | بررسی و مطالعه مشکلات تغذیهای در سطح جامعه |
تداخلات دارو و غذا | مطالعه درباره تاثیر متقابل داروها و مواد مغذی بر یکدیگر |
دروس تخصصی و اختیاری رشته علوم تغذیه
تنوع دروس تخصصی و اختیاری در رشته علوم تغذیه بسیار زیاد است و ممکن است از دانشگاهی تا دانشگاهی دیگر به کلی تغییر نماید. در کل دانشگاهها با توجه به گرایشهایی که در تحصیلات تکمیلی ارشد ارائه میکنند، دروس تخصصی و اختیاری مقطع کارشناسی را چیدمان خواهند کرد. اما به هر حال برخی از مهمترین این دروس در رشته علوم تغذیه را بررسی میکنیم.
عنوان درس | توضیح مختصر |
|---|---|
اصول مشاوره و آموزش تغذیه | یادگیری مهارتهای ارتباط موثر، انگیزشی و تکنیکهای آموزش عادات غذایی |
سم شناسی مواد غذایی | بررسی سموم طبیعی و مصنوعی مانند آفت کشها در مواد غذایی |
تغذیه ورزش | مطالعه درباره نیازهای تغذیهای ورزشکاران در رشتههای مختلف |
مکملهای غذایی و ورزشی | مطالعه و آشنایی با انواع مکملهای رایج ویتامین، معدنی، پروتئینی و انرژیزا |
تغذیه و سرطان | مطالعه و تحقیق نقش تغذیه در پیشگیری از انواع سرطانها |
گیاهان دارویی و کاربرد آنها | شناخت عمیق خواص تغذیهای و درمانی گیاهان دارویی |
کاربرد رایانه در تغذیه | آموزش کار با نرمافزارهای تخصصی تنظیم رژیم غذایی و تحلیل دادههای تغذیهای |
اصول برنامهریزی و طراحی رژیم غذایی | تمرین عملی و پیشرفته برای طراحی رژیمهای غذایی متنوع و پیچیده |
تغذیه و اختلالات روانپزشکی | بررسی ارتباط تغذیه با سلامت روان و نقش رژیم غذایی در اختلالات روانی |
واحدهای کارآموزی در رشته علوم تغذیه
در تمام رشتههای علوم پزشکی واحدهای کارآموزی برای انتقال دانش تئوری در محیط عملی و واقعی به کار گرفته میشوند. معمولا تعداد واحدهای کارآموزی رشته علوم تغذیه ۱۶ واحد است که آن را در ترمهای آخر تحصیل و پس از پایان دروس تئوری آغاز میکنند. هر واحد نیز معادل ۳۴ الی ۵۰ ساعت حضور در محیط بالینی است.
کارآموزی بالینی معمولاً در بخشهای مختلف بیمارستانها انجام میشود. دانشجویان در این کارآموزیها نحوه تنظیم رژیم برای بیماران دیابتی، فشار خون، قلبی، کلیوی و یا گوارش را یاد میگیرند. همچنین در بخش اطفال با اصول رژیم درمانی برای کودکان مبتلا به سوء تغذیه یا بیماریهای خاص آشنا میشوند. مراقبتهای تغذیهای قبل و بعد از عمل جراحی نیز بخش کلیدی در دورههای کارآموزی بالینی است. در بخش دیگری از کارآموزی وارد عرصه بهداشت شده و دانشجویان با فعالیتهای مراکز بهداشت مربوط به تغذیه آشنا میشوند.
رتبه مورد نیاز برای قبولی در رشته علوم تغذیه
رشته علوم تغذیه از جمله رشتههای تاپ و بسیار محبوب در کنکور تجربی نیست. با این حال یک رشته دست و پا بسته نیز محسوب نمیشود و در سطوح میانی از رتبههای خوب کنکور طرفدارهای جدی دارد. البته برخلاف اکثر رشتههای علوم تجربی که دانشگاه محور نیستند و غالباً داوطلبان علاقه دارند تا در همان شهر محل زندگی تحصیل کنند، در این رشته فضای رقابتی برای ورود به دانشگاههای مطرح علوم پزشکی تهران و یا شهرهای بزرگ وجود دارد. آمار زیر براساس رتبه قبولی مناطق در رشته علوم تجربی تهیه شده است:
منطقه یک
نام دانشگاه | رتبه در سهمیه | تراز قبولی |
|---|---|---|
علوم پزشکی شهید بهشتی | ۳۲۳۰ | ۹۰۵۰ |
علوم پزشکی تبریز | ۳۷۱۱ | ۸۹۵۰ |
علوم پزشکی یزد | ۴۸۶۰ | ۸۷۱۰ |
علوم پزشکی کاشان | ۴۹۱۲ | ۸۶۴۰ |
علوم پزشکی مراغه | ۵۵۱۷ | ۸۵۸۰ |
علوم پزشکی شوشتر | ۷۴۳۰ | ۸۲۶۰ |
منطقه دو
نام دانشگاه | رتبه در سهمیه | تراز قبولی |
|---|---|---|
علوم پزشکی اصفهان | ۵۷۹۰ | ۸۸۰۰ |
علوم پزشکی شیراز | ۶۷۵۰ | ۸۷۰۰ |
علوم پزشکی گناباد | ۷۰۴۹ | ۸۷۰۶ |
علوم پزشکی کاشان | ۷۴۸۰ | ۸۶۵۰ |
علوم پزشکی بندرعباس | ۸۶۳۳ | ۸۵۲۰ |
علوم پزشکی شوشتر | ۱۱۱۶۲ | ۸۲۸۰ |
منطقه سه
نام دانشگاه | رتبه در سهمیه | تراز قبولی |
|---|---|---|
علوم پزشکی گلستان | ۵۲۴۱ | ۸۵۱۱ |
علوم پزشکی جندی شاپور | ۶۳۵۰ | ۸۳۵۰ |
علوم پزشکی اراک | ۷۹۴۱ | ۸۱۶۰ |
علوم پزشکی لارستان | ۹۵۱۶ | ۷۹۹۰ |
علوم پزشکی نیشابور | ۱۰۶۳۳ | ۷۸۹۹ |
حداقل درصد برای قبولی رشته علوم تغذیه
به طور قطعی نمیتوان یک فرمول ثابت برای حداقل درصد مورد نیاز قبولی رشته علوم تغذیه را بیان کنیم. اما با در نظر گرفتن شانس قبولی در دانشگاههای روزانه مراکز استانی به درصدهای زیر نیاز دارید:
- زیست شناسی در بازه 30 الی ۶۰ درصد
- شیمی در بازه 25 الی ۵۰ درصد
- ریاضی در بازه ۲0 الی ۴۵ درصد
- فیزیک در بازه ۲۵ الی ۴۵ درصد
- زمینشناسی از صفر الی ۱۰ درصد
گرایشهای رشته علوم تغذیه کارشناسی ارشد
با عبور از مقطع کارشناسی، رشته علوم تغذیه تبدیل به یک اقیانوس بزرگ از انواع گرایشها با فعالیتهای متنوع میشود. تعداد گرایشها آنچنان است که گاهاً فقط در برخی از دانشگاهها تدریس میشوند. البته اکثر این گرایشها در امتداد دروس تخصصی و یا اختیاری مقطع کارشناسی هستند. در ادامه با چند گرایش محبوب و کاربردی علوم تغذیه آشنا شوید:
گرایش ارشد تغذیه بالینی
گرایش تغذیه بالینی یکی از محبوبترین و کاربردیترین گرایشهای ارشد در علوم تغذیه است که مستقیماً با تشخیص، پیشگیری و درمان بیماریها از طریق رژیم غذایی سر و کار دارد. تمرکز اصلی این گرایش تنظیم برنامه غذایی تخصصی برای بیماریهای پیچیده مانند دیابت نوع ۱ و ۲، نارسایی کلیه، نارسایی کبد، سرطان، سوختگیهای شدید و بیماران بدحال در ICU است. همچنین به مباحثی از قبیل تغذیه وریدی و یا لولهای برای بیمارانی که قادر به خوردن نیستند نیز وارد میشوند. تفسیر پیشرفته آزمایشهای خون و یافتههای بالینی برای تشخیص مشکلات تغذیهای از جمله وظایف این گرایش است. فارغ التحصیلان این گرایش میتوانند در مراکز زیر فعالیت کنند:
- بیمارستانهای تخصصی به عنوان دستیار پزشک در بخشهای دیالیز، داخلی یا جراحی
- ارائه خدمات مشاوره تخصصی به بیماران سرپایی در کلینیکهای خصوصی
- مشارکت در پژوهشهای بالینی درباره نقش تغذیه در درمان
گرایش ارشد تغذیه جامعه
تغذیه جامعه یک گرایش تخصصی در مقطع کارشناسی ارشد است که به جای تمرکز بر درمان فرد بیمار به سلامت تغذیهای کل جمعیت میپردازد. این گرایش پل ارتباطی بین علم تغذیه و علوم اجتماعی و بهداشت است. تمرکز اصلی این گرایش مطالعه الگوهای غذایی و عوامل تعیین کننده بیماریهای مرتبط با تغذیه مانند چاقی، سوء تغذیه و یا کمبود ریز مغذیها در سطح جامعه است. همچنین در سطح توسعه و ارزیابی طرحهای ملی و یا منطقهای مانند غنی سازی مواد غذایی و یا برنامههای مکمل یاری و حتی کمپینهای آموزش همگانی فعالیت میکند. خلاصه ارتقای سواد تغذیهای سنگ بنای فعالیت این گرایش است. فارغ التحصیلان این گرایش فرصت کار در مراکز مختلفی را دارند، مانند:
- مراکز بهداشت و خانههای بهداشت برای نظارت بر برنامههای تغذیهای
- کارشناسی و مدیریت در ادارات تغذیه جامعه زیر نظر وزارت بهداشت
- همکاری با نهادهای خصوصی ملی و یا بینالمللی
گرایش ارشد بیوشیمی تغذیه
گرایش بیوشیمی تغذیه یک شاخه تخصصی و پژوهش محور در مقطع کارشناسی ارشد است که به جای تمرکز بر بالین بیمار یا سلامت جمعیت به درک عمیق فرایندهای مولکولی و سلولی مواد مغذی در بدن میپردازد. این گرایش پایه و اساس علمی سایر گرایشهای علوم تغذیه است. تمرکز اصلی این گرایش بررسی دقیق مسیرهای سوخت و ساز کربوهیدراتها، پروتئینها، چربیها، ویتامینها و مواد معدنی در سطح سلولی است. همچنین در این گرایش بحثهای جامعی درباره بیوشیمی بالینی و ارتباط آن با بیماریها مانند دیابت، چاقی، اختلالات چربی خون و… مطرح میشود. محیط کار این گرایش به قرار زیر است:
- مراکز تحقیقاتی در زمینه متابولیسم و توسعه داروهای جدید
- همکاری با صنایع دارویی برای تهیه مکملهای تغذیهای
- مشاوره برای طراحی رژیمهای غذایی براساس پروفایل ژنتیکی بیماران
گرایش ارشد صنایع غذایی
گرایش صنایع غذایی یک حوزه بین رشتهای است که پل ارتباطی بین علم تغذیه و تکنولوژی مواد غذایی محسوب میشود. این گرایش بر بهینه سازی ارزش تغذیهای محصولات غذایی و توسعه غذاهای سالمتر تمرکز دارد. تا جاییکه برای طراحی و تولید مواد غذایی جدید مناسب تامین انرژی و سلامتی بدن مانند محصولات غنی شده با ویتامینها، پروبیوتیکها و یا آنتی اکسیدانها فعالیت میکنند. همچنین نظارت بر ارزش غذایی محصولات در خط تولید و اطمینان از تطابق استانداردهای تغذیهای و یا بررسی تاثیر فرایندهای صنعتی نیز بخشی از زمینه مطالعه و فعالیت حرفهای این گرایش است. این گرایش علوم تغذیه بازار کار بزرگی دارد، مانند:
- همکاری با تیم تحقیق و توسعه برای خلق محصولات جدید غذایی
- نظارت بر کیفیت تغذیهای و بهداشت محصولات کارخانهای
- همکاری با شرکتهای تولید کننده مکملهای غذایی
- همکاری با سازمانهای نظارتی برای بررسی کیفیت و ارزش غذایی محصولات
تواناییهای مورد نیاز برای تحصیل در رشته علوم تغذیه
برای موفقیت در تحصیل و کار رشته علوم تغذیه داشتن مجموعهای از تواناییهای علمی، شخصیتی و مهارتهای ارتباطی ضروری است. اگر این تواناییها را دارید، تحصیل در این رشته نیز جذاب، سودمند و حتی پولساز است. تواناییها و یا استعدادهایی مانند:
- پایه قوی و علاقه کافی به دروس علوم تجربی مانند زیست شناسی و شیمی آلی و بیوشیمی
- دقت و مهارت در محاسبات همراه با نکته سنجی برای تنظیم دقیق یک رژیم غذایی
- حافظه قوی برای به یادسپاری اطلاعات زیاد ترکیبات غذایی، منابع غذایی، تداخلات دارویی و نشانههای بالینی
- توانایی کافی برای تحلیل دادههای آزمایشگاهی
- مهارتهای ارتباطی قوی برای گوش دادن به دغدغه بیماران
- مهارتهای آموزشی برای بیان مفاهیم پیچیده تغذیهای به زبان ساده
- علاقه به کار تیمی برای فعالیت در بیمارستانها و یا مراکز درمانی
بازار کار رشته علوم تغذیه، قرار است کجاها کار کنید؟
بازار کار علوم تغذیه تا حد زیادی به مهارتهای فردی و محلی که در آنجا فعالیت میکنید (شهر محل زندگی) و توانایی شما در برقراری ارتباط موثر با بیمار بستگی دارد. ایجاد یک شبکه ارتباطی قوی و دانش به روز شانس موفقیتهای شغلی در این رشته را دو چندان میکند. به هر حال همه آدمها به غذای سالم نیاز دارند و این کارشناس علوم تغذیه است که میتواند در شرایط بحرانی راهگشا باشد. فارغ التحصیلان علوم تغذیه شانس کار در موارد زیر را دارند:
- کارشناس تغذیه یا رژیم درمانی در بیمارستانها و مراکز درمانی
- همکاری در تیم درمان بخشهای ICU، دیالیز، سوختگی، اطفال و داخلی
- تاسیس مطب شخصی و یا همکاری با کلینیکهای تغذیه و رژیم درمانی
- مراکز جامع سلامت و خانههای بهداشت
- کارشناس در ادارات تغذیه، ستادهای بهداشتی و معاونتهای درمانی وزارت بهداشت
- کارشناس تحقیق و توسعه در کارخانههای مواد غذایی
- کارشناس کنترل کیفیت در کارخانههای مواد غذایی
- همکاری با باشگاههای بدنسازی، تیمهای ورزشی و آکادمیهای ورزشی
- نظارت و مدیریت آشپزخانههای بزرگ در مراکز عمومی از قبیل رستورانها، بیمارستانها، هتلها و…
درآمد رشته علوم تغذیه
تعیین کردن یک عدد دقیق و ثابت برای درآمد رشته علوم تغذیه کار سادهای نیست، زیرا به شدت تحت تاثیر فاکتورهای مختلفی قرار میگیرد. محل کار در بخش دولتی و یا بخش خصوصی از قبیل مطب، کلینیک یا صنایع غذایی مهمترین فاکتور تعیین کننده درآمد رشته علوم تغذیه است. حتی موقعیت جغرافیایی مانند اینکه در کدام شهر فعالیت میکنید نیز میتواند بر درآمد این رشته تاثیر مستقیم بگذارد.
با کار در بخشهای دولتی از قبیل کارشناس تغذیه در بیمارستانها و یا مراکز بهداشت نهایتاً حقوق پایه به علاوه فوق العادههای شغلی را دریافت میکنید. اما درآمد بخش خصوصی بسیار متغیر است، تا جاییکه یک متخصص با تجربه و مشهور ممکن است درآمدی بالای ۱۰۰ میلیون تومان در ماه داشته باشد. در عرصه جهانی این رشته جایگاه خوبی دارد و توانسته تا در فهرست رشتههای متوسط و پولساز قرار بگیرد. میانگین درآمد سالیانه کارشناس علوم تغذیه در آمریکا ۶۰ الی ۸۰ هزار دلار است.
بهترین دانشگاههای ایران برای تحصیل در رشته علوم تغذیه
انتخاب بهترین دانشگاه برای تحصیل در رشته علوم تغذیه به عوامل مختلفی مانند علایق تحقیقاتی، رتبه کنکوری و تمایل شما برای تحصیل در شهری خاص بستگی دارد. با این حال براساس پیشینه علمی، سطح اساتید و امکانات آموزشی و پژوهشی میتوانیم برخی از دانشگاهها را به عنوان قطب تحصیل در رشته علوم تغذیه معرفی کنیم:
نام دانشگاه | ویژگیهای برتر |
|---|---|
علوم پزشکی تهران | دارای اساتید برجسته و صاحب نام
– آزمایشگاههای مجهز
– همکاری با بیمارستانهای آموزشی سطح بالا مانند امام خمینی |
علوم پزشکی شهید بهشتی | قدیمیترین دانشکده تغذیه در ایران
– امکانات پژوهشی عالی و بیمارستانهای متعدد مانند طالقانی و مسیح دانشوری |
علوم پزشکی تبریز | قطب علمی شمال غرب کشور
– سابقه درخشان در علوم تغذیه
– امکانات آموزشی و پژوهشی برجسته |
علوم پزشکی اصفهان | جایگاه علمی خوب و اساتید مجرب
– پایهگذار متدهای گوناگون علوم تغذیهای در ایران |
علوم پزشکی شیراز | از قدیمیترین دانشگاههای علوم پزشکی
– دارای دانشکده مستقل علوم تغذیه با اساتید برجسته |
علوم پزشکی مشهد | قطب علمی علوم پزشکی شرق ایران |
بهترین دانشگاههای جهان برای تحصیل علوم تغذیه
علوم تغذیه از جمله رشتههای شناخته شده آکادمیک در عرصه بینالمللی است و تمام کشورهای توسعه یافته سرمایهگذاریهای بالایی در این رشته برای توسعه محصولات صنعتی و همچنین ارتقای کیفیت زندگی کردهاند. برخی از برترین دانشگاههای بینالمللی برای تحصیل علوم تغذیه و اینکه چه مزیتهایی دارند را در جدول زیر بررسی کردهایم:
نام دانشگاه | کشور | ویژگیهای برتر |
|---|---|---|
دانشگاه هاروارد | آمریکا | دارای برترین مرکز تغذیه و اپیدمیولوژی تغذیه در دنیا |
دانشگاه کالیفرنیا | آمریکا | تمرکز فوقالعاده بر علوم غذایی، کشاورزی و تغذیه |
دانشگاه کرنل | آمریکا | دارای دانشکده کشاورزی و علوم زیستی بسیار قوی و تمرکز بر تغذیه و سلامت عمومی |
دانشگاه Wageningen | هلند | برترین دانشگاه علوم کشاورزی و غذایی در اروپا |
دانشگاه کمبریج | انگلستان | دارای گروه تغذیه و متابولیسم بسیار قوی |
دانشگاه آکسفورد | انگلستان | دارای دانشکده علوم تغذیه در زمینه اپیدمیولوژی تغذیه بسیار قوی |
دانشگاه کپنهاگن | دانمارک | بخش علوم تغذیه و ورزش بسیار قوی در اروپا |
دانشگاه بریتیش کلمبیا | کانادا | دارای برنامههای قوی در زمینه تغذیه انسانی و امنیت غذایی |
مهاجرت با رشته علوم تغذیه چگونه است؟
اگر برنامه مهاجرت دارید، تحصیل در رشته علوم تغذیه پیشنهاد خوبی است. این رشته در اکثر کشورهای توسعه یافته مانند آلمان، کانادا و یا آمریکا بازارکار خوبی دارد. اما به هر حال مانند هر رشته دیگری نیازمند به برنامهریزی دقیق، آگاهی از شرایط کشور مقصد و تلاش برای تطبیق مهارت با بازار کار کشور هدف است.
برنامه آموزشی علوم تغذیه در ایران ممکن است با کشور مقصد مهاجرت تفاوتهایی داشته باشد. این تفاوتها میتوانند شامل تعداد واحدهای کارآموزی بالینی و دروس گذرانده شده باشد. همچنین برای مهاجرت از طریق این رشته به معادل سازی مدرک نیاز دارید. این فرایند ممکن است شامل گذراندن دورههای تکمیلی، کارآموزی مجدد و یا قبولی در آزمونهای جامع شود. از طرفی باید مهارتهای زبانی قوی از جمله نمره بالا در آزمون IELTS و یا TOFEL کسب نمایید. کشورهای کانادا، استرالیا، انگلستان، نیوزلند و حتی امارات متحده عربی از جمله محبوبترین مقاصد مهاجرت از طریق رشته علوم تغذیه هستند.
چالشها و سختیهای رشته علوم تغذیه
اگر فکر میکنید تحصیل در رشته علوم تغذیه ساده است، پس احتمالاً با سختیها و چالشهای این رشته آشنا نیستید. البته تحصیل در هر رشتهای چالشهای خاص خودش را دارد. با این وجود اگر این رشته را انتخاب میکنید، بهتر است از برخی واقعیتها نیز مطلع باشید:
- با حجم بسیار زیاد درسهای حفظی و مفهومی رو در رو هستید.
- علم تغذیه دائماً در حال تغییر است و باید تا همیشه به روز باشید.
- با محاسبات پیچیده و گاهاً سردرگم کننده تنظیم رژیم غذایی همیشه سر و کار دارید.
- اشتباه در تجویز رژیم غذایی بیمار عواقب جبران ناپذیر دارد. مسئولیت این کار با شما است.
- همیشه با بیمارانی روبرو میشوید که به راحتی عادات غذایی خود را تغییر نمیدهند.
- جامعه پر است از باورهای غلط غذایی و تغییر این باورها واقعاً سخت است.
- ممکن است با بازارکار اشباع در برخی شهرها مواجه شوید.
باورهای نادرست درباره رشته علوم تغذیه
دیدگاه مثبت و در کل واقع بینانه درباره رشته علوم تغذیه در میان افراد عادی جامعه وجود ندارد. خیلیها اصلاً نمیدانند که یک کارشناس علوم تغذیه چه وظایفی دارد و قرار است از چه مهارتهایی برای بهبود سبک زندگی و برنامه غذایی استفاده کند. حتی خیلیها این رشته را بیمورد و غیر کاربردی میبینند. ولی قرار نیست تا با نگاه سطحی جامعه آینده شغلی خود را انتخاب کنید. چند مورد از باورهای نادرست درباره رشته علوم تغذیه را بررسی میکنیم:
رشته علوم تغذیه فقط برای کاهش وزن و لاغری است!
تنظیم رژیم برای کاهش وزن یکی از فعالیتهای رشته علوم تغذیه است. اما کارشناسان این حوزه در زمینههای متنوع مانند رژیم درمانی برای بیماران دیابتی، سرطانی، قلبی، گوارش و تغذیه حرفهای ورزشکاران، مادران باردار و شیرده نیز فعالیت میکنند.
تحصیل در رشته علوم تغذیه ساده است!
این یک باور نادرست است، زیرا متخصصین این رشته باید دانش عمیق در بیوشیمی، فیزیولوژی، آناتومی، میکروب شناسی، آسیب شناسی و حتی فارماکولوژی داشته باشند. تنظیم رژیمهای درمانی نیازمند به دانش عمیق از تمام این شاخههای علوم پزشکی است.
کار متخصص علوم تغذیه برای افراد بیمار است و افراد سالم نیازی به این فرد ندارند
این نیز یک باور غلط است. زیرا ورزشکاران، مادران باردار، مادران شیرده، کودکان در سنین رشد و… نیز نیاز به متخصصین علوم تغذیه دارند.
وظیفه متخصص علوم تغذیه آموزش روش طبخ غذاها است
متخصصین تغذیه برای آشپزی درس نخواندهاند. حتی ممکن است اصلاً مهارتهایی در آشپزی نداشته باشند! وظیفه متخصص علوم تغذیه برای ارزیابی چیزی است که میخورید و کاری به سبک آشپزی شما ندارد.
رشته علوم تغذیه همان رشته صنایع غذایی است!
صنایع غذایی یک رشته مستقل و کاملا متفاوت از علوم تغذیه است. در رشته صنایع غذایی دانشجویان روشهای مهندسی تهیه غذاها در ابعاد وسیع و صنعتی را یاد میگیرند. اما متخصص علوم تغذیه برای ارزیابی سبک زندگی و تهیه رژیم مناسب بدن است.
آیا برای تحصیل در رشته علوم تغذیه آماده هستید؟
بدون تردید رشته علوم تغذیه از شاخه های تخصصی و کاربردی علوم پزشکی است که مطالعه عمیق میان غذا و سلامت را برعهده دارد. فارغ التحصیلان این رشته میتوانند در فضاهای مختلف از بیمارستانها تا مراکز بهداشت و یا مطبهای خصوصی و کمک به تیم پزشکی فعالیت کنند. حتی این فرصت بی نظیر را دارند که وارد بدنه صنعت غذایی شده و یا در آکادمیهای مختلف ورزشی فعالیت نمایند. بدون تردید بازارکار رشته علوم تغذیه بسیار گسترده است و موفقیت در آن به همت و علاقه بستگی دارد. حالا این شما هستید که باید تصمیم بگیرید آیا میخواهید به عنوان یک کارشناس تغذیه به جامعه کنید؟ آیا این پتانسیل را دارید که از دوره دانشگاه تا فعالیت های شغلی و حرفهای وارد دنیای بزرگ خوراکی ها شوید؟
