معرفی رشته گردشگری [ درآمد، ارشد، مهاجرت، واحدهای درسی , بهترین دانشگاهها ]
تصور کنید در آینده شغلی داشته باشید که هر روز پنجرهای رو به دنیای جدید و متفاوت میگشاید. هر روز با آدمهای جدید در اوج لحظات خوشی آنها آشنا میشوید و قرار است تمام دنیا را از نگاهی متفاوت کاوش کنید. اینها تازه مقدمهای از رشته گردشگری است. رشته نسبتاً جدید اما بسیار برجسته که درست در قلب صنعت پولساز گردشگری و جهانگردی قرار دارد.
رشته گردشگری فقط یک شغل نیست. بلکه یک سبک زندگی است که در ترکیبی جذاب از مدیریت، ماجراجویی، فرهنگها و خلاقیت نهفته است. چه عاشق تاریخ باشید یا طبیعت و حتی به موضوعات اقتصادی و فناوری علاقمند باشید و بخواهید درباره فرهنگهای مختلف ایرانی و جهان مطالعه کنید، رشته گردشگری برای همهی این اهداف است. این رشته نه تنها بخش پررنگی از چرخ اقتصادی کشورها را میچرخاند؛ بلکه زمینه ساز ارتباط نزدیک فرهنگها در سراسر دنیا میشود. در این مقاله از یاوران دانش قصد معرفی رشته گردشگری را داریم و میخواهیم از سیر تا پیاز این رشته را موشکافی کنیم.
اهداف اصلی رشته گردشگری چیست؟
رشته گردشگری یا همان مدیریت جهانگردی (توریسم) یکی از رشتههای پویا، بین رشتهای و کاملاً کاربردی با بازار کار گسترده در حوزههای علوم انسانی و مدیریت است. این رشته به مطالعه علمی پدیده گردشگری میپردازد و در زمینههای گوناگون از جمله برنامهریزی، توسعه، بازاریابی و مدیریت انواع کسب و کارهای مرتبط با سفر و اوقات فراغت فعالیت میکند. از راهاندازی تورهای گردشگری ایرانی و خارجی گرفته تا مدیریت هتلداری و نظره پردازی در سطوح کلان اقتصاد گردشگری همگی بخشی از برنامههای این رشته استراتژیک است.
این رشته در سطح دانشگاهی و از طریق کنکور انسانی پذیرش میشود. اما قبل از آنکه بخواهید این رشته را به عنوان آینده مسیر علمی و شغلی خود انتخاب کنید، بهتر است دیدگاه کلی از اهداف رشته گردشگری نیز داشته باشید.
آموزش نیروی انسانی متخصص فعالیتهای گردشگری
هدف اصلی رشته گردشگری پرورش افرادی است که توان مدیریت بخشهای مختلف صنعت گردشگری را داشته باشند. به عنوان مثال اگر همین حالا مسئولیت اجرایی یک تور طبیعت گردی را به شما بدهند، چه کار میکنید؟ و یا چگونه از پس مدیریت یک هتل برمیآید؟ رشته گردشگری دقیقاً به دنبال تربیت چنین افرادی است. افرادی که میتوانند یک فعالیت گردشگری را دست گرفته و مدیریت کنند.
بررسی علمی پدیده گردشگری
گردشگری یک صنعت است و در رشته گردشگری قرار است تا تمام ابعاد مختلف این صنعت چه از نظر اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و یا زیست محیطی مورد مطالعه علمی قرار بگیرد. دانشجویان رشته گردشگری باید مطالعات گسترده در زمینه اقتصاد توریسم را آغاز کرده و به دنبال راهکارهای علمی برای توسعه پایدار این صنعت هم از نگاه درآمدزایی و هم نگاه اجتماعی و فرهنگی باشند.
برنامهریزی برای توسعه پایدار گردشگری
توریست و گردشگری در هر منطقه زمانی معنا دارد که پایدار باشد. توسعه پایدار بخشی از برنامههای کلان رشته گردشگری است. کارشناسان این رشته در چهارچوبهای علمی، قانونی و فرهنگی به دنبال راهکارهایی میگردند که هر مقصد گردشگری هرچه بیشتر در کانون توجه قرار بگیرد. به کارگیری تکنیکهای بازاریابی و جذب گردشگر داخلی و یا بینالمللی بخشی از اهداف رشته گردشگری است.
ارتقای کیفیت خدمات
شناسایی مشکلات، بررسی چالشها و رفع موانع گردشگری بخشی از برنامههای عملی و تاثیرگذار رشته گردشگری است. این رشته تلاش میکند تا هر گردشگر بالاترین سطح رضایت از سفر را تجربه کند.
حفاظت از میراث فرهنگی و طبیعی
کارشناسهای گردشگری صرفاً برای جذب هرچه بیشتر توریست داخلی و یا بینالمللی تلاش نمیکنند؛ بلکه حفاظت از جاذبههای گردشگری در کانون توجه آنها نیز قرار دارد. به هر حال هر گردشگر برای بهرمندی از میراث فرهنگی و یا حضور در یک جاذبه طبیعی است که زحمت سفر را به خود داده است و این از اهداف بلند مدت کارشناسان گردشگری است که برای حفاظت کامل آن جاذبه تاریخی یا طبیعی و حتی فرهنگی تلاش کنند.
واحدهای درسی رشته گردشگری، قرار است چه بخوانید؟
اگر فکر میکنید که رشته گردشگری یک رشته دانشگاهی ساده است و نهایتاً به فوت و فنهای برنامههای مسافرتی و یا سیاحتی میپردازد، سخت در اشتباه هستید. خیلی از دانش آموزان تا والدین آنها تقریباً هیچ دیدگاه جامع و شفاف از مباحث علمی و آموزشی در رشته گردشگری ندارند.
رشته گردشگری در مقطع کارشناسی دارای حدوداً ۱۴۰ واحد درسی با ترکیبی از مباحث مدیریتی، اقتصادی، جغرافیایی، فرهنگی، حقوقی و مهارتهای عملی در گردشگری است. دروس عمومی این رشته با دیگر رشتهها مشترک است. در دروس پایه نیز هر دانشجو باید مباحثی از جمله اصول مدیریت، اقتصاد خرد و کلان، حسابداری عمومی، روانشناسی عمومی، مبانی جامعه شناسی، اصول بازاریابی، حقوق تجارت و زبان تخصصی گردشگری را مطالعه کند. اما اصل این رشته تازه با ورود به درسهای تخصصی آغاز میشود.
درسهای تخصصی رشته گردشگری
نام درس | زمینه مطالعاتی | کاربرد در صنعت گردشگری |
|---|---|---|
مبانی جهانگردی | آشنایی با مفاهیم پایه انواع گردشگری فرهنگی، طبیعت گردی، مذهبی، ورزشی و… | شناخت کامل ساختار صنعت توریسم و بررسی جایگاه آن در جهان امروز |
جغرافیای جهانگردی ایران و جهان | بررسی جاذبههای طبیعی و فرهنگی مناطق مختلف ایران و جهان | مهارت برای برنامهریزی تورها
– اصول شناسایی مقاصد جدید
– مدیریت ظرفیتهای گردشگری |
اقتصاد گردشگری | نقش گردشگری در اقتصاد کلان
– اصول درآمدزایی در گردشگری
– اشتغال در صنعت توریسم | توانایی تحلیل بازار
– مهارت برای سیاست گذاری توسعه گردشگری
– مهارت برای جذب سرمایهگذاری |
مدیریت بازاریابی گردشگری | مطالعات در زمینه استراتژی جذب گردشگر
– اصول برندسازی مقاصد گردشگری
– دیجیتال مارکتینگ در گردشگری | مهارت برای تبلیغات مقاصد گردشگری
– طراحی کمپینهای گردشگری و افزایش رقابت پذیری مقاصد |
مدیریت حمل و نقل گردشگری | آشنایی با سیستمهای حمل و نقل هوایی، زمینی و دریایی
– آشنایی با قوانین بینالمللی | مهارت برای هماهنگی خدمات مسافرتی
– مهارت برای مدیریت خطوط هوایی و ریلی |
مدیریت موسسات خدماتی و مسافرتی | آموزش اداره آژانسها
– نحوه صدور بلیط
– آموزش طراحی تور
– مطالعه در زمینه خدمات ویزا و بیمه مسافرتی | مهارت برای راهاندازی آژانس مسافرتی
– مهارت برای بهبود کیفیت خدمات به مشتریان در آژانسهای مسافرتی |
اصول صنعت هتلداری | آشنایی با استانداردهای هتل داری
– مطالعه در زمینه مدیریت اقامتگاهها و خدمات مهمان نوازی | کسب مهارت پایه مدیریت هتل
– توانایی کنترل کیفیت خدمات اقامتی |
حقوق گردشگری | آشنایی کامل با قوانین داخلی و بین المللی مرتبط با سفر مانند حقوق مسافر، ویزا و انواع قراردادها | توانایی تنظیم قراردادهای توریستی
– رعایت مقررات در برنامههای گردشگری
– توانایی حل اختلافات حقوقی در زمینه گردشگری |
آثار فرهنگی و اجتماعی گردشگری | مطالعات در زمینه تاثیرات گردشگری بر جامعه میزبان و حفظ هویت فرهنگی | توانایی برنامهریزی برای گردشگری پایدار
– تلاش برای کاهش اثرات منفی بر جامعه محلی |
اکوتوریسم و طبیعت گردی | مطالعه اصول گردشگری مبتنی بر طبیعت
– مطالعه اصول حفاظت از محیط زیست و مدیریت پارکهای ملی | توانایی طراحی تورهای طبیعت گردی
– توانایی آموزش گردشگران در تورهای طبیعت گردی |
گردشگری فرهنگی و میراث فرهنگی | آموزش اصول مدیریت موزهها، بناهای تاریخی و جشنوارههای فرهنگی | مهارت برای اجرای تورهای فرهنگی
– مهارت برای معرفی میراث به گردشگران
– مهارت نگهداری از بناهای تاریخی |
دروس اختیاری در رشته گردشگری
برای تکمیل دوره کارشناسی رشته گردشگری علاوه بر دروس اصلی و تخصصی هر دانشجو باید چندین درس اختیاری نیز بگذراند. هر درس اختیاری میتواند زمینه ساز اهداف تحصیلی دانشجو در مقاطع بالاتر و یا زمینههای شغلی او باشد. درسهایی مانند گردشگری مذهبی، گردشگری سلامت، مدیریت رویدادها و همایشهای فرهنگی، گردشگری ورزشی و ماجراجویی، مردم شناسی و برنامهریزی تورهای ویژه مانند تورهای لوکس یا گروهی و… از جمله این دروس اختیاری در رشته گردشگری هستند.
گرایشهای ارشد رشته گردشگری
دانشجویان در مقطع کارشناسی صرفاً با اصول اجرایی در صنعت گردشگری آشنا میشوند. این بدان معنی است که هر کارشناس گردشگری پس از پایان مقطع کارشناسی میتواند وارد بازار کار این رشته شده و انواع مسئولیتهای اجرایی مانند خدمات آژانس مسافرتی تا لیدر یک تور گردشگری را بر عهده بگیرد. اما با ادامه تحصیل در مقاطع کارشناسی ارشد و یا دکترا وارد بحثهای کلان مدیریتی و پژوهشی در زمینه صنعت توریست میشوید. گرایشهایی مانند:
گرایش مدیریت گردشگری
مهمترین گرایش ارشد در آشنایی با رشته گردشگری است که در زمینه برنامهریزی، اجرا و کنترل کسب و کارهای مرتبط با این صنعت فعالیت میکند. در این گرایش دانشجویان با اصول مدیریت در انواع کسب و کارهای صنعت توریسم آشنا میشوند. آنها میتوانند یک هتل بزرگ تا یک آژانس مسافرتی را دست گرفته و مدیریت کنند. همچنین این رشته در زمینه توسعه گردشگری نیز فعالیت میکند. فارغ التحصیلان گرایش مدیریت گردشگری این فرصت را دارند که به عنوان مدیر اجرایی در هتلها و یا آژانسهای مسافرتی استخدام شوند و یا به عنوان مشاور توسعه کسب و کارهای توریستی فعالیت کنند. زمینههای مطالعاتی این گرایش شامل موارد زیر است:
- مطالعات جامع در زمینه استراتژیهای مدیریتی در هتلها، آژانسها و مراکز تفریحی
- مطالعات درباره کنترل کیفیت و افزایش کیفی خدمات گردشگری
- آموزش و پژوهش در زمینه مدیریت منابع انسانی در صنعت گردشگری
گرایش برنامهریزی و توسعه گردشگری
یک گرایش پژوهش محور در رشته گردشگری است. دانشجویان این گرایش برای طراحی و اجرای طرحهای کلان گردشگری در سطح ملی و یا منطقهای فعالیت میکنند. این دانشجویان قرار است تا پژوهشهای گسترده و جامع برای توسعه پایدار گردشگری در مناطق مختلف را آغاز کنند. فارغ التحصیلان این گرایش میتوانند به عنوان کارشناس برنامهریزی در سازمانها و نهادهای وابسته به صنعت گردشگری استخدام شوند. حتی میتوانند به عنوان مشاور توسعه در یک منطقه گردشگری فعالیت کنند. زمینههای مطالعاتی این گرایش شامل موارد زیر است:
- آموزش و پژوهش در زمینه برنامهریزی زیرساختهای گردشگری
- توسعه پایدار گردشگری
- ارزیابی اثرات زیست محیطی و اجتماعی توریست در منطقه گردشگری
گرایش بازاریابی گردشگری
گردشگری نیز به بازاریابی نیاز دارد و دانشجویان در این گرایش با تکنیکهای تخصصی جذب گردشگران داخلی و بینالمللی آشنا میشوند. مهارت کار با ابزارهای مدرن، ایجاد کمپینهای تبلیغاتی، آشنایی با اصول تبلیغات و بازاریابی و حتی چگونگی مدیریت در شبکههای اجتماعی از جمله زمینههای علمی این گرایش در معرفی رشته گردشگری است. فارغ التحصیلان این گرایش میتوانند به عنوان مدیران بازاریابی در هتلها و یا آژانسهای مسافرتی فعالیت کنند. همچنین میتوانند به عنوان کارشناس در سایتهای ارائه دهنده خدمات گردشگری و تبلیغات برای جذب توریست استخدام شوند. زمینههای مطالعاتی این گرایش شامل موارد زیر است:
- مطالعه در زمینه برندسازی مقصد گردشگری
- آشنایی با دیجیتال مارکتینگ و شبکههای اجتماعی
- مطالعات در زمینه رفتار گردشگر در برنامههای جهانگردی
گرایش اکوتوریسم و طبیعت گردی
طبیعت گردی بخش بزرگی از برنامههای گردشگری است و حالا تورهای متنوع طبیعت گردی برای سراسر ایران و یا جهان راه اندازی میشوند. در مقطع کارشناسی چند واحد درسی تخصصی طبیعت گردی تدریس میشود. اما این شاخه آنقدر مهم و متفاوت از دیگر زمینههای گردشگری است که یک گرایش جداگانه در مقاطع تحصیلات تکمیلی دارد. دانشجویان این گرایش تمام و کمال در زمینه گردشگری مسئولانه در طبیعت با حداقل آسیب به محیط زیست مطالعه میکنند. فارغ التحصیلان این گرایش میتوانند مدیر تورهای طبیعت گردی شده و یا به عنوان کارشناس محیط زیست در پروژههای توریستی فعالیت کنند. زمینههای مطالعاتی این گرایش به قرار زیر است:
- مطالعه در زمینه مدیریت پارکهای ملی و مناطق حفاظت شده
- آموزش جوامع محلی برای توسعه گردشگری پایدار طبیعت گردی
- آشنایی کامل با استانداردهای بین المللی اکوتوریسم
گرایش گردشگری فرهنگی و میراث تاریخی
جاذبههای تاریخی و فرهنگی بدنه بزرگی از صنعت گردشگری را شامل میشود. خصوصا در ایران با فرهنگ غنی و تاریخ کهن این بخش از گردشگری اهمیت بسیار زیادی دارد. دانشجویان این گرایش نیز بر روی بهرهبرداری اقتصادی و فرهنگی از جاذبههای تاریخی و مردم شناسی مطالعه میکنند. فارغ التحصیلان این گرایش میتوانند به عنوان راهنمای تورهای فرهنگی استخدام شده و یا در پروژههای مرمت میراث فرهنگی و حتی سازمانها مانند موزهها و یا مدیریت بناهای تاریخی جذب بازار کار شود. زمینه مطالعاتی این گرایش به قرار زیر است:
- آشنایی با مدیریت موزهها و سایتهای باستانی
- مطالعات در زمینه گردشگری فرهنگی از قبیل مردم شناسی و صنایع دستی
- آشنایی با اصول احیای بافتهای تاریخی
گرایش مدیریت هتل داری
از برجستهترین و در عین حال محبوبترین گرایشها رشته گردشگری است. قطعاً مدیریت هتل را باید نقطه عطف مهمی در معرفی رشته گردشگری یاد کنیم. گرایشی که بازارکار خوب، نگاه عملیاتی و زمینه توسعه زیادی دارد. دانشجویان در این گرایش اصول اداره تخصصی هتلها، رستورانها و مراکز اقامتی را یاد میگیرند. همچنین از فرصتهای شغلی برای کار در هتلها تا مراکز اقامتی برخوردار هستند و یا میتوانند به عنوان کارشناس کنترل کیفی در هتلها فعالیت کنند. زمینههای مطالعاتی این گرایش به قرار زیر است:
- آشنایی با استانداردهای بینالمللی هتل داری
- مطالعات تحقیقی در زمینه مدیریت درآمد در هتلها
- مطالعه در زمینه خدمات هتل داری و طراحی تجربه مهمان
تواناییهای مورد نیاز برای تحصیل در رشته گردشگری
اگر قصد دارید تا در رشته گردشگری تحصیل کنید و در آینده نیز وارد بازار کار بزرگ و پویای این رشته شوید، باید چند ویژگی خاص شخصیتی و در کل چند توانایی برجسته داشته باشید. مانند:
- از مهارتهای ارتباطی و تعاملی برخوردار باشید. باید بتوانید به راحتی با طیفهای متنوع گردشگران صحبت کرده و آنها را متقاعد کنید. از طرفی باید حوصله گوش دادن به درخواستهای بیپایان گردشگران را داشته باشید.
- تسلط به زبان انگلیسی الزامی است، اما توصیه شده که هر کارشناس گردشگری به حداقل یک زبان خارجی دیگر مانند فرانسوی یا چینی و عربی هم آشنا باشد.
- از مهارتهای مدیریتی و سازمانی برای برنامهریزی و هماهنگی برخوردار باشید. این مهارت در مدیریت تورها، مدیریت زمانبندی سفر و یا رسیدگی به جزئیات سفر الزامی است.
- علاقه شخصی به تاریخ، جغرافیا، فرهنگ و آداب و رسوم داشته باشید تا در آینده کارشناس گردشگری موثرتری شوید.
- از مهارتهای تجاری و بازاریابی برخوردار باشید.
- تحمل فیزیکی و روحی قوی داشته باشید. کار در تعطیلات، پیادهرویهای طولانی، حمل چمدانها، همراهی گروهی در طبیعت، کنترل اوضاع در شرایط بحرانی مانند گم شدن مسافر و… بخشی از توانایی فیزیکی و روحی است.
- انعطاف پذیری، صبوری، مسئولیت پذیری و خوش اخلاقی حتی پس از ساعتها کار و یا شرایط بحرانی
گرایشهای کارشناسی ارشد گردشگری | شرح گرایش ارشد | فرصتهای شغلی | زمینههای مطالعاتی |
|---|---|---|---|
مدیریت گردشگری | آشنایی با اصول مدیریت، برنامهریزی، اجرا و کنترل در انواع کسب و کارهای صنعت توریسم و توسعه گردشگری. | مدیر اجرایی در هتلها و آژانسهای مسافرتی
– مشاور توسعه کسب و کارهای توریستی | استراتژیهای مدیریتی در هتلها، آژانسها و مراکز تفریحی
– کنترل و افزایش کیفی خدمات گردشگری
– مدیریت منابع انسانی در صنعت گردشگری |
برنامهریزی و توسعه گردشگری | گرایشی پژوهشمحور برای طراحی و اجرای طرحهای کلان گردشگری در سطح ملی یا منطقهای و توسعه پایدار گردشگری. | کارشناس برنامهریزی در سازمانها و نهادهای وابسته
– مشاور توسعه در یک منطقه گردشگری | برنامهریزی زیرساختهای گردشگری
– توسعه پایدار گردشگری
– ارزیابی اثرات زیستمحیطی و اجتماعی توریسم |
بازاریابی گردشگری | آشنایی با تکنیکهای تخصصی جذب گردشگران داخلی و بینالمللی با استفاده از ابزارهای مدرن و اصول بازاریابی. | مدیر بازاریابی در هتلها و آژانسهای مسافرتی
– کارشناس در سایتهای خدمات گردشگری و تبلیغات | برندسازی مقصد گردشگری
– دیجیتال مارکتینگ و شبکههای اجتماعی
– رفتارشناسی گردشگر |
اکوتوریسم و طبیعت گردی | مطالعه تخصصی در زمینه گردشگری مسئولانه در طبیعت با حداقل آسیب به محیط زیست. | مدیر تورهای طبیعت گردی
– کارشناس محیط زیست در پروژههای توریستی | مدیریت پارکهای ملی و مناطق حفاظت شده
– آموزش جوامع محلی برای توسعه پایدار
– استانداردهای بینالمللی اکوتوریسم |
گردشگری فرهنگی و میراث تاریخی | مطالعه بر روی بهرهبرداری اقتصادی و فرهنگی از جاذبههای تاریخی، فرهنگی و مردمشناسی. | راهنمای تورهای فرهنگی
– کار در پروژههای مرمت میراث فرهنگی
– استخدام در موزهها و مدیریت بناهای تاریخی | مدیریت موزهها و سایتهای باستانی
– مردمشناسی و صنایع دستی
– اصول احیای بافتهای تاریخی |
مدیریت هتلداری | یادگیری اصول اداره تخصصی هتلها، رستورانها و مراکز اقامتی. | مدیریت هتلها و مراکز اقامتی
– کارشناس کنترل کیفی در هتلها | استانداردهای بینالمللی هتلداری
– مدیریت درآمد در هتلها
– خدمات هتلداری و طراحی تجربه مهمان |
وظایف رشته گردشگری، قرار است چه کار کنید؟
وظایف رشته گردشگری با توجه به نوع شغل و مسئولیت آنها متفاوت است. به عنوان مثال وظایف مدیر هتل به کلی متفاوت از مسئول یک تور گردشگری است. اما در کل میتوانیم دامنه وظایف تعریف شده برای رشته گردشگری را در چند حوزه کلی دستهبندی کنیم:
- اطلاع رسانی دقیق درباره مقصد، خدمات و هزینههای سفر به مشتریان
- آگاهی کامل از قوانین روز و بینالمللی درباره ویزا، بیمه و مقررات حمل و نقل
- پاسخگویی به سوالات و شکایات تمام مسافران در تمام مراحل سفر
- حفظ حریم خصوصی و اسرار مسافران و همچنین عدم تبعیض بین گردشگران چه از نظر نژادی، مذهبی و یا جنسیتی
- توانایی مدیریت بحران در شرایط خاص
اینها تازه وظایف کلی هر کارشناس گردشگری است. اما در شرایط مختلف و قرار گرفتن در مسئولیتهای گوناگون قاعدتاً با شرح وظایف متفاوتی روبرو هستید، مانند:
شرح وظایف آژانسهای مسافرتی و کارشناسان گردشگری
آژانسهای مسافرتی بخش برجستهای از خدمات گردشگری هستند و به طیف گسترده از کارشناسهای گردشگری برای انجام فعالیتهای خود نیاز دارند. اگر در یک آژانس مسافرتی به عنوان کارشناس گردشگری استخدام شوید و یا بعدها خودتان یک آژانس مسافرتی را دایر کنید، باید این کارها را انجام بدهید:
- طراحی و برنامهریزی تورها
- ایجاد پکیجهای سفر متناسب با سلایق مختلف (تورهای لوکس، اقتصادی یا ماجراجویی)
- تمام اقدامات برای رزرو پرواز، هتل و یا قطار
- هماهنگی لجستیک برای ترانسفر فرودگاهی و یا هماهنگی با راهنمایان محلی
- انجام خدمات بیمه مسافرتی
- کمک به مشتریان برای تکمیل مدارک و پیگیری فرایند اخذ ویزا
شرح وظایف هتل داری و مدیریت اقامتگاهها
خدمات اقامتی بخش پررنگ دیگری از اقتصاد گردشگری است. هتلها، اقامتگاهها، مراکز بوم گردی و… در این سمت از اقتصاد گردشگری قرار دارند. اگر در آینده قرار است تا به عنوان کارشناس گردشگری وارد این حوزه شوید، قاعدتاً وظایف مشخصی دارید، مانند:
- مدیریت پذیرش برای ثبت نام مهمانان، اختصاص اتاق و صدور صورتحساب
- مدیریت رزرواسیون برای کنترل ظرفیت هتل و برنامهریزی پذیرش مهمان در آینده
- اجرای کامل خدمات مهمان نوازی از قبیل رزرو رستوران، تهیه بلیط جاذبههای گردشگری و یا هماهنگی برای ترانسفر
- نظارت بر کیفیت خدمات هتل از قبیل غذا و یا رفتار پرسنل
- مدیریت رویدادها در هتل
شرح وظایف راهنمایان تور (تور لیدرها)
لیدر شدن قطعاً هیجان انگیزترین مسئولیت در رشته گردشگری است. از طرفی سختترین زمینه شغلی گردشگری نیز میباشد. هر تورلیدر مسئول هماهنگی تمام اتفاقات در گروه گردشگری زیر نظر خود است. البته خیلیها تحصیل در رشته گردشگری را برای همین مسئولیت میخواهند. اما اگر در آینده تور لیدر شدید، از همین حالا بدانید که وظایف سخت و سنگینی دارید. مانند:
- توضیح کامل تاریخچه و ویژگیهای مکانهای دیدنی برای گردشگران
- مدیریت گروه از قبیل حفظ انسجام و جلوگیری از گم شدن افراد
- معرفی آداب و رسوم محلی و حتی ترجمه برای گردشگران خارجی
- مدیریت زمانبندی برای اجرای برنامههای تور طبق اهداف از پیش تعریف شده
- پاسخ به تمام نیازها و سوالات گردشگران
- مدیریت هر نوع بحران، حادثه و یا مشکل در گروه گردشگری
شرح وظایف در سازمانهای دولتی و نهادهای مرتبط
سازمانهای دولتی زیادی در حوزههای مختلف گردشگری فعالیت میکنند که همگی آنها به حضور موثر کارشناسان رشته گردشگری نیاز دارند. موزهها، اماکن زیارتی، سایتهای تاریخی و مکانهای طبیعت گردی همگی از جمله این نهادها و سازمانها هستند. اگر در آینده وارد این نوع سازمانهای دولتی شوید، قاعدتاً وظایف مشخصی دارید، مانند:
- شناسایی پتانسیلهای منطقهای و طراحی زیرساختها برای توسعه آن هدف گردشگری
- بازاریابی برای اهداف گردشگری زیر نظر سازمانهای دولتی
- بازرسی از هتلها و یا آژانسهای مسافرتی
- حفاظت از میراث فرهنگی
علاوه بر این موارد زمینههای گوناگون دیگری نیز در صنعت گردشگری فعال هستند که هر کدام شرح وظایف جداگانهای دارند. دیجیتال مارکتینگ و طراحی سایتها تا اپلیکیشنهای گردشگری بخش نوظهور این رشته است که وظایف آن به کلی متفاوت از بازاریابی در فضای مجازی است. از طرفی حتی میتوانید به عنوان تولید کننده محتوا در صنعت گردشگری مانند عکاسی و یا فیلمبرداری نیز فعالیت کنید. در پایان بسیاری از کارشناسان رشته گردشگری به عنوان مشاور در خدمت انواع کسب و کارها فعالیت میکنند. به عنوان مثال اگر کسی قصد سرمایهگذاری برای راهاندازی یک اقامتگاه بوم گردی و یا یک هتل جدید داشته باشد، قاعدتاً باید از نظر مشاورهای کارشناسان خبره حوزههای مختلف گردشگری نیز استفاده کند.
بازار کار رشته گردشگری، قرار است کجاها کار کنید؟
بازار کاربخش جذاب و هیجان انگیز رشته گردشگری است. اگر وارد این رشته شوید، در آینده هم میتوانید به عنوان کارمند ساده یک آژانس مسافرتی فعالیت کنید و هم میتوانید یک شرکت بینالمللی در زمینه خدمات گردشگری را به تنهایی راه اندازی کنید. زمینههای شغلی برای آشنایی با رشته گردشگری به قرار زیر است:
1. آژانسهای مسافرتی و خدمات گردشگری
آژانسهای مسافرتی برجستری محیط کاری برای تمام کارشناسان گردشگری است. حتی برای راهاندازی یک آژانس جدید هم باید مدرک مرتبط گردشگری داشته باشید. طیف شغلی متنوعی نیز در هر آژانس برای فعالیت رشته گردشگری وجود دارد. مدیر آژانس، کارشناس یا مدیر تور، تور لیدر در زمینه طبیعت گردی و یا فرهنگی و تاریخی، تور لیدرهای مذهبی، کارشناس فروش بلیط و خدمات مسافرتی و… شغلهای متفاوت در هر آژانس است که هر کارشناس رشته گردشگری میتواند در آنها فعالیت کند.
2. هتلها و اقامتگاهها
در هر هتل چندین نوع شغل وجود دارد که هر کارشناس گردشگری میتواند مسئولیت انجام آنها را بر عهده بگیرد. مدیر هتل، مدیر پذیرش، مهمانداری هتل، مسئول فروش و بازاریابی، مدیر خدمات، سوپروایزر هتل و مسئول رسیدگی به ویزاها از جمله این مشاغل هستند.
3. حمل و نقل و گردشگری
حمل و نقل در میانه هر سفر قرار دارد. به هر حال مسافران باید با ابزارهای مناسب مسیر میان مبدا تا مقصد و بالعکس را طی کنند. در بدنه حمل و نقل گردشگری نیز انواع شغلها برای بازار کار رشته گردشگری وجود دارد. مدیر یا کارشناس شرکتهای هواپیمایی، مدیر یا کارشناس شرکتهای حمل و نقل زمینی و یا دریایی به همراه تور لیدر در قطارها و یا کشتیهای تفریحی از جمله این مشاغل است.
4. جاذبههای گردشگری
توریستها کوله بار سفر میبندند تا بیایند و جاذبههای گردشگری را از نزدیک ببینند و انواع مظاهر فرهنگی را تجربه کنند. در این میان مشاغلی تعریف شده تا این جاذبههای گردشگری را برای بازدید توریستها آماده کنند. مدیر یا کارشناس موزهها، مدیر یا کارشناس سایتهای تاریخی، فعالیت در پارکهای ملی، کارشناس گردشگری در مراکز تفریحی تا راهنمای سایت تاریخی یا طبیعت گردی بخشی از این مشاغل هستند.
5. سازمانهای دولتی و نهادهای مرتبط
تا دلتان بخواهد انواع سازمانهای ریز و درشت در کشور حضور دارند که یا کل فعالیتهای آنها و یا بخشی از اهداف و برنامههای آنها در زمینه خدمات گردشگری است. سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، سازمانهای گردشگری استانی و یا شهرستانی، دفاتر گردشگری در شهرداریها و… همگی نهادهای دولتی هستند که در آنها کم یا زیاد شغلهایی برای کارشناسان رشته گردشگری وجود دارد.
درآمد رشته گردشگری چقدر است؟
درآمد محور بسیار کلیدی برای معرفی رشته گردشگری است. این رشته با آن همه هیاهو و جذابیت آیا درآمد خوبی هم دارد؟ بحث درآمد از آن دست موضوعات نسبی است. خصوصا در گردشگری که طیف بسیار متنوع از انواع مشاغل وجود دارد و رقابت در آن زیاد است. قاعدتاً نمیتوان یک فرمول معین را برای درآمدزایی معرفی کرد.
در سادهترین حالت میتوان کارمند راهنمای تور داخلی یک آژانس مسافرتی شوید. در این صورت صرفاً یک حقوق کارمندی دریافت میکنید. اما مدیران آژانس، مدیر پذیرش هتل، کارشناسهای فروش و متخصص اکوتوریسم پتانسیل درآمد بالاتری دارند. با این حال اگر همت کنید و در این رشته دست به کار شده و شرکت تخصصی و استارتاپی خود را راه اندازی کنید، قطعاً پتانسیل کسب درآمدهای بالا را دارید. مهارتهایی که در افزایش درآمد رشته گردشگری تاثیرگذار هستند به قرار زیر است:
- تسلط به زبانهای خارجی
- مهارتهای دیجیتال مارکتینگ از قبیل سئو و یا اینستاگرام
- کسب مدارک بین المللی از قبیل IATA و یا CHE
بهترین دانشگاههای ایران برای تحصیل در رشته گردشگری
رشته گردشگری از آن دست رشتههای جذاب و پولساز است که اهمیت آن در میان صدها رشته دیگر گم شده است و کمتر کسی به این رشته استراتژیک توجه جدی دارد. اما اگر قصد دارید تا در رشته گردشگری تحصیل کنید، بهترین دانشگاههای ایران به قرار زیر هستند:
نام دانشگاه | ویژگیها |
|---|---|
دانشگاه اصفهان | حضور در توریستیترین شهر ایران با فرصتهای کارآموزی و شغلی زیاد |
دانشگاه شیراز | حضور در شهر تاریخی شیراز
– تاکید بر گردشگری فرهنگی و تاریخی |
دانشگاه مازندران (بابلسر) | قطب گردشگری در شمال کشور
– دورههای آموزش مبتنی بر اکوتوریسم و طبیعت گردی
– همکاری مستمر با هتلهای سراسر شمال کشور |
دانشگاه علامه طباطبایی تهران | قویترین گروه آموزشی گردشگری در ایران
– ارتباط مستقیم با سازمانهای گردشگری بین المللی |
دانشگاه تهران (پردیس قم) | زیر مجموعه دانشگاه تهران
– قطب گردشگری مذهبی و فرهنگی |
علاوه بر این در برخی از دانشگاههای غیرانتفاعی مانند دانشگاه علم و فرهنگ تهران، دانشگاه سمنان و دانشگاه آزاد تهران مرکز نیز دورههای قدرتمند و معتبر رشته گردشگری تدریس میشوند.
بهترین دانشگاه خارجی برای تحصیل رشته گردشگری
صنعت گردشگری در سراسر دنیا را دست کم نگیرید. ایران با تمام فرصتهای تاریخی، فرهنگی و اقلیمی سهم ناچیزی از صنعت بزرگ توریسم جهانی دارد. کشورهای دیگری همچون فرانسه، ایتالیا، انگلستان و حتی همین کشور ترکیه در همسایگی ما به درآمدهای فوق العاده بالا از صنعت توریسم رسیدهاند. رشته گردشگری به یکی از شاخههای استراتژیک در سطح دانشگاههای بینالمللی تبدیل شده است. اگر وارد رشته گردشگری میشوید و قصد ادامه تحصیل در خارج از کشور دارید، بهترین دانشگاههای جهان در این رشته به قرار زیر هستند:
نام دانشگاه | ویژگی |
|---|---|
دانشگاه پلی تکنیک هنگ کنگ | برترین دانشگاه جهان در زمینه مدیریت هتل داری و گردشگری |
دانشگاه سوربن فرانسه | دارای دانشکده قوی در زمینه مدیریت گردشگری بین المللی |
دانشگاه سوری انگلستان | از بهترین دانشگاههای اروپا در زمینه مدیریت هتل و گردشگری |
دانشگاه گریفیث استرالیا | برترین دانشگاه جهان در زمینه گردشگری مبتنی بر طبیعت (اکوتوریسم) |
دانشگاه فلوریدا آمریکا | قدرتمند در زمینه مدیریت مقاصد توریستی |
دانشگاه موناش استرالیا | فعال در زمینه تحقیقات پیشرفته گردشگری بین المللی |
دانشگاه وست مینستر انگلستان | قدرتمند در زمینه مدیریت جهانگردی |
دانشگاه نیویورک آمریکا | دارای دانشکده معروف در زمینه مدیریت هتل داری |
مهاجرت با رشته گردشگری
اگر قصد مهاجرت دارید، تحصیل در رشته گردشگری انتخاب هوشمندانهای است. با تحصیل در رشته گردشگری از شانس بالایی برای مهاجرت شغلی در آینده برخوردار هستید. بهترین کشورها برای مهاجرت شغلی از طریق گردشگری به قرار زیر هستند:
نام کشور | فرصتهای شغلی | مسیر مهاجرتی |
|---|---|---|
کانادا | مدیر هتل
– مدیر رستوران
– راهنمای تور | اکسپرس انتری با حداقل یک سال سابقه کار برنامههای استانی PNP
– نمره زبان آیلتس ۷+ |
استرالیا | مدیر هتل
– مدیر مشاور سفر (مدیر آژانس) | ارائه مدرک تحصیلی به همراه حداقل ۲ سال سابقه کار
– ویزای مهارتی
– نمره زبان آیلتس 6.5+ |
آلمان | مدیر هتل
– متخصص گردشگری سلامت | ویزای جستجوی کار
– بلوکارت آلمان
– مدرک تحصیلی با مدرک زبان آلمان سطح B1 |
امارات و قطر | مشاغل مربوط به هتل داری | مدرک معتبر
– مهاجرت از طریق ویزای جستجوی کار |
چالشهای شغلی رشته گردشگری
رشته گردشگری به ظاهر جذاب است. حتی ممکن است در ابتدای امر آن را به چشم یک شغل نبینید و رویاهایی مانند سفر در تمام ایام سال و رفتن به همه جا را در سر بپرورانید. البته اگر تور لیدر شوید دیگر چارهای جز سفرهای پی در پی ندارید. اما این شغل جذاب، چالشهایی نیز دارد. مانند:
1. فصلی بودن
توریسم یک صنعت فصلی است و تمام مشاغل وابسته به آن نیز تحت تاثیر این جریان قرار دارند. درآمد این رشته در برخی از ایام سال کمتر و در برخی دیگر از ایام سال رونق میگیرد.
2. تاثیر پذیری از بحرانهای سیاسی و اقتصادی
صنعت گردشگری به شدت تحت تاثیر تحریمها، نوسانات ارزی، روابط دیپلماتیک و حتی بلایای طبیعی مانند سیل و زلزله است. یک تصمیم سیاسی با یک بحران ساده اقتصادی و حتی شیوع یک بیماری میتواند جریان درآمدزایی صنعت توریسم را مختل کند. گاهی حتی تغییر آب و هوا مثلاً از راه رسیدن یک موج هوای بارانی کافی است تا دیگر کسی دل و دماغ مسافرت نداشته باشد!
3. رقابت شدید در بازار کار
رقابت در بازار کار گردشگری خیلی سخت و فشرده است. خیلیها بدون تسهیلات آکادمیک در این صنعت حضور دارند و به هر حال همگی سعی در جذب گردشگر میکنند.
4. نیاز به مهارتهای متنوع و فراتر از تحصیلات کارشناسی
برای موفقیت در رشته گردشگری اصلاً روی آموزشهای آکادمیک و دانشگاهی حساب باز نکنید. تحصیل در دانشگاه صرفاً یک مقدمه است. در عمل به مهارتهای خیلی متنوعتر از آموزههای دانشگاهی مانند یادگیری زبان خارجی، مدیریت شبکههای اجتماعی و یا روابط عمومی قوی نیاز دارید.
باورهای نادرست درباره رشته گردشگری
- فارغ التحصیلان رشته گردشگری فقط راهنمای تور میشوند!
اولین باور نادرست درباره زمینههای شغلی رشته گردشگری است. راهنمای تور شغل جذابی است؛ اما همهی فرصتهای شغلی این رشته نیست. با تحصیل در رشته گردشگری فرصت حضور در مشاغل زیادی مانند مدیر هتل، مدیر رویدادها و تورهای مسافرتی، مدیر و یا مشاغل آژانسهای مسافرتی، کارشناس بازاریابی گردشگری و… را دارید.
- این رشته فقط برای افرادی است که به سفر علاقه دارند!
اگرچه علاقمند بودن به سفر مزیت بزرگی برای تحصیل و موفقیت در رشته گردشگری است، اما شرط الزامی نیست. شما میتوانید با در مدرک رشته گردشگری در یک آژانس مسافرتی فعال کنید و در عین حال نیازی به سفرهای کاری نداشته باشید.
- رشته گردشگری بازار کار ضعیفی دارد!
وقتی نمیدانید که فرصتهای شغلی هر رشته کجاست، قاعدتا نباید درباره قدرت بازار کار آن قضاوت کنید. این ماجرا در رشته گردشگری صادق است. چراکه تقاضا برای این رشته حتی در ایران با صنعت توریسم نسبتاً ضعیف بسیار زیاد است.
- یک رشته آسان و بدون چالش است!
برخی به اشتباه فکر میکنند که تحصیل در رشته گردشگری خیلی ساده است، اما در واقعیت اصلاً اینطور نیست. گردشگری یک رشته چند وجهی است. دانشجویان این رشته باید با حداقل دو زبان خارجی آشنا باشند. باید اصول مدیریت و اقتصاد گردشگری را کار کرده و مطالعات عمیق در زمینه جغرافیای جهانگردی داشته باشند. آشنایی کامل با قوانین بینالمللی در زمینه حمل و نقل و ویزا نیز الزامی است. همهی نکات کنار هم کافی است تا تحصیل در رشته گردشگری اصلاً ساده نباشد.
- فقط در شهرهای توریستی کار دارند!
برخی به اشتباه فکر میکنند که تحصیل در رشته گردشگری مناسب افرادی است که در شهرهای توریستی زندگی میکنند. و یا برای پیدا کردن کار باید به این شهرها مهاجرت کرد! اما این یک باور غلط است. اگرچه شانس پیدا کردن شغل در شهرهای توریستی زیاد است، اما میتوان در آژانسهای مسافرتی و یا تور دیدرها و در کل خدمات گردشگری شهرهای غیر توریستی هم فعالیت کرد. خصوصا که بازار کار خوبی در شهرهای مذهبی دارد.
آیا تحصیل در رشته گردشگری ارزشش را دارد؟
در پایان این مقاله برای معرفی رشته گردشگری حالا دیدگاه قدرتمند و کاملی از تمام جزئیات و حقایق آن دارید. حالا میدانید که رشته گردشگری دقیقاً چیست؟ قرار است در دانشگاه دقیقاً چه چیزهایی را مطالعه کنید و در آینده قرار است دقیقاً چه کاره شوید؟ اما روی هم رفته آیا برای تحصیل در این رشته آماده هستید؟ یک کلام آیا تحصیل در رشته گردشگری ارزشش را دارد؟
به یاد داشته باشید که گردشگری یک فضای کسب و کار نسبتاً تاثیرپذیر از بحرانهای سیاسی است. کافی است یک تصمیم دیپلماتیک خاص گرفته شود تا کل فضای کسب و کار گردشگری دچار بحرانهای سنگین و یا رشد چشمگیر گردد. از طرفی یک شغل کاملاً فصلی است و حتی ممکن است در برخی ایام سال درآمد مشاغل گردشگری افت شدیدی داشته باشد. ساعت کاری نامنظم، فشار روانی و مسئولیت زیاد نیز از چالشهای جدی این نوع مشاغل است.
